Đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành động lực phát triển mạnh mẽ của đất nước

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm - Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia - dự và phát biểu chỉ đạo Hội nghị. Ảnh: Như Ý

Hội nghị được tổ chức bằng hình thức trực tiếp từ Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, kết nối với trực tuyến tới 3.662 điểm cầu tại các bộ, ban, ngành, đoàn thể Trung ương, trụ sở của các tỉnh ủy, thành ủy, trụ sở của các xã, phường, đặc khu trên toàn quốc, với tổng số 568.384 đại biểu tham dự.

Dự Hội nghị các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng Trần Cẩm Tú; Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Nguyễn Duy Ngọc.

Cùng dự Hội nghị có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng; lãnh đạo các ban, Bộ, ngành Trung ương và địa phương…

Ủy viên Ban Chấp hành (BCH) Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ (BTV) Đảng ủy Quốc hội, Bí thư Đảng ủy, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa; Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Ủy viên BTV Đảng ủy, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng; các đồng chí Ủy viên BTV Đảng ủy, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước: Doãn Anh Thơ, Trần Minh Khương dự Hội nghị trực tiếp tại Hội trường Diên Hồng.

Ủy viên BCH Đảng bộ Quốc hội, Phó Bí thư Đảng ủy KTNN, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Hà Thị Mỹ Dung dự Hội nghị tại điểm cầu Trụ sở Kiểm toán nhà nước (KTNN) - 116 Nguyễn Chánh, Hà Nội.

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu của tăng trưởng

Tại Hội nghị, các đại biểu nghe Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Nguyễn Hải Ninh - Phó Trưởng Ban Chỉ đạo - trình bày Báo cáo tóm tắt sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57).

Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Nguyễn Hải Ninh đã trình bày Báo cáo tóm tắt sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW. Ảnh: quochoi.vn

Theo Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Nghị quyết 57 đã mở ra một giai đoạn phát triển mới của đất nước. Điều có ý nghĩa chiến lược nhất không chỉ là kết quả cụ thể đạt được, mà là việc Nghị quyết đã xác lập một mô hình phát triển mới. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ yếu của tăng trưởng, thay dần mô hình phát triển dựa vào vốn, tài nguyên và lao động chi phí thấp. "Đây là sự chuyển đổi tư duy phát triển có tính nền tảng, tạo tiền đề để Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và năng suất" - đồng chí Nguyễn Hải Ninh khẳng định.

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện Nghị quyết 57 được thực hiện khẩn trương, quyết liệt và đồng bộ. Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước là lãnh đạo của Ban Chỉ đạo đã trực tiếp chỉ đạo các định hướng chiến lược và nhiều nhiệm vụ lớn mang tính liên ngành. Thường trực Ban Chỉ đạo đã phát huy vai trò trung tâm điều phối, chủ trì tháo gỡ, xử lý nhiều điểm nghẽn về thể chế, dữ liệu, hạ tầng, tài chính, nhân lực.

Đảng ủy các cơ quan Trung ương, các tỉnh, thành ủy đã thành lập các Ban Chỉ đạo với Trưởng ban là người đứng đầu cấp ủy, chỉ đạo toàn diện việc triển khai thực hiện Nghị quyết 57 ở địa phương, đơn vị mình.

Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa dự Hội nghị tại Hội trường Diên Hồng. Ảnh: Như Ý

Các cơ quan đã xây dựng, trình cơ quan, người có thẩm quyền ban hành hơn 400 văn bản. Trong đó, có 13 văn bản của Ban Bí thư, 30 luật, hơn 170 văn bản quy phạm pháp luật của Thủ tướng Chính phủ, hơn 80 thông tư có liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Đáng chú ý, tư duy quản lý khoa học đã chuyển từ chú trọng quản lý hoạt động khoa học công nghệ sang kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Một số chính sách mang tính đột phá đã được ban hành như: thử nghiệm có kiểm soát, khoán chi, chấp nhận rủi ro, về sở hữu trí tuệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, thu hút nhân tài...

Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Nguyễn Hải Ninh cho biết, ngay khi mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, công tác chuyển đổi số đã được Ban Chỉ đạo Trung ương và các cơ quan, địa phương chỉ đạo quyết liệt, kịp thời và bước đầu đã đạt một số kết quả tích cực trong toàn hệ thống chính trị.

Theo Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Nghị quyết 57 đã tạo được sự chuyển biến mang tính hệ thống trong toàn bộ nền quản trị quốc gia. Lần đầu tiên, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số không còn được xem là lĩnh vực chuyên ngành, mà trở thành nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương, từ khu vực công đến doanh nghiệp. Từ xây dựng thể chế đến tổ chức thực thi đều đang được điều chỉnh theo tư duy số, tư duy đổi mới và tư duy phát triển dựa trên dữ liệu.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 57 đang tạo ra sức ép và đồng thời cũng là động lực để thúc đẩy cải cách trên nhiều lĩnh vực như thể chế, quản trị nhà nước, môi trường đầu tư kinh doanh, phát triển nhân lực chất lượng cao, xây dựng hạ tầng số và dữ liệu quốc gia. "Có thể nói, Nghị quyết 57 đang đóng vai trò là một động cơ cải cách có sức lan tỏa lớn, vượt ra ngoài phạm vi khoa học và công nghệ" - đồng chí Nguyễn Hải Ninh cho biết.

Bốn yêu cầu lớn

Chỉ đạo tại Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm - Trưởng Ban Chỉ đạo - khẳng định, sau 18 tháng triển khai, Nghị quyết 57 đã tạo ra chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của toàn hệ thống chính trị. Thể chế, cơ chế, chính sách từng bước được hoàn thiện; nhiều điểm nghẽn, nút thắt được giải quyết; nhiều cơ chế mới tạo thuận lợi cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số từng bước được hình thành.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo Hội nghị. Ảnh: Như Ý

Thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết 57, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận và biểu dương những nỗ lực, cố gắng và kết quả đã đạt được của các Bộ, ngành, địa phương, các Viện nghiên cứu, các trường Đại học, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ tri thức, các nhà khoa học và đông đảo nhân dân trong việc thực hiện Nghị quyết 57 trong thời gian qua.

Bên cạnh kết quả đạt được, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn nhiều điểm nghẽn từ thể chế, cơ chế, chính sách đến hạ tầng, nhân lực, dữ liệu, bảo mật, giải ngân vốn…

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Hà Thị Mỹ Dung và các đại biểu dự Hội nghị tại điểm cầu Trụ sở KTNN. Ảnh: M. Thúy

Nhấn mạnh giai đoạn vừa qua chúng ta đã tập trung tạo nền móng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, giai đoạn tới phải tập trung tạo ra kết quả. Theo đó, phải chuyển mạnh từ xây dựng cơ chế chuyển sang tạo ra sản phẩm, từ hoàn thành nhiệm vụ chuyển sang tạo ra giá trị, từ chuẩn bị điều kiện chuyển sang đóng góp trực tiếp cho phát triển đất nước.

Theo Tổng Bí thư, sáu định hướng lớn của Bộ Chính trị đã rất rõ ràng. Các chương trình, kế hoạch triển khai cũng đã đầy đủ, chi tiết, đặc biệt là Kế hoạch cao điểm 100 ngày giải quyết các điểm nghẽn cũng đã chỉ rõ các công việc cụ thể gắn với trách nhiệm từng Bộ, ngành, từng địa phương, do đó, đề nghị các cấp, các ngành quán triệt và triển khai nghiêm túc với tinh thần trách nhiệm cao nhất với 4 yêu cầu lớn.

Một là, phải tiếp tục quán triệt sâu sắc Nghị quyết 57 gắn với yêu cầu triển khai Nghị quyết Đại hội 14 của Đảng. Theo đồng chí Tô Lâm, nếu Nghị quyết Đại hội 14 là bản thiết kế chiến lược cho giai đoạn phát triển mới của đất nước thì Nghị quyết 57 là một trong những động cơ quan trọng để hiện thực hóa bản thiết kế này. "Động cơ có mạnh, có bền thì con tàu mới đi được nhanh, đi xa và đến đích đúng thời hạn. Phải nhận thức sâu sắc khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực chủ yếu của mô hình phát triển, đấy mô hình tăng trưởng mới. Đây không chỉ là sự lựa chọn mà là con đường bắt buộc phải thực hiện để hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm của đất nước" - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Mỗi cấp ủy, tổ chức Đảng, mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu phải coi thực hiện Nghị quyết 57 là nhiệm vụ chính trị quan trọng và thường xuyên của mình, không được coi đây chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chuyên môn. Trung ương đã quyết liệt thì địa phương cũng phải quyết liệt; tỉnh quyết liệt thì xã cũng phải chuyển động. Các cơ quan trong hệ thống chính trị phải gương mẫu đi đầu để doanh nghiệp và người dân cùng tham gia.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Doãn Anh Thơ dự Hội nghị tại Hội trường Diên Hồng. Ảnh: Như Ý

Thứ hai, phải chuyển mạnh sang tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số trước mắt và tăng trưởng bền vững lâu dài. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu nêu rõ, từ nay, các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết 57 chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, có dữ liệu kiểm chứng và người dùng thực tế có hiệu quả đo đếm được. "Quan trọng là phải trả lời bằng sản phẩm cụ thể" - đồng chí Tô Lâm nhấn mạnh.

Về chuyển đổi số quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết, chúng ta mới đang tập trung nhiều cho chuyển đổi trong hệ thống chính trị. Tuy nhiên, điều quan trọng không kém là phải đẩy mạnh chuyển đổi số trong doanh nghiệp, trong toàn xã hội và phát triển kinh tế số, dữ liệu số.

Về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, các công nghệ chiến lược quốc gia cần được tập trung nguồn lực để làm chủ và phát triển thành sản phẩm cụ thể, nhất là AI, dữ liệu lớn, robot và tự động hóa, sinh học và y sinh, vật liệu và năng lượng, chip bán dẫn, an ninh mạng và lượng tử, thiết bị bay không người lái, công nghệ biển, đại dương và lòng đất.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặc biệt lưu ý phải quan tâm đến đảm bảo an ninh mạng, an toàn thông tin, an ninh dữ liệu và chủ quyền quốc gia. "Không đánh đổi an ninh lấy phát triển, nhưng cũng không vì lo ngại về rủi ro mà chậm quá trình đổi mới sáng tạo. Mọi hệ thống số, cơ sở dữ liệu, nền tảng số phải được thiết kế theo yêu cầu an toàn an ninh ngay từ đầu, không phải làm xong rồi mới bổ sung cho giải pháp bảo mật" - đồng chí Tô Lâm yêu cầu.

Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: Như Ý

Thứ ba, phải tạo chuyển biến đồng bộ từ Trung ương tới địa phương, từ các cơ quan trong hệ thống chính trị ra toàn xã hội. Các Bộ, ngành Trung ương, ngoài trách nhiệm quản lý nhà nước phải thực sự đóng vai trò kiến tạo phát triển ngành, lĩnh vực phụ trách; phải chủ động rà soát, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, ban hành kịp thời các quy định, quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy trình, kiến trúc tổng thể, tháo gỡ những rào cản, điểm nghẽn, những khó khăn, vướng mắc. Việc thuộc thẩm quyền phải giải quyết ngay, việc vượt thẩm quyền phải chủ động đề xuất, không để ách tắc kéo dài.

Đồng thời phải hướng dẫn, hỗ trợ và đồng hành với địa phương, không để địa phương loay hoay tự tìm đường đi. Đối với các bài toán lớn của quốc gia, các công nghệ chiến lược, các cơ sở dữ liệu quốc gia là những nhiệm vụ liên ngành, liên vùng, cơ quan được giao chủ trì phải trực tiếp chỉ đạo, tổ chức thực hiện đến cùng và có kết quả, có hiệu quả.

Đối với các địa phương, phải chuyển mạnh từ tư duy thụ động, chờ hướng dẫn sang tư duy chủ động tổ chức thực hiện, sáng tạo trong khuôn khổ pháp luật và phân cấp, phân quyền của Trung ương.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tăng cường đầu tư cho nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực chất lượng cao và tham gia vào các chương trình công nghệ chiến lược quốc gia. Doanh nghiệp phải là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, là nơi đặt hàng, tiếp nhận, ứng dụng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế.

Các viện nghiên cứu, các trường đại học và đội ngũ các nhà khoa học cần tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tạo ra tri thức mới, công nghệ mới, nguồn nhân lực chất lượng cao. Cần khắc phục tình trạng nghiên cứu xa rời với thực tiễn, kết quả nghiên cứu nằm trong ngăn kéo hoặc là không tìm ra được địa chỉ để ứng dụng. Đồng thời, phải có chính sách mạnh mẽ hơn nữa cho thu hút nhân tài, chuyên gia quốc tế, tri thức người Việt, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, kết nối mạng lưới tri thức Việt Nam toàn cầu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đặc biệt lưu ý nhiệm vụ có ý nghĩa căn cơ, lâu dài là chuẩn bị nguồn nhân lực cho Nghị quyết 57. Theo đó, ngay từ năm học mới, ngành giáo dục và đào tạo, các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp cần rà soát chương trình đào tạo, ưu tiên ứng dụng các công nghệ chiến lược, đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số, năng lực chuyển đổi, đổi mới sáng tạo, ứng dụng AI; coi chuẩn bị nguồn nhân lực hôm nay là chuẩn bị năng lực cạnh tranh quốc gia trong ngày mai.

Đảng bộ KTNN kết nối Hội nghị tới 14 điểm cầu, với sự tham dự của 710 đảng viên. Ảnh: M. Thúy

Thứ tư, phải đổi mới mạnh mẽ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu người đứng đầu các cấp phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện Nghị quyết 57. Việc nào thuộc thẩm quyền thì phải chủ động làm, việc nào vượt thẩm quyền thì phải báo cáo kịp thời đề xuất, không chờ đợi, không đùn đẩy, không né tránh...

"Kết quả thực hiện Nghị quyết 57 phải là tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ. Nơi nào làm tốt sẽ được biểu dương, nhân rộng; nơi nào còn hình thức, chậm trễ, né tránh trách nhiệm thì phải được nhắc nhở, kiểm điểm và xử lý phù hợp. Người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung thì sẽ phải được khuyến khích và được bảo vệ" - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết.

Ngay sau Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo, các cấp ủy, tổ chức đảng, các Bộ, ngành, địa phương trực tiếp chỉ đạo rà soát nhiệm vụ thuộc phạm vi phụ trách, xác định rõ các điểm nghẽn, nguyên nhân, trách nhiệm, sản phẩm và thời hạn hoàn thành, khẩn trương cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch và mốc thời gian và trách nhiệm rõ ràng, để quyết tâm đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành động lực phát triển mạnh mẽ của đất nước trong giai đoạn mới, góp phần đưa Việt Nam phát triển nhanh bền vững, hùng cường và thịnh vượng./.

M. THÚY