Quy định rõ ràng vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp

Bảo đảm tính liên tục trong chỉ huy, chỉ đạo nhiệm vụ quân sự, quốc phòng tại địa phương

Trình bày Tờ trình dự án Luật, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang cho biết, dự thảo Luật gồm 10 điều; không sửa đổi, bổ sung phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của 9 luật hiện hành mà tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung chịu ảnh hưởng bởi kết quả sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và kịp thời thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, xử lý các vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn.

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh điều hành nội dung phiên họp

Trong đó, sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc phòng liên quan về phòng thủ khu vực. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam: Quy định về chức vụ cán bộ của Chỉ huy Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh, Ban chỉ huy quân sự cấp xã; hạn tuổi phục vụ cao nhất của Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã; bổ nhiệm chức vụ trong các đơn vị dự bị động viên.

Cùng với đó, sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng: Quy định về giải ngạch quân nhân chuyên nghiệp dự bị.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang trình bày Tờ trình dự án Luật

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhất trí cao với Tờ trình của Chính phủ về sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc sửa đổi kịp thời sẽ khắc phục các "khoảng trống pháp lý" khi không còn cấp huyện, bảo đảm tính liên tục trong công tác chỉ huy, chỉ đạo nhiệm vụ quân sự, quốc phòng tại địa phương.

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc phòng (Điều 1), Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí như dự thảo Luật. Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, nghiên cứu, đánh giá vị trí quan trọng, hạt nhân của khu vực phòng thủ trong mối quan hệ với phòng thủ quân khu và cả nước để quy định chặt chẽ, phù hợp với thực tiễn và bảo đảm khả thi.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới trình bày tóm tắt Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, Thường trực Ủy ban cho rằng, nội dung dự thảo Luật là phù hợp với chủ trương của Đảng, Nhà nước và Quân đội về sắp xếp tổ chức bộ máy. Tuy nhiên, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu quy định về “Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã” để quy định phù hợp với yêu cầu thực tiễn và bảo đảm khả thi.

Phân định rõ trách nhiệm giữa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Luật; nhất trí với đề nghị của Chính phủ về việc bổ sung dự án Luật vào Chương trình lập pháp năm 2026 và trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Quang cảnh phiên họp

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao sự chuẩn bị dự án Luật của Bộ Quốc phòng và Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại. Trên tinh thần chung, dự án Luật đủ điều kiện để trình tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Theo Chủ tịch Quốc hội, trong thời gian nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, các dự án luật của Bộ Quốc phòng trình Quốc hội nhận được sự đồng thuận rất cao. Qua các phiên biểu quyết có thể nói Bộ Quốc phòng là một trong những bộ chuẩn bị kỹ lưỡng, tỷ lệ ĐBQH có mặt tán thành thông qua hầu như đều đạt 100%.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp

Chủ tịch Quốc hội lưu ý tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và nguyên tắc phân cấp, phân quyền. Dự thảo Luật sửa đổi đồng thời các quy định tại 9 luật chuyên ngành về quân sự, quốc phòng, do đó, yêu cầu hàng đầu là phải rà soát thật kỹ lưỡng về kỹ thuật lập pháp để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, không để xảy ra mâu thuẫn, chồng chéo với các luật về tổ chức bộ máy nhà nước như: Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các luật chuyên ngành khác.

Đối với tổ chức bộ máy quân sự địa phương và chính quy hóa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, việc Ban Chỉ huy quân sự cấp xã thành đơn vị quân sự địa phương trực thuộc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh và đưa sĩ quan quân đội chính quy về đảm nhiệm các chức danh chỉ huy là một chủ trương lớn, đúng đắn của Đảng. Dự thảo Luật đã bổ sung các chức danh này vào hệ thống chức vụ cơ bản của sĩ quan.

Thời gian qua, khi xảy ra thiên tai, lũ lụt, hỏa hoạn... ở cấp phường, cấp xã, quân đội là lực lượng hàng đầu “gồng mình” để hỗ trợ, giải cứu, giải quyết các khó khăn, vướng mắc. Hay như hiện nay, trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, lực lượng quân đội cũng đi đầu thực hiện.

Quang cảnh phiên họp

Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cơ quan soạn thảo nghiên cứu ý kiến của cơ quan thẩm tra về bố trí Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là sĩ quan chính quy để phù hợp với chủ trương đưa sĩ quan về cấp xã, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với chế độ chính ủy, chính trị viên.

Trường hợp chưa bố trí được thì quy định rõ ràng về vị trí, chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ công tác của chức danh Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã do Bí thư cấp ủy kiêm nhiệm. Đây là chức danh kiêm nhiệm đặc thù, vừa là chức vụ chỉ huy, vừa liên quan đến công tác Đảng và công tác chính trị trong lực lượng quân sự ở địa phương.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu tại phiên họp

Liên quan đến bảo đảm nguồn lực tài chính, nhân lực, điều kiện và các điều khoản chuyển tiếp, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, mặc dù Tờ trình nêu việc sửa đổi luật không làm phát sinh chính sách mới, không phát sinh biên chế, tổ chức bộ máy nhưng thực hiện chính quy hóa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, đưa sĩ quan chính quy về cơ sở sẽ tác động trực tiếp tới nguồn lực bảo đảm. Do đó, phải bảo đảm nguồn lực tài chính, nhân lực và thiết kế các điều khoản chuyển tiếp để thực hiện.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cần khẩn trương xây dựng các văn bản quy định chi tiết để kịp thời triển khai khi luật được ban hành.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đề nghị, Chính phủ, cơ quan soạn thảo tiếp thu đầy đủ ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội, ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, và ý kiến của các đại biểu tại phiên họp để tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật nhằm bảo đảm chất lượng cao nhất.

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh kết luận nội dung phiên họp

Trong đó, tập trung rà soát kỹ lưỡng bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa 9 Luật với các luật chuyên ngành và các quy định về tổ chức bộ máy nhà nước; về phân cấp, phân quyền; về trình tự, thủ tục hành chính; thẩm quyền của cơ quan quân sự các cấp khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Đồng thời, tiếp tục quy định chặt chẽ và khẳng định rõ vị trí, vai trò quan trọng của cấp xã làm nền tảng về bảo vệ địa phương của khu vực phòng thủ trong mối quan hệ phòng thủ của quân khu và cả nước; phân định rõ trách nhiệm giữa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh trong từng khâu của quy trình tuyển quân, bảo đảm rõ chủ thể, rõ trách nhiệm, không chồng chéo, không bỏ sót nhiệm vụ.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị, sau phiên họp, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại chủ trì phối hợp với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội thẩm tra chính thức dự án Luật để trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.

Minh Trang; Ảnh: Phạm Thắng