EU xem xét giảm thuế điện để đối phó cú sốc năng lượng

Cờ Liên minh châu Âu tại Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN

Theo kênh Euronews ngày 16/4, Ủy ban châu Âu (EC) đang chuẩn bị công bố một dự thảo đề xuất chính sách, trong đó xem xét khả năng cắt giảm thuế điện nhằm ứng phó đà tăng giá năng lượng và thúc đẩy chuyển đổi xanh.

Bản dự thảo dự kiến được công bố vào ngày 22/4, với mục tiêu hạ hóa đơn năng lượng cho người tiêu dùng, đồng thời giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, yếu tố được cho là khiến EU dễ tổn thương trước các cú sốc địa chính trị. Chủ tịch EC Ursula von der Leyen cho biết châu Âu đang phải trả giá đắt cho sự phụ thuộc quá mức vào dầu và khí đốt, trong bối cảnh giá dầu đã vượt mốc 100 USD mỗi thùng.

Giá khí đốt tại châu Âu đã tăng hơn 70% kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát, một phần do tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz bị gián đoạn. Đây là khu vực trung chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu, khiến bất kỳ sự gián đoạn nào cũng nhanh chóng lan sang thị trường năng lượng quốc tế.

Cơ chế định giá điện hiện nay tại châu Âu khiến chi phí điện phụ thuộc lớn vào giá khí đốt. Do đó, đà tăng của khí đốt đã trực tiếp đẩy hóa đơn điện lên cao, tạo áp lực lên các hộ gia đình và doanh nghiệp. Bà von der Leyen cảnh báo rằng năng lượng hóa thạch sẽ tiếp tục là lựa chọn đắt đỏ trong nhiều năm tới.

Một trong những nghịch lý lớn của thị trường năng lượng EU là thuế điện hiện cao hơn đáng kể so với nhiên liệu hóa thạch. Dữ liệu từ Eurostat cho thấy giá điện trung bình hộ gia đình EU vào đầu năm 2025 khoảng 0,29 euro mỗi kWh, trong khi khí đốt chỉ khoảng 0,11 euro mỗi kWh. Gần 28% hóa đơn điện của người tiêu dùng đến từ thuế và các khoản phụ phí.

Sự chênh lệch này phản ánh chính sách dài hạn của các chính phủ châu Âu, trong đó thuế điện được sử dụng để tài trợ cho năng lượng tái tạo và các chương trình môi trường, trong khi giá khí đốt được giữ thấp để đảm bảo chi phí sinh hoạt. Tuy nhiên, khi các lĩnh vực như sưởi ấm và giao thông đang dần điện hóa, cấu trúc thuế hiện tại bị chỉ trích là cản trở quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

EC cho rằng việc giảm thuế điện là yếu tố then chốt để thúc đẩy điện hóa và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, các quy định thuế năng lượng của EU gần như không thay đổi kể từ năm 2003 và nhiều nỗ lực cải cách đã thất bại do không đạt được sự đồng thuận tuyệt đối giữa các quốc gia thành viên.

Theo dự thảo mới, EU có thể điều chỉnh khung pháp lý để thuế điện thấp hơn thuế đối với dầu và khí đốt. Để bù đắp nguồn thu ngân sách, các chuyên gia đề xuất áp dụng thuế lợi nhuận bất thường đối với các công ty nhiên liệu hóa thạch, nhóm đã ghi nhận lợi nhuận tăng mạnh kể từ khi xung đột Trung Đông nổ ra. Biện pháp tương tự từng được triển khai tạm thời trong cuộc khủng hoảng năng lượng sau xung đột Nga - Ukraine.

Đề xuất lần này cũng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ cho Kế hoạch Hành động về Năng lượng giá cả phải chăng của EU, với mục tiêu đẩy nhanh điện hóa, mở rộng năng lượng tái tạo và nâng cấp hạ tầng lưới điện. EC được cho là sẽ đưa ra mục tiêu điện hóa mang tính ràng buộc trong nửa đầu năm 2026.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc