El Nino có xu hướng mạnh lên, thời tiết từ nay đến cuối năm diễn biến phức tạp

Thời tiết 2 tháng qua cực đoan khó lường

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến giữa tháng 7/2026, thời tiết trên cả nước diễn biến phức tạp với nhiều hiện tượng cực đoan. Nổi bật là nắng nóng kéo dài tại Bắc Bộ và Trung Bộ, bão số 1 đổ bộ vào Quảng Ninh, nhiều đợt mưa lớn xuất hiện trên cả nước nhưng phân bố không đồng đều, trong khi nhiệt độ trung bình phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C.

Trên Biển Đông, từ tháng 5 đến nay đã xuất hiện 1 áp thấp nhiệt đới và 1 cơn bão. Áp thấp nhiệt đới trong tháng 6 không ảnh hưởng đến đất liền Việt Nam. Đầu tháng 7, bão số 1 (MAYSAK) hình thành trên Biển Đông, mạnh lên cấp 9, giật cấp 11 trước khi đổ bộ vào khu vực Móng Cái (Quảng Ninh) tối 4/7 với cường độ cấp 8-9, giật cấp 12 rồi suy yếu trên đất liền Trung Quốc. Cùng với đó, nhiều địa phương trên cả nước ghi nhận các hiện tượng dông, lốc, sét và mưa đá.

Thời tiết 2 tháng qua diễn biến phức tạp và khó lường.

Nắng nóng tiếp tục là hình thái thời tiết nổi bật trong hai tháng qua. Bắc Bộ trải qua 6 đợt nắng nóng diện rộng với nhiệt độ phổ biến 36-39 độ C. Khu vực từ Thanh Hóa đến Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ xảy ra 4 đợt nắng nóng kéo dài, nhiều nơi ghi nhận nhiệt độ 37-40 độ C, có nơi trên 40 độ C. Đầu tháng 7, nắng nóng tiếp diễn tại Thanh Hóa đến Hà Tĩnh với nhiệt độ 35-38 độ C. Trong khi đó, Tây Nguyên chỉ xuất hiện nắng nóng cục bộ, còn Nam Bộ có 3 đợt nắng nóng trong tháng 5 và một số ngày nắng nóng rải rác trong tháng 6. Đáng chú ý, nhiều trạm khí tượng ghi nhận nhiệt độ cao nhất ngày và nhiệt độ trung bình tháng đạt hoặc vượt giá trị lịch sử.

Mưa lớn cũng xuất hiện liên tiếp trên nhiều khu vực. Bắc Bộ ghi nhận 9 đợt mưa diện rộng, khu vực từ Thanh Hóa đến Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ đều xảy ra 5 đợt mưa lớn, trong khi Nam Bộ có 6 đợt mưa diện rộng kèm dông. Tuy nhiên, lượng mưa phân bố rất không đồng đều. Tháng 5, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có lượng mưa cao hơn trung bình nhiều năm, riêng một số nơi ở Quảng Ninh cao gần gấp ba lần trung bình. Ngược lại, bước sang tháng 6, phần lớn các khu vực trên cả nước thiếu hụt lượng mưa từ 15-50%, riêng khu vực từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng và phía Tây Quảng Ngãi đến Gia Lai thiếu hụt 55-90%. Nửa đầu tháng 7, lượng mưa tiếp tục phân hóa mạnh giữa các vùng.

Đáng chú ý, dù đang trong mùa hè, từ tháng 5 đến giữa tháng 7 vẫn xuất hiện 3 đợt không khí lạnh gây mưa dông tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Riêng đợt ngày 8/6 làm nhiệt độ giảm 7-10 độ C, kèm mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to và gió Đông Bắc mạnh trên vịnh Bắc Bộ. Những diễn biến trên cho thấy thời tiết trong hai tháng qua có nhiều biến động bất thường, đan xen giữa nắng nóng gay gắt, mưa lớn cục bộ và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm.

Nắng nóng còn kéo dài đến tháng 9

Ông Nguyễn Đức Hòa, Phó phòng Dự báo Khí hậu, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia nhận định, từ nay đến cuối năm 2026, hiện tượng El Nino được dự báo tiếp tục duy trì và mạnh dần, khiến nhiệt độ trên cả nước cao hơn trung bình nhiều năm, nắng nóng kéo dài tại nhiều khu vực, trong khi lượng mưa biến động mạnh theo từng tháng. Mặc dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm, nguy cơ mưa lớn, dông lốc và các hiện tượng thời tiết cực đoan vẫn ở mức cao.

Theo dự báo mới nhất, hiện tượng ENSO đang duy trì ở pha El Nino. Giữa tháng 7/2026, nhiệt độ mặt nước biển khu vực NINO3.4 cao hơn khoảng 1,3 độ C so với trung bình nhiều năm.

Dự báo cho thấy El Nino sẽ tiếp tục duy trì và có xu hướng mạnh dần trong những tháng tới. Xác suất El Nino đạt cường độ mạnh đến rất mạnh khoảng 90% trong giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 10/2026 và tăng lên 95% trong thời kỳ từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027. Đáng chú ý, giai đoạn tháng 10-12/2026 có khả năng El Nino đạt cường độ rất mạnh, với xác suất lên tới 81%.

Dự báo nắng nóng còn kéo dài đến tháng 9.

Dưới tác động của El Nino, nền nhiệt trên phạm vi cả nước được dự báo tiếp tục ở mức cao hơn trung bình nhiều năm. Trong tháng 8 và tháng 9/2026, nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn từ 0,5-1,5 độ C so với trung bình nhiều năm. Đến tháng 10/2026, nhiệt độ trung bình tiếp tục tăng, phổ biến cao hơn từ 1-2 độ C.

Từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, nhiệt độ trung bình trên phạm vi toàn quốc vẫn duy trì cao hơn trung bình nhiều năm từ 1-2 độ C, một số nơi có thể cao hơn mức này.

Nắng nóng được dự báo còn tiếp diễn trong tháng 8 và tháng 9/2026, tập trung chủ yếu tại khu vực từ Thanh Hóa đến Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ. Số ngày nắng nóng tại các khu vực này có khả năng nhiều hơn trung bình nhiều năm.

Cùng với nền nhiệt cao, lượng mưa trong những tháng cuối năm có sự phân hóa rõ rệt giữa các vùng và từng thời kỳ. Trong tháng 8/2026, khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ có lượng mưa thấp hơn từ 5-15% so với trung bình nhiều năm. Ngược lại, khu vực từ Đồng bằng Bắc Bộ đến Lâm Đồng phổ biến cao hơn từ 10-30%; riêng khu vực từ Thanh Hóa đến Huế có nơi cao hơn 30-60%. Khu vực Nam Bộ có lượng mưa xấp xỉ trung bình nhiều năm.

Sang tháng 9/2026, lượng mưa tại Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Quảng Trị phổ biến thấp hơn từ 10-30%, trong khi các khu vực còn lại ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm.

Tháng 10/2026, vùng núi và trung du Bắc Bộ có lượng mưa cao hơn từ 5-20%, còn hầu hết các khu vực khác thấp hơn từ 5-20%. Đáng chú ý, khu vực từ Nam Nghệ An đến Đà Nẵng và Duyên hải Nam Trung Bộ có lượng mưa thấp hơn từ 20-40%.

Trong tháng 11/2026, lượng mưa tại Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh cao hơn từ 10-30% so với trung bình nhiều năm. Trong khi đó, khu vực từ Quảng Trị đến Lâm Đồng thấp hơn từ 20-40%, còn Nam Bộ thấp hơn từ 5-20%.

Đến tháng 12/2026, lượng mưa tại Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh tiếp tục cao hơn trung bình nhiều năm từ 5-20 mm. Các khu vực còn lại phổ biến thấp hơn từ 5-20 mm, riêng Duyên hải Nam Trung Bộ thấp hơn từ 40-100 mm.

Trong tháng 1/2027, lượng mưa trên phần lớn cả nước thấp hơn trung bình nhiều năm từ 5-20 mm, riêng vùng núi Bắc Bộ có nơi cao hơn từ 50-150 mm.

Mặc dù lượng mưa có xu hướng thiếu hụt tại nhiều khu vực, từ tháng 8 đến tháng 10/2026 vẫn có khả năng xuất hiện các đợt mưa vừa, mưa to trên phạm vi cả nước. Từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, mưa lớn sẽ tập trung chủ yếu ở khu vực Trung Bộ, đặc biệt trong tháng 11 và tháng 12.

Bão ít hơn nhưng thời tiết nguy hiểm vẫn hiện hữu

Dự báo cho thấy hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông cũng như ảnh hưởng đến Việt Nam trong những tháng cuối năm ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, các cơn bão, áp thấp nhiệt đới kết hợp với gió mùa Tây Nam vẫn có thể gây gió mạnh, sóng lớn, ảnh hưởng đến hoạt động của tàu thuyền trên biển.

Không khí lạnh trong mùa đông năm nay được dự báo hoạt động yếu hơn trung bình nhiều năm. Dù vậy, vẫn có khả năng xuất hiện các đợt rét đậm, rét hại, chủ yếu tập trung trong tháng 1/2027.

Bên cạnh đó, các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh vẫn có thể xảy ra trên phạm vi cả nước, nhất là trong các thời kỳ chuyển mùa và khi xuất hiện mưa dông.

Các chuyên gia khí tượng khuyến cáo người dân và chính quyền địa phương cần theo dõi chặt chẽ diễn biến của El Nino, bão, áp thấp nhiệt đới và các hiện tượng thời tiết cực đoan để chủ động triển khai các phương án ứng phó.

Tại những khu vực được dự báo thiếu mưa, cần tăng cường các giải pháp phòng, chống nắng nóng, hạn hán cục bộ và nguy cơ thiếu nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất.

Đối với các địa phương có hồ chứa, đập thủy lợi, thủy điện, cần thường xuyên cập nhật thông tin dự báo khí tượng thủy văn để điều chỉnh phương án vận hành phù hợp, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du.

Ngành chức năng cũng lưu ý nắng nóng kéo dài, mưa lớn cục bộ, dông, lốc, sét và gió giật mạnh có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp, giao thông, hoạt động trên biển cũng như sức khỏe cộng đồng. Vì vậy, người dân cần chủ động các biện pháp phòng tránh để giảm thiểu thiệt hại do thời tiết cực đoan gây ra.

Tô Hội