Fed giữ nguyên lãi suất nhưng phát tín hiệu có thể tăng trong năm nay

Đánh dấu sự thay đổi đáng kể so với các dự báo trước đó, 9 quan chức Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dự báo sẽ có ít nhất một đợt tăng lãi suất trong năm nay. Đồng thời ngân hàng trung ương cũng đã loại bỏ khỏi tuyên bố chính sách của mình những nội dung cho thấy bước đi tiếp theo của họ sẽ là cắt giảm lãi suất.

Tuyên bố sau cuộc họp ngắn bất thường, điều được cho là phản ánh ảnh hưởng của tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh, người được Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm và từng chỉ trích Fed vì đưa ra những bình luận quá rộng về nền kinh tế.

Có 6 nhà hoạch định chính sách dự báo Fed sẽ tăng lãi suất từ hai lần trở lên trong năm nay. Đây là sự thay đổi mạnh so với tháng 3, thời điểm không quan chức nào dự kiến tăng lãi suất và toàn bộ ủy ban vẫn dự báo một đợt cắt giảm lãi suất vào năm 2026.

Sự thay đổi này phản ánh mối lo ngại ngày càng lớn về tình trạng lạm phát kéo dài, hiện đang ở mức cao nhất trong ba năm qua. Nhiều quan chức Fed gần đây cảnh báo rằng chi phí vay vốn có thể phải tăng thêm nếu áp lực giá cả không hạ nhiệt.

Trong khi đó, 8 nhà hoạch định chính sách khác cho rằng lãi suất nên được giữ nguyên trong năm nay, còn một người dự báo sẽ có một đợt cắt giảm lãi suất. Riêng ông Warsh không đưa ra dự báo về lãi suất.

Ông cho biết đã khuyến khích các đồng nghiệp công bố dự báo, nhưng trước đây từng chỉ trích việc này vì có thể khiến Fed bị ràng buộc vào một định hướng chính sách cụ thể. Fed cũng đã loại bỏ phần định hướng chính sách tương lai khỏi tuyên bố sau cuộc họp.

Tại cuộc họp báo, ông Warsh cho biết đang thành lập 5 nhóm công tác để xem xét các vấn đề như cách Fed truyền thông, nguồn dữ liệu được sử dụng trong quá trình ra quyết định và các khuôn khổ đánh giá lạm phát, nhằm bảo đảm Fed luôn "nhìn nhận thực tế và tập trung vào tương lai".

Cuộc họp chính sách ngày thứ Tư là cuộc họp đầu tiên của ông Warsh kể từ khi được Tổng thống Trump bổ nhiệm.

Tuy nhiên, các chỉ trích đó phần lớn phản tác dụng khi ông Powell vẫn tiếp tục ở lại Hội đồng Thống đốc Fed và bỏ phiếu ủng hộ quyết định giữ lãi suất ở khoảng 3,6% tại cuộc họp lần này.

Ông Kevin Warsh trả lời phóng viên sau cuộc họp hôm thứ Tư. (Ảnh: Will Oliver/EPA qua Theguardian)

Hiện, ông Warsh đang đối mặt với lựa chọn khó khăn. Thông thường, Fed chống lạm phát bằng cách tăng lãi suất để làm chậm hoạt động vay mượn, chi tiêu và hạ nhiệt nền kinh tế. Nhưng nếu thực hiện bước đi đó, Fed có thể vấp phải sự phản đối từ Nhà Trắng, đồng thời khiến chi phí vay mua nhà, mua xe và nhiều khoản tín dụng khác tăng lên ngay trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Nếu cuộc xung đột với Iran được giải quyết, giá xăng dầu có thể tiếp tục giảm và lạm phát có thể hạ nhiệt trong những tháng tới. Tuy nhiên, giá nhiều loại hàng hóa và dịch vụ như quần áo, chăm sóc nha khoa hay dịch vụ giữ trẻ đã tăng từ trước khi xung đột Iran nổ ra.

Bên cạnh đó, lạm phát đã vượt mục tiêu 2% của Fed trong suốt 5 năm qua, cho thấy áp lực lạm phát trong nền kinh tế vẫn còn đáng kể.

Ông Warsh nhiều lần nhấn mạnh Fed cam kết khôi phục ổn định giá cả.

"Chúng tôi đã bỏ lỡ mục tiêu lạm phát trong 5 năm và chúng tôi sẽ khắc phục điều đó", ông nói.

Ông Warsh cũng đang phải đối mặt với môi trường kinh tế rất khác so với thời điểm ông được xem là ứng viên cho vị trí Chủ tịch Fed năm ngoái.

Khi đó, ông công khai ủng hộ việc hạ lãi suất theo mong muốn của Tổng thống Trump. Ông cho rằng sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp nền kinh tế tăng mạnh năng lực sản xuất hàng hóa và dịch vụ với chi phí thấp, từ đó kéo giảm lạm phát theo thời gian.

Ngay cả lúc đó, nhiều nhà kinh tế vẫn hoài nghi nhận định này. Trong ngắn hạn, các nhà phân tích cho rằng làn sóng đầu tư mạnh vào chip bán dẫn và thiết bị điện toán đang góp phần đẩy lạm phát tăng cao.

Thực tế, kể từ khi xung đột Iran bùng phát ngày 28/2, lạm phát đã tăng lên mức cao nhất trong ba năm là 4,2%, chủ yếu do giá xăng dầu leo thang. Thông thường, Fed sẽ đối phó với lạm phát bằng cách nâng lãi suất cơ bản để kìm hãm chi tiêu và tăng trưởng.

Tổng thống Trump đã công bố một thỏa thuận hòa bình sơ bộ có thể chấm dứt cuộc xung đột kéo dài ba tháng, nhưng vẫn chưa rõ liệu hòa bình có được duy trì hay không. Ngay cả khi nguồn dầu từ Trung Đông lưu thông trở lại bình thường, giá xăng, thực phẩm và các dịch vụ như vé máy bay có thể mất nhiều tháng mới giảm nhiệt.

Ở chiều ngược lại, thị trường lao động Mỹ đang cải thiện, làm suy yếu một trong những lý do chính để Fed cắt giảm lãi suất.

Hồi tháng 1, Fed từng dự báo sẽ giảm lãi suất hai lần trong năm nay. Một nguyên nhân quan trọng là các doanh nghiệp khi đó đang cắt giảm việc làm và các nhà hoạch định chính sách lo ngại tỷ lệ thất nghiệp sẽ tăng. Thông thường, Fed giảm lãi suất để kích thích tăng trưởng kinh tế và tuyển dụng lao động.

Tuy nhiên, báo cáo của chính phủ Mỹ công bố đầu tháng này cho thấy hoạt động tuyển dụng đã tăng mạnh trong tháng 5, khi các doanh nghiệp tạo thêm 172.000 việc làm, đánh dấu tháng thứ ba liên tiếp ghi nhận mức tăng việc làm vững chắc.

Ông Stuart Clark, nhà quản lý danh mục đầu tư tại công ty Quilter, nhận định: "Tình trạng này hoàn toàn do Mỹ tự tạo ra và với việc giá năng lượng nhiều khả năng vẫn cao hơn đáng kể so với đầu năm, lạm phát sẽ không đột ngột giảm xuống".

Ông cho rằng với dữ liệu việc làm tích cực gần đây cùng các số liệu chi tiêu tiêu dùng vượt kỳ vọng được công bố hôm thứ Tư, "không thể loại trừ khả năng Fed sẽ tăng lãi suất trước cuối năm nay, thay vì cắt giảm như kỳ vọng vào đầu năm 2026".

Trên Phố Wall, chỉ số chứng khoán S&P 500 đã giảm 1,4% sau khi Fed công bố dự báo lãi suất của các quan chức.

Khi được hỏi liệu những thay đổi như điều chỉnh nội dung trong các dự báo kinh tế có thể khiến thị trường lo lắng hay không, ông Warsh trả lời: "Tôi cho rằng thị trường tài chính hoạt động hiệu quả nhất khi phản ứng với các dữ liệu mới. Chúng hoạt động kém hiệu quả hơn khi chỉ tập trung vào câu hỏi: 'Fed sẽ phản ứng thế nào với những thông tin đó?'".

Thế Hải (Theo Theguardian, Euronews)