Dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu: Đề xuất nhiều thay đổi theo hướng thị trường

Vừa qua, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị lấy ý kiến đối với Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 83/2014/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi, bổ sung về kinh doanh xăng dầu. Hội nghị có sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, hiệp hội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), UBND, Sở Công Thương các địa phương cùng các doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối xăng dầu.

Hội nghị lấy ý kiến đối với Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 83/2014/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi, bổ sung về kinh doanh xăng dầu với sự góp mặt của đại diện các bộ, ngành, hiệp hội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), UBND, Sở Công Thương các địa phương cùng các doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối xăng dầu. Ảnh: Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước.

Theo Bộ Công Thương, việc xây dựng Nghị định mới nhằm hoàn thiện khung pháp lý về kinh doanh xăng dầu, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển thị trường theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Dự thảo kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi những nội dung đã bộc lộ bất cập trong thực tiễn.

Một trong những điểm đáng chú ý là việc siết chặt điều kiện đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu. Theo Dự thảo, doanh nghiệp muốn trở thành thương nhân đầu mối phải có ít nhất 36 tháng hoạt động liên tục dưới hình thức thương nhân phân phối; sở hữu kho tiếp nhận xăng dầu có tổng sức chứa tối thiểu 15.000 m³ và sở hữu ít nhất 10 cửa hàng bán lẻ xăng dầu, thay vì được thuê như trước đây.

Bên cạnh đó, thương nhân đầu mối phải bảo đảm tổng nguồn xăng dầu tối thiểu 100.000 m³ mỗi năm. Trường hợp không đạt mức này trong hai năm liên tiếp sẽ bị thu hồi giấy phép kinh doanh.

Dự thảo cũng đề xuất tổ chức lại hệ thống phân phối theo hướng tinh gọn, giảm khâu trung gian. Theo đó, các loại hình đại lý bán lẻ, thương nhân nhận quyền bán lẻ và thương nhân phân phối sẽ được hợp nhất thành một loại hình thống nhất là thương nhân phân phối xăng dầu. Đồng thời, bãi bỏ giấy xác nhận đủ điều kiện do Bộ Công Thương cấp đối với thương nhân phân phối, chuyển sang phương thức quản lý bằng hậu kiểm trên cơ sở báo cáo, đăng ký và kê khai của doanh nghiệp.

Ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) - phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước.

Theo Bộ Công Thương, hệ thống phân phối mới sẽ được kết nối trực tiếp từ các đơn vị tạo nguồn, gồm thương nhân sản xuất, thương nhân bao tiêu sản phẩm và thương nhân đầu mối đến thương nhân phân phối, góp phần nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa.

Đáng chú ý, Dự thảo đổi mới cơ chế điều hành giá theo hướng tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp. Nhà nước sẽ không công bố giá cơ sở định kỳ như hiện nay. Thay vào đó, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được quyền tự quyết định, công bố giá bán lẻ trong hệ thống của mình theo công thức giá quy định tại Nghị định và có trách nhiệm kê khai, thông báo với cơ quan quản lý để phục vụ công tác giám sát.

Đối với khu vực vùng sâu, vùng xa, Dự thảo quy định giá bán lẻ của thương nhân phân phối không được vượt mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố trên cùng địa bàn nhằm bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng và an sinh xã hội. Nhà nước chỉ công bố chi phí kinh doanh định mức làm căn cứ để doanh nghiệp tính toán giá bán.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Dự thảo cũng bổ sung các quy định về chuyển đổi số. Theo đó, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối phải kết nối dữ liệu với Bộ Công Thương, cung cấp thông tin về kho chứa, tồn kho, tổng nguồn, hệ thống phân phối và kê khai giá, giúp cơ quan quản lý theo dõi sát diễn biến cung cầu và thị trường.

Ngoài ra, Dự thảo bổ sung các quy định nhằm tăng cường bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu được phép xuất, nhập khẩu nguyên liệu và xăng dầu để điều hòa nguồn cung khi được Bộ Công Thương chấp thuận; đồng thời tiếp tục duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 20 ngày cung ứng đối với thương nhân đầu mối.

Tại Hội nghị, đại diện các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp đã đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện dự thảo. Bộ Công Thương cho biết sẽ tiếp tục tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến để hoàn thiện Nghị định trước khi trình Chính phủ xem xét, ban hành theo quy định./.

Lê Minh