Đưa dòng vốn Việt qua 'cửa ngõ' Uganda

Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Uganda tại Hà Nội ngày 12/8 - Ảnh: BTC

Tăng nhanh từ nền thấp

Ngày 12/8, tại Hà Nội, Cao ủy Uganda tại Kuala Lumpur phối hợp các bộ, ngành, cơ quan xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch của Uganda và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam–Uganda. Sự kiện thu hút hơn 300 đại biểu từ các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức tài chính và đối tác phát triển hai nước.

Theo đó, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 22,1 triệu USD năm 2024 và tăng lên 95,47 triệu USD năm 2025. Uganda nhập khẩu từ Việt Nam 45,62 triệu USD hàng hóa, trong khi xuất khẩu sang Việt Nam 49,85 triệu USD, chủ yếu là cà phê, bông và thịt.

Mức tăng hơn bốn lần cho thấy giao thương đang mở rộng nhanh. Tuy nhiên, quy mô vẫn còn nhỏ so với tiềm năng của hai nền kinh tế. Về đầu tư, doanh nghiệp Việt Nam đã cam kết khoảng 40 triệu USD tại Uganda, chủ yếu trong khai khoáng và xây dựng. Công ty Ba Dinh JSC cam kết 35 triệu USD cho hoạt động thăm dò vàng và kim loại màu, còn ATAD Steel đầu tư 500.000 USD vào lĩnh vực xây dựng.

Những con số này cho thấy thương mại song phương tăng nhanh, trong khi vốn cam kết của doanh nghiệp Việt Nam vẫn chủ yếu tập trung vào khai khoáng và xây dựng. Tại diễn đàn, các bên tiếp tục giới thiệu cơ hội đầu tư, tổ chức kết nối doanh nghiệp và đối thoại chính sách nhằm thúc đẩy hợp tác.

Theo ông Nguyễn Quang Vinh, từ Uganda, doanh nghiệp Việt Nam có thể mở rộng tiếp cận khu vực Đông Phi và thị trường châu Phi rộng lớn hơn.

Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh nhấn mạnh: “Uganda không chỉ là một thị trường với hơn 50 triệu người tiêu dùng, mà còn là cửa ngõ chiến lược”.Theo ông Nguyễn Quang Vinh, từ Uganda, doanh nghiệp Việt Nam có thể mở rộng tiếp cận khu vực Đông Phi và thị trường châu Phi rộng lớn hơn.

Tại diễn đàn, Uganda giới thiệu cơ hội trong chế biến nông sản, sản xuất công nghiệp, công nghệ thông tin, dịch vụ gia công quy trình doanh nghiệp, du lịch, khoáng sản, dầu khí, dược phẩm và năng lượng tái tạo. Nước này cũng được giới thiệu như một trung tâm sản xuất và logistics để tiếp cận Khu vực Thương mại tự do lục địa châu Phi, thị trường có khoảng 1,4 tỷ người tiêu dùng.

Đại sứ Uganda tại Việt Nam Betty Bigombe đánh giá diễn đàn là nền tảng chuyển hóa tình hữu nghị thành cơ hội thương mại, đầu tư. Bà kỳ vọng biên bản ghi nhớ và thỏa thuận hợp tác được thiết lập.

Bà cho biết, với thế mạnh về công nghiệp của Việt Nam cùng nguồn tài nguyên phong phú, lực lượng lao động có chi phí cạnh tranh và khả năng tiếp cận thị trường châu Phi của Uganda, hai bên có cơ hội đặc biệt để xây dựng các quan hệ đối tác mang lại việc làm và thịnh vượng chung.

Đại sứ Uganda tại Việt Nam Betty Bigombe. (Ảnh: BTC)

Cần bệ đỡ cho dòng vốn

Tiềm năng lớn không xóa đi những rào cản hiện hữu. Theo Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh chỉ ra khoảng cách địa lý, hạn chế thông tin thị trường, chi phí logistics, khác biệt văn hóa, khung pháp lý và tập quán kinh doanh. Đây là những điểm nghẽn mà theo ông, cộng đồng doanh nghiệp hai nước cần vượt qua để hiện thực hóa cơ hội đầu tư.

Tại sự kiện, đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Uganda khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam trước hết xác định lĩnh vực phù hợp. Doanh nghiệp có thể nghiên cứu những mặt hàng Uganda và các nước Đông Phi như Kenya, Tanzania, Rwanda đang nhập khẩu từ Việt Nam, từ đó cân nhắc sản xuất tại Uganda để phục vụ thị trường khu vực.

Cũng theo đại diện cơ quan này, nhà đầu tư thành lập doanh nghiệp tại Uganda được hưởng các ưu đãi về thuế. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế với Chính phủ Uganda, doanh nghiệp có thể chuyển lợi nhuận về Việt Nam. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần chuẩn bị nguồn vốn, quản trị dòng tiền chặt chẽ và kiểm soát tốt chi phí trong quá trình đầu tư.

Hai nước trao đổi chính sách, kỹ thuật, kinh nghiệm phát triển cà phê, kết nối doanh nghiệp và huy động nguồn lực; hoạt động được triển khai từ tháng 9/2026 đến năm 2030.

Việc tiếp cận thông tin và tìm kiếm đối tác cũng được các diễn giả nhấn mạnh. Ông Nguyễn Quang Vinh cho biết VCCI sẽ đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, tìm kiếm đối tác tin cậy, tiềm năng để hiện thực hóa các cơ hội đầu tư và mở rộng thị trường.

Nền tảng pháp lý cũng là điều kiện quan trọng. Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn đề nghị hai nước thúc đẩy triển khai các bản ghi nhớ hợp tác đã ký trong nông nghiệp; đàm phán, ký kết Hiệp định Khuyến khích và Bảo hộ đầu tư cùng Hiệp định Tránh đánh thuế hai lần. Hai bên có thể nghiên cứu thêm các thỏa thuận chuyên ngành về kỹ thuật dầu khí, hạ tầng, khai thác tài nguyên và chuyển đổi số.

“Diễn đàn hôm nay sẽ là cầu nối để Việt Nam và Uganda mở rộng không gian hợp tác phát triển”. Theo ông, các kết nối cần hướng tới thỏa thuận, hợp đồng có giá trị, làm sâu sắc quan hệ song phương- . Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn nhấn mạnh:

Một kết quả đã sớm xuất hiện trong lĩnh vực cà phê. Việt Nam và Uganda lần đầu thiết lập kế hoạch hành động về phát triển cà phê bền vững, với sự tham gia của Tổ chức IDH. Các bên sẽ trao đổi chính sách, kỹ thuật, kinh nghiệm phát triển cà phê, kết nối doanh nghiệp và huy động nguồn lực; hoạt động được triển khai từ tháng 9/2026 đến năm 2030.

Kế hoạch được ký giữa Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam, Cục Cà phê thuộc Bộ Nông nghiệp, Chăn nuôi và Thủy sản Uganda và IDH, kế thừa Biên bản ghi nhớ hợp tác nông nghiệp song phương năm 2019.

Uganda đang mở hướng tiếp cận thị trường Đông Phi và châu Phi cho doanh nghiệp Việt Nam. Từ những kết nối tại diễn đàn, việc chuẩn bị nguồn vốn, quản trị dòng tiền, kiểm soát chi phí, tìm kiếm đối tác tin cậy và hoàn thiện các thỏa thuận nền tảng sẽ góp phần đưa cơ hội hợp tác thành dự án, hợp đồng cụ thể, tạo thêm chiều sâu cho quan hệ kinh tế Việt Nam- Uganda.

Hà An