Đưa văn hóa Phú Thọ vươn tầm trong kỷ nguyên mới

Trình diễn Hát Xoan Phú Thọ tại Lễ hội Văn hóa dân gian đường phố năm 2026.

Là vùng đất phát tích của dân tộc Việt Nam, Phú Thọ sở hữu kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng. Các di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại như Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan hòa quyện với bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào các dân tộc Mường, Dao, Cao Lan... tạo nên diện mạo văn hóa vừa linh thiêng, vừa đa dạng, giàu bản sắc.

Xác định sứ mệnh gìn giữ, phát huy những giá trị cội nguồn thiêng liêng của dân tộc, tỉnh đã khẩn trương cụ thể hóa các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương thành hệ thống văn bản chỉ đạo toàn diện. Đồng thời ban hành Chương trình hành động số 26-CTr/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Nghị quyết số 28-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh và Đề án phát triển văn hóa, con người Phú Thọ giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Công tác quán triệt, học tập nghị quyết được tổ chức sâu rộng, với hơn 95% cán bộ, đảng viên tham gia.

Nét đẹp văn hóa truyền thống dân tộc Mường được bảo tồn và lan tỏa trong đời sống cộng đồng.

Mục tiêu đặt ra đến năm 2030, phát triển Phú Thọ trở thành trung tâm văn hóa cội nguồn của cả nước. Trong đó, các chỉ tiêu cụ thể được xác định gồm: Chỉ số phát triển con người (HDI) đạt 0,78; Chỉ số phát triển và hạnh phúc (VDHI) đạt tối thiểu 85 điểm; 93,5% số hộ gia đình giữ vững danh hiệu gia đình văn hóa; 100% xã, phường có thiết chế văn hóa, thể thao đạt chuẩn... Tầm nhìn đến năm 2045, Phú Thọ hướng tới xây dựng nền văn hóa hiện đại, giàu bản sắc, trở thành trụ cột phát triển vững chắc, với chất lượng cuộc sống của người dân thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp đã mang lại nhiều kết quả thiết thực. Trong 6 tháng đầu năm 2026, ngành Văn hóa tổ chức hơn 130 buổi tuyên truyền lưu động, gần 30 chương trình nghệ thuật chuyên nghiệp và hơn 1.000 buổi chiếu phim phục vụ Nhân dân, nhất là tại vùng sâu, vùng xa. Phong trào thể dục, thể thao tiếp tục lan tỏa rộng rãi, với 42,7% người dân tập luyện thường xuyên và 2.350 câu lạc bộ thể thao hoạt động hiệu quả.

Việc đăng cai tổ chức thành công các giải thể thao lớn góp phần tạo nên diện mạo văn hóa sôi động trên địa bàn tỉnh.

Song song với các hoạt động quy mô lớn, phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở tiếp tục được các địa phương quan tâm chỉ đạo hiệu quả. Nhiều xã, phường phát huy tốt vai trò chủ thể của Nhân dân, đưa hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao trở thành sinh hoạt thường xuyên của cộng đồng.

Đồng chí Đinh Hải Nam - Bí thư Đảng ủy xã Trung Sơn chia sẻ: Xây dựng đời sống văn hóa phải bắt đầu từ việc phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng và gắn các phong trào văn hóa với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đảng ủy xã luôn tập trung lãnh đạo, chỉ đạo Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân, tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia tích cực các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể thao, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn.

Các mô hình văn hóa cơ sở ngày càng lan tỏa, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, giàu bản sắc ngay từ cấp thôn, bản, tổ dân phố. Từ nền tảng ấy, không gian văn hóa cội nguồn gắn với Khu di tích lịch sử Đền Hùng tiếp tục khẳng định sức hút mạnh mẽ. Lễ hội Đền Hùng năm 2026 đã thu hút hàng triệu lượt khách trong nước và quốc tế về dâng hương, tham quan, tạo nên không khí trang nghiêm, xúc động và gắn kết cộng đồng.

Song hành với đó, di sản Hát Xoan tiếp tục tỏa sáng với sức sống bền bỉ và khả năng kết nối con người vượt qua những rào cản về ngôn ngữ.

Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Thị Lịch - Trùm Phường Xoan An Thái chia sẻ: “Phường Xoan An Thái hiện có 5 thế hệ cùng hát Xoan. Mỗi khi có dịp biểu diễn phục vụ du khách trong nước hay khách quốc tế, tôi đều thấy rất vui và tự hào. Đặc biệt, khách nước ngoài rất yêu thích Hát Xoan. Chỉ cần nghe giai điệu, nhìn động tác, họ đã nhanh chóng hòa nhịp, vui vẻ tham gia trình diễn cùng các nghệ nhân, diễn viên khi được mời. Không cần nói cùng một thứ tiếng, tiếng hát, tiếng phách, nhịp trống Xoan vẫn đủ sức kết nối trái tim người với người, tạo nên không khí vui tươi, ấm áp. Đó chính là giá trị thiêng liêng và sức mạnh của di sản mà các thế hệ người dân các phường Xoan tại Phú Thọ luôn gìn giữ và lan tỏa”.

Hoạt động du lịch văn hóa nhờ đó bứt phá, với hơn 10,5 triệu lượt khách tham quan trong 6 tháng đầu năm 2026, mang lại tổng doanh thu ước đạt 10.755 tỷ đồng.

Những kết quả đạt được là tiền đề quan trọng để Phú Thọ tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm văn hóa cội nguồn của cả nước.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận cao của Nhân dân, văn hóa Đất Tổ sẽ ngày càng được khơi thông, trở thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, góp phần xây dựng con người Phú Thọ phát triển toàn diện, đưa tỉnh Phú Thọ phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Lê Hoàng