Một tháng thời tiết cực đoan: Bão số 1, mưa hơn 800 mm và nắng nóng trên 40 độ C

Bắc Bộ hứng nhiều đợt mưa lớn, Móng Cái ghi nhận hơn 817 mm

Ông Nguyễn Đức Hòa, Phó trưởng phòng Dự báo Khí hậu, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, từ giữa tháng 6 đến đầu tháng 7, thời tiết trên cả nước diễn biến phức tạp với sự xuất hiện của bão số 1, nhiều đợt mưa lớn kéo dài ở Bắc Bộ, trong khi Trung Bộ trải qua các đợt nắng nóng gay gắt, có nơi trên 40 độ C. Trong khoảng thời gian từ nay đến 10/8, Bắc Bộ và Thanh Hóa tiếp tục được dự báo là khu vực có nhiều đợt mưa lớn, trong khi nắng nóng vẫn duy trì ở Trung Bộ.

Thời tiết cực đoan phức tạp thời gian qua, mưa lũ dồn dập gây thiệt hại ở các tỉnh miền Bắc.

Trong thời kỳ từ ngày 11/6 đến 10/7, thời tiết trên phạm vi cả nước xuất hiện nhiều hình thái cực đoan. Đáng chú ý nhất là cơn bão số 1 (tên quốc tế Maysak) - cơn bão đầu tiên hoạt động trên Biển Đông trong năm 2026. Áp thấp nhiệt đới hình thành sáng 1/7 trên vùng biển phía Đông khu vực giữa Biển Đông, mạnh lên thành bão vào đêm 2/7. Đến sáng 3/7, bão đạt cường độ cấp 9, giật cấp 11; chiều tối cùng ngày đi vào phía Nam đảo Hải Nam (Trung Quốc). Tối 4/7, bão đổ bộ vào khu vực Móng Cái (Quảng Ninh) với cường độ cấp 8-9, giật cấp 12, sau đó suy yếu dần khi đi sâu vào đất liền Trung Quốc.

Trong một tháng qua, Bắc Bộ xuất hiện 4 đợt mưa diện rộng vào các thời kỳ 8-12/6, 15-22/6, 26/6-6/7 và 8-10/7. Đợt mưa từ ngày 26/6 đến 6/7 được đánh giá là nổi bật nhất khi dải hội tụ nhiệt đới kết hợp hội tụ gió trên cao, sau đó chịu tác động của hoàn lưu bão số 1 đã gây mưa vừa, mưa to đến rất to trên diện rộng.

Tổng lượng mưa phổ biến đạt 150-300 mm, riêng khu vực Quảng Ninh phổ biến 300-500 mm, nhiều nơi vượt 800 mm. Trạm Móng Cái ghi nhận lượng mưa lên tới 817,7 mm.

Khu vực từ Thanh Hóa đến Huế có 2 đợt mưa trong các ngày 9-11/6 và 2-7/7. Duyên hải Nam Trung Bộ xuất hiện 3 đợt mưa, trong khi Tây Nguyên và Nam Bộ có nhiều ngày mưa rào, dông, có nơi mưa vừa đến mưa to.

Bên cạnh đó, nhiều hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa đá xảy ra tại nhiều địa phương. Riêng từ ngày 8 đến 10/7, mưa lớn đã xảy ra tại Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang và Thái Nguyên.

Song song với mưa lớn, nắng nóng cũng diễn biến gay gắt tại nhiều khu vực. Bắc Bộ ghi nhận 2 đợt nắng nóng diện rộng vào các ngày 13-15/6 và 23-25/6 với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-38 độ C, có nơi trên 39 độ C.

Từ Thanh Hóa đến Huế và khu vực duyên hải Nam Trung Bộ xuất hiện đợt nắng nóng kéo dài từ ngày 12 đến 30/6 với nhiệt độ phổ biến 36-39 độ C, nhiều nơi vượt 40 độ C. Sau đó, từ ngày 7-8/7, Thanh Hóa đến Hà Tĩnh tiếp tục xảy ra nắng nóng với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-38 độ C.

Trong thời kỳ này, nhiều trạm khí tượng ghi nhận nhiệt độ cao nhất ngày vượt giá trị lịch sử cùng kỳ. Đáng chú ý, trạm Tây Hiếu (Nghệ An) đạt 42,2 độ C; Quỳ Châu đạt 41,5 độ C; Đồng Hới đạt 40,5 độ C; Ninh Bình đạt 41 độ C.

Theo cơ quan khí tượng, nhiệt độ trung bình trên hầu hết cả nước cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C. Trong khi đó, tổng lượng mưa phần lớn các khu vực thấp hơn trung bình nhiều năm từ 20-50%, riêng trung du và vùng núi Bắc Bộ cùng một số nơi ở Trung Bộ có lượng mưa cao hơn từ 15-50%.

Bắc Bộ tiếp tục là tâm điểm mưa trong tháng tới

Ông Nguyễn Đức Hòa cho biết, dự báo từ ngày 11/7 đến 10/8, nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1 độ C; riêng khu vực duyên hải Nam Trung Bộ cao hơn từ 1-1,5 độ C.

Khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ tiếp tục có khả năng xuất hiện nhiều ngày nắng nóng, nhưng tại khu vực Bắc Bộ có xu hướng giảm hơn về cường độ, riêng khu vực Trung Bộ số ngày nắng nóng vẫn có thể cao hơn so với trung bình nhiều năm. Cần đề phòng nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt.

Về lượng mưa, Bắc Bộ và Thanh Hóa được dự báo phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm, có nơi cao hơn 10-20%. Trong khi đó, các khu vực còn lại có lượng mưa thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10-30%.Hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh có khả năng xuất hiện trên phạm vi cả nước

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia nhận định trong thời kỳ này, hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông ở mức tương đương trung bình nhiều năm, với trung bình khoảng 1,9 cơn hoạt động trên Biển Đông và 0,8 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam.

Mưa lớn diện rộng được dự báo tập trung chủ yếu ở Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh. Tây Nguyên và Nam Bộ tiếp tục có nhiều ngày mưa rào và dông, mưa tập trung vào chiều và tối. Đồng thời, các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh vẫn có khả năng xảy ra trên phạm vi cả nước.

Trên đất liền, hoạt động của xoáy thuận nhiệt đới, dải hội tụ nhiệt đới, gió mùa Tây Nam ở phía Nam có thể gây ra các đợt mưa rào và dông, nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh; tại các khu vực Trung Bộ hiện tượng nắng nóng và nắng nóng gay gắt gây ảnh hưởng đáng kể đến đời sống và sản xuất của người dân.

Trên biển, cần đề phòng gió mạnh do ảnh hưởng của mưa dông cục bộ, gió mùa Tây Nam hoặc hoạt động của xoáy thuận nhiệt đới trên khu vực Biển Đông gây nguy hiểm cho hoạt động của tàu thuyền.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thời tiết, khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp với nhiều hình thái nguy hiểm, cực đoan. Do đó, đề nghị các cấp chính quyền và người dân thường xuyên cập nhật và tích hợp thông tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn trong các bản tin ngắn hạn 1-3 ngày, để kịp thời điều chỉnh các kế hoạch sản xuất, phương án ứng phó phù hợp đảm bảo an toàn cho các hoạt động sản xuất và dân sinh.

Tô Hội