Elon Musk và các trùm công nghệ phất lên trong năm đầu ông Trump trở lại Nhà Trắng

Ngồi ở vị trí danh dự khi ông Trump tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Mỹ lần thứ hai vào ngày 20.1.2025 là hàng loạt gương mặt tinh hoa của Thung lũng Silicon, trong đó có Elon Musk, Tim Cook và Jeff Bezos. Trong suốt một năm qua, các trùm công nghệ và doanh nghiệp của họ duy trì mối quan hệ gần gũi bất thường với Tổng thống Trump và chính quyền của ông, tham dự những bữa tiệc xa hoa, đóng góp cho các dự án gây quỹ của Nhà Trắng và thường xuyên lui tới Washington với những cam kết đầu tư ngày càng lớn vào Mỹ.

Những công ty từng có quan hệ căng thẳng với ông Trump bắt đầu hưởng lợi nhờ việc được nới lỏng quy định, các chính sách thuận lợi và cả những hợp đồng béo bở với chính phủ Mỹ.

Vận may của các trùm công nghệ trong 1 năm qua cho thấy chính quyền Mỹ dưới nhiệm kỳ hai của Tổng thống Trump ngày càng vận hành theo kiểu “có đi có lại”, đồng thời phản ánh sự xích lại gần nhau chưa từng có giữa Nhà Trắng và các hãng công nghệ lớn.

Elon Musk (Giám đốc điều hành Tesla, SpaceX, xAI)

Tỷ phú giàu nhất thế giới bước vào nhiệm kỳ hai của Tổng thống Trump với một đế chế kinh doanh bùng nổ và tầm ảnh hưởng lớn trong chính phủ Mỹ, sau khi chi hơn 250 triệu USD giúp ông Trump trở lại Nhà Trắng. Tuy nhiên, vai trò không được lòng dân của Elon Musk trên cương vị lãnh đạo Cơ quan Hiệu quả Chính phủ, cùng mâu thuẫn sau đó với ông Trump vào mùa hè, đã khiến giá trị vốn hóa thị trường của Tesla giảm hàng tỉ USD.

Sau khi đe dọa thành lập một đảng chính trị mới, Elon Musk đã quay lại với phong trào MAGA (Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại). Elon Musk tiếp tục đóng góp tiền cho các mục tiêu của đảng Cộng hòa và dùng bữa với ông Trump tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago trong tháng này. Mar-a-Lago là khu nghỉ dưỡng và câu lạc bộ siêu sang của ông Trump ở bang Florida, nổi tiếng về lịch sử, kiến trúc và vai trò trong chính trường Mỹ.

Cổ phiếu Tesla đã phục hồi và cộng sự của Elon Musk là Jared Isaacman được bổ nhiệm làm quản trị viên NASA, nơi công ty hàng không vũ trụ SpaceX là nhà thầu lớn.

Trong khi đó, mô hình AI Grok của Elon Musk được Lầu Năm Góc ký hợp đồng và triển khai cho một số cơ quan liên bang khác. Khung pháp lý liên bang cho xe tự hành do chính quyền Trump xây dựng, với cam kết loại bỏ những rào cản quy định không cần thiết, cũng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ nỗ lực triển khai đội robotaxi của Tesla.

Số chuyến thăm Nhà Trắng/Mar-a-Lago: Hơn 12 lần.

Số tiền quyên góp/cam kết: X đã trả 10 triệu USD để dàn xếp vụ kiện với ông Trump vào tháng 2.2025. Elon Musk chi ít nhất 55 triệu USD để hỗ trợ các ứng cử viên đảng Cộng hòa hoặc bảo thủ vào năm ngoái.

Tổng tài sản tích lũy dưới thời Trump 2.0: Khoảng 234 tỉ USD.

Jeff Bezos (nhà sáng lập Amazon và Blue Origin)

Jeff Bezos dành nhiều công sức tiếp cận ông Trump trong suốt chiến dịch bầu cử Tổng thống Mỹ 2024 và giai đoạn hậu bầu cử. Mục đích là nhằm tránh những xung đột từng gây tổn hại mối quan hệ giữa họ trong nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ đầu tiên của ông Trump.

Jeff Bezos, chủ sở hữu The Washington Post, đã hủy bỏ một bài xã luận ủng hộ bà Kamala Harris và thu hẹp mục ý kiến của tờ báo này.

Amazon chi 40 triệu USD cho một bộ phim tài liệu về Đệ nhất phu nhân Melania Trump, dự kiến phát hành trong tháng 1. Tập đoàn thương mại điện tử không tham gia các vụ kiện cùng những doanh nghiệp Mỹ khác nhằm phản đối tính hợp pháp của các biện pháp thuế quan do ông Trump áp đặt. Thay vào đó, Amazon nhấn mạnh việc đang chi hàng chục tỉ USD để xây dựng các trung tâm dữ liệu - khoản đầu tư được coi là giúp hỗ trợ nền kinh tế Mỹ. Nhờ vậy, các công ty do Jeff Bezos thành lập, gồm cả hãng tên lửa Blue Origin, phần lớn tránh trở thành mục tiêu của chính quyền Trump.

Dù vậy, vẫn có những điểm nóng căng thẳng, khi Nhà Trắng cáo buộc Amazon vào tháng 4 đã có “hành động thù địch và mang tính chính trị” vì thảo luận nội bộ về việc thể hiện tác động của thuế quan lên giá một số sản phẩm. Jeff Bezos đã xoa dịu vị ông Trump bằng một cuộc điện thoại cá nhân.

Số chuyến thăm Nhà Trắng/Mar-a-Lago: Ít nhất hai lần, cộng thêm vài cuộc điện thoại với ông Trump.

Số tiền quyên góp/cam kết: Amazon đã quyên góp 1 triệu USD cho quỹ lễ nhậm chức tổng thống và tuyên bố đầu tư hàng tỉ USD vào thị trường Mỹ, đồng thời cũng đóng góp cho dự án xây dựng phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng của ông Trump.

Tổng tài sản tích lũy dưới thời Trump 2.0: Khoảng 15 tỉ USD.

Mark Zuckerberg (Giám đốc điều hành Meta Platforms)

Trong chiến dịch tranh cử Tổng thống Mỹ, ông Trump từng đe dọa bỏ tù Mark Zuckerberg vì bị Meta Platforms cấm tài khoản cá nhân Facebook và Instagram, sau vụ người ủng hộ ông gây bạo loạn tại Điện Capitol vào ngày 6.1.2021.

Song đến mùa thu năm ngoái, Mark Zuckerberg đã ngồi bên phải ông Trump tại một bữa tối quy tụ các trùm công nghệ, nơi tổng thống khoe cam kết đầu tư 600 tỉ USD vào Mỹ từ Meta Platforms như ví dụ về sự vượt trội của Mỹ trong cuộc đua AI (trí tuệ nhân tạo) với Trung Quốc.

Mối quan hệ ấm lên này khiến chính quyền Trump đẩy nhanh việc cấp phép cho các trung tâm dữ liệu tốn kém và tiêu thụ nhiều năng lượng, cần thiết cho tầm nhìn siêu trí tuệ cá nhân của Mark Zuckerberg, đồng thời mạnh mẽ phản đối các rào cản của Liên minh châu Âu mà Meta Platforms chỉ trích.

Dù một bộ phận MAGA hoài nghi tính chân thành của ông, Giám đốc điều hành Meta Platforms vẫn tiếp tục lấy lòng Tổng thống Mỹ. Tuần trước, Mark Zuckerberg bổ nhiệm cựu cố vấn của ông Trump là bà Dina Powell McCormick làm chủ tịch điều hành Meta Platforms kiêm phó chủ tịch hội đồng quản trị. Động thái nhận này được lời khen nồng nhiệt từ ông Trump trên mạng xã hội Truth Social.

Tuy vậy, Meta Platforms vẫn đối mặt với nhiều cuộc điều tra cấp liên bang và tiểu bang liên quan đến an toàn trẻ em và chatbot AI, cũng như làn sóng phản đối lưỡng đảng về cáo buộc gây hại cho giới trẻ.

Số chuyến thăm Nhà Trắng/Mar-a-Lago: Ít nhất hai lần.

Số tiền quyên góp/cam kết: Meta Platforms đã quyên góp 1 triệu USD cho lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ và hỗ trợ dự án xây dựng phòng khiêu vũ của ông Trump. Công ty mẹ Facebook còn cam kết đầu tư lên đến 600 tỉ USD vào Mỹ.

Tổng tài sản tích lũy dưới thời Trump 2.0: Khoảng 1,9 tỉ USD.

Tim Cook (Giám đốc điều hành Apple)

Cổ phiếu của Apple đã chịu một cú sốc lớn vào đầu năm 2025 sau khi Tổng thống Trump áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc. Ông Trump chỉ trích Apple vì không sản xuất iPhone tại Mỹ và chuyển sang Ấn Độ làm nhà cung cấp thứ hai. Thế nhưng, Tim Cook trong một lần xuất hiện hiếm hoi trên truyền hình tại Phòng Bầu dục, đã xoa dịu căng thẳng bằng cách tăng cam kết đầu tư vào Mỹ của Apple thêm 100 tỉ USD lên 600 tỉ USD và tặng ông Trump tấm bảng kỷ niệm bằng kính được gắn trên giá đỡ bằng vàng 24 carat. Qua đó, Apple đảm bảo được miễn trừ khỏi các mức thuế mới của Mỹ.

Cuối cùng, các mức thuế ban đầu chỉ khiến Apple, công ty có doanh thu hàng năm 400 tỉ USD, thiệt hại vài tỉ USD. Apple bác bỏ lời đồn đoán phải tăng giá các sản phẩm chủ lực, gồm cả iPhone, và cổ phiếu hiện tăng khoảng 15% kể từ khi ông Trump nhậm chức Tổng thống Mỹ.

Apple vẫn duy trì các chính sách về đa dạng, công bằng và hòa nhập bất chấp sự can thiệp ngắn ngủi từ phía ông Trump, tránh được những xung đột tiếp theo sau khi bác bỏ kiến nghị của cổ đông về vấn đề này.

Dù vậy, Apple vẫn đối mặt vụ kiện chống độc quyền do Bộ Tư pháp Mỹ dẫn dắt, được khởi xướng dưới thời chính quyền Joe Biden, cáo buộc công ty độc quyền thị trường smartphone.

Số chuyến thăm Nhà Trắng/Mar-a-Lago: Ít nhất ba lần.

Số tiền quyên góp/cam kết: Tim Cook đã quyên góp 1 triệu USD cho quỹ lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ. Apple tuyên bố đầu tư 600 tỉ USD vào Mỹ và đóng góp cho dự án phòng khiêu vũ của Nhà Trắng.

Tài sản tích lũy dưới thời Trump 2.0: Cổ phiếu Apple đã tăng gần 15% kể từ khi ông Trump nhậm chức Tổng thống Mỹ. Tim Cook sở hữu 3,3 triệu cổ phiếu tại Apple.

Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI)

Sam Altman từng phản ứng trước chiến thắng của ông Trump trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2016 bằng dòng tweet “đây là điều tồi tệ nhất xảy ra trong đời tôi”. Thế nhưng năm ngoái, Giám đốc điều hành OpenAI đã ca ngợi ông Trump là một “tổng thống thân thiện với kinh doanh, ủng hộ đổi mới”.

Doanh nhân 40 tuổi đứng cạnh ông Trump trong tuần đầu của chính quyền mới để công bố dự án Stargate trị giá 500 tỉ USD, phát triển các trung tâm dữ liệu tại Mỹ.

Thông báo này nối tiếp các kênh liên lạc hậu trường trước cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ giữa lãnh đạo OpenAI và đội ngũ của ông Trump, cùng khoản quyên góp cá nhân 1 triệu USD cho quỹ lễ nhậm chức.

Dự án Stargate khiến Elon Musk, khi đó là một trong những đồng minh thân cận nhất với ông Trump, bất ngờ. Elon Musk đã theo đuổi hành động pháp lý chống lại Sam Altman, mỉa mai giám đốc điều hành OpenAI là “kẻ gian xảo”.

Vẫn được chính quyền Trump ưu ái, Sam Altman tránh phát biểu công khai về chính trị và tập trung vào “ngoại giao thương mại”, lập luận rằng vai trò dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI - công nghệ then chốt phụ thuộc vào thành công của OpenAI.

Lập luận này đã thuyết phục được giới chức, khi OpenAI và các đối tác khởi công trung tâm dữ liệu tại các bang do đảng Cộng hòa kiểm soát và hợp tác với chính phủ Mỹ phát triển hạ tầng AI ở nước khác như UAE.

Số chuyến thăm Nhà Trắng/Mar-a-Lago: Ít nhất hai lần.

Số tiền quyên góp/cam kết: Sam Altman đã quyên góp cá nhân 1 triệu USD cho quỹ lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ. Cùng với Oracale và SoftBank, OpenAI là một phần của liên minh cam kết chi 500 tỉ USD cho cơ sở hạ tầng AI tại Mỹ. Greg Brockman, Chủ tịch OpenAI, đã quyên góp 12,5 triệu USD cho quỹ vận động chính trị Maga Inc Super Pac của ông Trump.

Tài sản tích lũy dưới thời Trump 2.0: Công ty tư nhân OpenAI đã chứng kiến giá trị tăng vọt từ 157 tỉ USD vào cuối năm 2024 lên 500 tỉ USD.

Sundar Pichai (Giám đốc điều hành Alphabet và Google)

Sundar Pichai bước vào nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump trong vị thế đầy khó khăn. Tổng thống Mỹ rất tức giận vì bị cấm sử dụng YouTube vào năm 2021 sau vụ bạo loạn tại Điện Capitol và từng cáo buộc Google thao túng kết quả tìm kiếm để quảng bá những câu chuyện tiêu cực về ông.

Giám đốc điều hành Google nhanh chóng xoa dịu ông Trump bằng chuyến thăm Mar-a-Lago và đóng góp 1 triệu USD cho quỹ lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ, gấp ba lần số tiền năm 2017.

Sau đó, Google dàn xếp một vụ kiện cáo buộc YouTube đình chỉ tài khoản ông Trump là hành vi kiểm duyệt không công bằng với tiếng nói bảo thủ, bằng cách đóng góp 22 triệu USD cho dự án phòng khiêu vũ của Nhà Trắng, đồng thời giảm giá cho các hợp đồng điện toán đám mây và AI của chính phủ Mỹ.

Sundar Pichai còn cam kết Google sẽ chi hàng chục tỉ USD cho các trung tâm dữ liệu AI mới tại Mỹ, cùng các khoản đầu tư nâng cấp nhà máy điện và lưới điện.

Dù quan hệ giữa ông Trump và Sundar Pichai ấm lên, Bộ Tư pháp Mỹ vẫn tiếp tục theo đuổi hai vụ kiện độc quyền nhắm vào Google, đe dọa chia tách công ty. Năm ngoái, một thẩm phán đã từ chối yêu cầu chia tách Google tại một trong hai vụ kiện. Quyết định có kháng cáo phán quyết đó hay không và mức độ kháng cáo như thế nào hiện thuộc về Nhà Trắng.

Số chuyến thăm Nhà Trắng/Mar-a-Lago: Ít nhất một lần.

Số tiền quyên góp/cam kết: 1 triệu USD cho lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ, 22 triệu USD cho dự án phòng khiêu vũ của Nhà Trắng, cộng thêm các cam kết chi tiêu cho trung tâm dữ liệu.

Tài sản tích lũy dưới thời Trump 2.0: Giá cổ phiếu Alphabet (công ty mẹ Google) đã tăng vọt 66% trong năm qua. Với vốn hóa thị trường gần 4.000 tỉ USD, Alphabet hiện là công ty có giá trị thứ hai trên thế giới sau Nvidia (4.530 tỉ USD).

Sơn Vân