Đức điều chỉnh luật để mở lại 'cánh cửa' cho nhiên liệu hóa thạch

Nguồn: ITN

Từ lâu, Đức vẫn được coi là quốc gia tiên phong trong lĩnh vực bảo vệ khí hậu, với nhiều chính sách hiện đại hóa công nghiệp và hỗ trợ phát triển năng lượng gió, năng lượng mặt trời. Tuy nhiên, hai lĩnh vực giao thông và sưởi ấm dân dụng vẫn là “điểm nghẽn” khi tiếp tục phát thải lượng lớn CO₂ và các khí độc hại. Tính đến năm 2024, khoảng 56% hộ gia đình Đức sử dụng khí đốt để sưởi ấm, trong khi 17% vẫn phụ thuộc vào dầu.

Điều chỉnh luật, cho phép lắp đặt hệ thống sưởi bằng dầu và khí

Theo DW, Chính phủ liên bang dự kiến thông qua dự thảo Luật Hiện đại hóa công trình (GMG) vào ngày 25/3, cho phép tiếp tục lắp đặt các hệ thống sưởi sử dụng dầu hoặc khí tự nhiên. Tuy vậy, các hệ thống này sẽ phải pha trộn một tỷ lệ nhất định nhiên liệu thân thiện với khí hậu. Dự luật được kỳ vọng sẽ được Quốc hội Đức phê chuẩn trước ngày 1/7.

Trước đó, trong thỏa thuận liên minh năm 2021, Chính phủ tiền nhiệm gồm Đảng Dân chủ xã hội (SPD), Đảng Xanh và Đảng Dân chủ tự do (FDP) đã đặt mục tiêu các hệ thống sưởi mới phải sử dụng ít nhất 65% năng lượng tái tạo, qua đó thúc đẩy việc phổ biến các hệ thống bơm nhiệt.

Giải thích về việc điều chỉnh chính sách, Bộ trưởng Kinh tế Đức Katherina Reiche (thuộc Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo- CDU) cho rằng, quy định trước đây đã “làm xói mòn niềm tin và gây chia rẽ xã hội”. Theo bà, quy định mới cho phép người dân tự quyết định phương thức sưởi ấm trong nhà ở của mình, kể cả với các công trình hiện hữu.

Tuy nhiên, đối tác liên minh SPD cảnh báo chi phí sưởi ấm bằng dầu và khí có thể tăng mạnh trong thời gian tới. Lãnh đạo nhóm nghị sĩ SPD Matthias Miersch khẳng định cần điều chỉnh thỏa thuận để bảo đảm người thuê nhà không phải gánh thêm chi phí.

Tranh cãi gay gắt về định hướng bảo vệ khí hậu

Việc điều chỉnh luật được xem là động thái thực hiện cam kết của các đảng bảo thủ nhằm bãi bỏ đạo luật sưởi ấm do cựu Bộ trưởng Kinh tế Robert Habeck (Đảng Xanh) đề xuất. Trước đây, kế hoạch này từng gây tranh cãi dữ dội trong dư luận, khi một số tờ báo mô tả nó như “cú búa sưởi ấm của Habeck”, cho rằng Chính phủ sẽ buộc người dân tháo bỏ hệ thống sưởi bằng dầu và khí.

Trên thực tế, kế hoạch khi đó chủ yếu nhằm siết chặt và hiện đại hóa các quy định cũ để phù hợp với luật của Liên minh châu Âu, chứ không yêu cầu loại bỏ ngay lập tức các hệ thống sưởi hiện hữu.

Điều đáng chú ý là tranh luận chính sách diễn ra trong bối cảnh nhu cầu lắp đặt máy bơm nhiệt tại Đức đang gia tăng. Giá dầu và khí đốt ngày càng đắt đỏ, một phần do tác động của xung đột địa chính trị như cuộc chiến của Nga tại Ukraine hay căng thẳng mới ở Trung Đông.

Các tổ chức môi trường, trong đó có Greenpeace (Hòa bình xanh), chỉ trích mạnh mẽ dự luật mới. Chuyên gia khí hậu Martin Kaiser cho rằng các cuộc xung đột quốc tế đã cho thấy rủi ro của việc phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời cảnh báo việc trì hoãn từ bỏ dầu và khí có thể là sai lầm chiến lược.

Nhiều nhà khoa học khí hậu cũng bày tỏ quan ngại. Nhà vật lý và nhà nghiên cứu khí hậu Niklas Höhne nhận định các chính sách hiện nay có nguy cơ làm gia tăng phát thải khí nhà kính. Theo ông, biến đổi khí hậu vẫn là mối đe dọa mang tính sống còn và giải pháp căn bản là nhanh chóng loại bỏ than đá, dầu và khí khỏi hệ thống năng lượng.

Dù vậy, liên minh bảo thủ CDU/CSU vẫn khẳng định sẽ giữ định hướng mới. Lãnh đạo nhóm nghị sĩ CDU/CSU tại Quốc hội Đức Jens Spahn nhấn mạnh: vấn đề sưởi ấm một lần nữa sẽ được coi là lựa chọn mang tính cá nhân.

Cuộc tranh luận về chính sách khí hậu tại Đức vì thế được dự báo còn tiếp diễn, xoay quanh ranh giới giữa vai trò điều tiết của Nhà nước và quyền tự quyết của người dân trong các quyết định liên quan đến đời sống hàng ngày.

Linh Anh