Đưa sân khấu gần công chúng

Nghệ sĩ Tuồng của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Đà Nẵng biểu diễn hóa trang gương mặt để khắc họa tính cách, tâm lý nhân vật cho khán giả xem tại Công viên APEC. Ảnh: ĐOÀN HẠO LƯƠNG

Mở rộng không gian thưởng thức

Với mục tiêu mở rộng không gian thưởng thức, Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Đà Nẵng đã xây dựng chuỗi biểu diễn sân khấu ngoài trời, qua đó tạo dựng không gian nghệ thuật gần gũi, hấp dẫn, giàu bản sắc, phục vụ ngày càng tốt hơn đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân và du khách khi đến Đà Nẵng.

Bà Nguyễn Thị Hương, Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Đà Nẵng cho biết, hoạt động đưa tuồng xuống phố nằm trong trục văn hóa - lễ hội hai bên bờ sông Hàn, có sự gắn kết giữa văn hóa với du lịch, tạo thêm địa chỉ văn hóa để người dân, du khách yêu nghệ thuật truyền thống đến thưởng thức nghệ thuật và lan tỏa thông điệp “Tôi yêu Đà Nẵng”. Trung bình hằng năm có khoảng 24 buổi, mỗi buổi thu hút được từ 500 - 700 khán giả đến xem biểu diễn.

Đối với nghệ thuật dân gian, hô hát bài chòi, với mục tiêu bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại trong thời kỳ hội nhập phát triển hiện nay, thời gian qua, Đoàn ca kịch của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Đà Nẵng đã có nhiều tích cực trong việc quảng bá, bảo tồn, gìn giữ, phát triển loại hình trò chơi dân gian này thông qua việc sáng tác lời mới, phổ nhạc trên những làn điệu dân ca Khu V, linh hoạt, sáng tạo trong hoạt động biểu diễn.

Trong đời sống đô thị, không gian số chiếm lĩnh hầu hết thời gian của con người, con người ngày càng xa rời cội nguồn văn hóa tập thể, vì thế, những hình thức nghệ thuật dân gian như tuồng, bài chòi trở thành nơi trú ẩn tinh thần.

Th.S Bùi Thị Kim Phương, Hội Văn nghệ dân gian thành phố cho rằng, đến với không gian này, con người được tìm lại chính mình qua tiếng hô, tiếng cười, qua sự kết nối. Mỗi khi hội bài chòi vang lên giữa phố nhộn nhịp, đó không chỉ là một buổi diễn mà là nghi thức tái khẳng định bản sắc và niềm tin cộng đồng. Người nghe có thể xa quê, người hô có thể là nghệ sĩ sân khấu, nhưng trong khoảnh khắc ấy họ đều tham dự vào một hành động chung là cùng nhau giữ lại ký ức tiếng nói của quá khứ trong đời sống hiện đại.

Xây dựng Tuần lễ sân khấu Đà Nẵng

Mặc dù thời gian qua đã có sự đa dạng hóa không gian biểu diễn, đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng nhưng vẫn chưa thể hiện được sự quy mô và chuyên nghiệp. Nhiều nghệ sĩ và nghệ nhân phải tự chủ động liên hệ các chương trình, sự kiện để có thêm nguồn thu và công việc ổn định.

Nghệ sĩ, diễn viên tuồng biểu diễn tại Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Đà Nẵng. Ảnh: ĐOÀN HẠO LƯƠNG

Với giọng hát ngọt ngào của mình, nghệ sĩ Huyền Tân trở thành gương mặt quen thuộc trong các chương trình lễ hội cầu ngư, đêm hội bài chòi trong dịp Tết, các chương trình giới thiệu bài chòi trong các trường học và cả chương trình hát cho bà con phật tử nghe trong ngày rằm tháng Giêng thông qua CLB bài chòi Sông Hàn…

Từng có mặt trong Ngày hội di sản văn hóa năm 2025 do Bảo tàng Đà Nẵng tổ chức, ông Đinh Văn Trí, đội múa cồng chiêng thôn Phú Túc, xã Hòa Vang cho biết, đây là lần đầu tiên xuống phố biểu diễn điệu múa tâng tung da dá của dân tộc mình.

“Chúng tôi chỉ múa vào những dịp đặc biệt của buôn làng nên cảm thấy rất vinh dự khi được thành phố mời xuống đây biểu diễn. Đây cũng là dịp để giúp người dân thành phố hiểu hơn về văn hóa Cơ Tu và cùng chung tay gìn giữ bản sắc văn hóa của người Cơ Tu”, ông Đinh Văn Trí chia sẻ.

Hiện nay, đội ngũ nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công có nghề trên địa bàn thành phố không còn nhiều do tuổi cao, sức khỏe không đảm bảo. Lớp diễn viên trẻ tuy nhanh nhẹn, thông minh nhưng lại thiếu kinh nghiệm, thiếu bề dày về chuyên môn, kỹ thuật biểu diễn.

Đặc biệt, diễn viên dân ca kịch rất mỏng, một số đã nghỉ theo chế độ khiến nhân sự Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Đà Nẵng không đủ để dàn dựng các vở diễn, phải mời thêm cộng tác viên là diễn viên trước đây của đoàn tham gia.

Do đó, thành phố cần cho phép nhà hát đẩy mạnh xã hội hóa trong việc tạo sản phẩm nghệ thuật phù hợp phục vụ du khách thông qua các đơn vị lữ hành, đơn vị truyền thông, sự kiện trong việc bán showtour nhằm tạo điều kiện cho các nghệ sĩ có thêm không gian biểu diễn vừa tạo ra điểm du lịch văn hóa mới của thành phố.

Bên cạnh đó, thành phố cần tổ chức “Phố nghệ thuật truyền thống” ở khu vực chợ đêm và phố đi bộ ven sông Hàn biểu diễn bài chòi, trích đoạn tuồng, múa dân gian vào tối thứ Bảy, Chủ nhật, lễ, Tết; đồng thời tổ chức “Không gian văn hóa biển” tại các bãi biển Mỹ Khê, Mân Thái, Thọ Quang biểu diễn hát bả trạo trong khung cảnh nghi lễ mô phỏng lễ cầu ngư, tạo sản phẩm du lịch về đêm mang đậm văn hóa dân gian miền biển.

Theo NSƯT Trần Ngọc Tuấn, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu thành phố Đà Nẵng, sân khấu - biểu diễn là một ngành có tiềm năng lớn để phát triển theo hướng công nghiệp văn hóa kết hợp du lịch. Do đó, thành phố cần xây dựng Tuần lễ sân khấu Đà Nẵng tổ chức định kỳ hằng năm nhằm giới thiệu các tác phẩm mới, tôn vinh nghệ sĩ địa phương, thu hút khán giả trẻ và khách quốc tế.

Các chương trình có thể diễn ra tại nhiều nơi như Nhà hát Trưng Vương, Công viên APEC, Bảo tàng Đà Nẵng hay các không gian mở ven sông Hàn… tạo nên hình thức “sân khấu trong đô thị”.

Song song đó, các nhà hát và đoàn nghệ thuật cần được khuyến khích ứng dụng công nghệ 3D, mapping, thực tế ảo trong dàn dựng, biểu diễn và quảng bá. Nhờ đó, khán giả có thể tương tác trực tiếp với vở diễn qua nền tảng công nghệ, giúp đổi mới ngôn ngữ nghệ thuật, vừa nâng cao giá trị kinh tế của sản phẩm biểu diễn.

ĐOÀN GIA HUY