Du lịch Việt Nam: Tìm cách tăng giá trị từ mỗi du khách

Dòng khách tăng, dư địa chi tiêu còn lớn 

Du lịch Việt Nam duy trì đà tăng trong năm 2026. Bốn tháng đầu năm, cả nước đón 8,8 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,6% so với cùng kỳ và là mức cao nhất từ trước đến nay. Đến hết tháng 7, con số này đạt 13,9 triệu lượt, tăng 13,8%. Đà tăng tiếp nối kết quả năm 2025, khi Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tổng thu từ du lịch khoảng 1 triệu tỷ đồng. 

Du lịch Việt Nam duy trì đà tăng trong năm 2026.

Khách đến đông hơn tạo thêm thị trường cho lưu trú, vận chuyển, ẩm thực, vui chơi, giải trí và bán lẻ. Trong cơ cấu chi tiêu, khách dành khá nhiều cho lưu trú, ăn uống, đi lại và tham quan, còn mua sắm vẫn là khoản có thể khai thác thêm.

Theo bà Lê Hồng Thuỷ Tiên - Tổng giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương, khoảng trống này có thể thấy khá rõ khi nhìn vào khả năng tạo nguồn thu từ mua sắm tại các điểm đến. Cùng nằm ở khu vực biên giới, năm 2024, Đông Hưng (Trung Quốc) đón gần 16 triệu lượt khách, doanh thu du lịch khoảng 2,12 tỷ USD, tương đương 52.000 tỷ đồng, với nguồn thu đáng kể từ bán lẻ, mua sắm xuyên biên giới và thương mại. Cùng năm, Móng Cái đón khoảng 4 triệu lượt khách, doanh thu dịch vụ du lịch được công bố khoảng 250 tỷ đồng. Dù phương pháp thống kê giữa hai địa phương có thể khác nhau, khoảng cách về giá trị tạo ra vẫn khá lớn.

Nguồn chi tiêu còn dịch chuyển theo chiều ngược lại khi người Việt đi nước ngoài. Năm 2024, khách quốc tế chi tiêu tại Việt Nam khoảng 12,19 tỷ USD, trong khi người Việt chi tiêu ở nước ngoài khoảng 12,57 tỷ USD. Năm 2025, số người Việt xuất cảnh đạt khoảng 6,7 triệu lượt. Một phần trong số tiền này được dành cho mua sắm tại Bangkok, Singapore, Seoul, Tokyo và nhiều điểm đến khác.

Từ thực tế đó, bà Thuỷ Tiên chia sẻ: “Tôi cho rằng, kích cầu tiêu dùng không chỉ dừng ở việc tăng số lượng khách hay tăng lượng giao dịch mà quan trọng hơn là tạo được cơ chế giữ dòng tiền tiêu dùng ở lại trong nền kinh tế, tạo thêm giá trị cho doanh nghiệp trong nước và biến du lịch thành động lực tăng trưởng thực sự”.

Khả năng tăng nguồn thu cũng nằm trong những nhu cầu rất đời thường của một chuyến đi. Sau tiền phòng, đi lại và tham quan, du khách còn uống cà phê, thưởng thức món ăn địa phương, mua quà, vui chơi hay tìm đến các hoạt động giải trí ban đêm. Ông Trần Thế Dũng - Tổng giám đốc Công ty CP Lữ hành Vietluxtour, chia sẻ: “Một du khách khi đến một điểm đến có thể uống một ly cà phê, ăn một tô phở, mua hàng lưu niệm, thưởng thức biểu diễn nghệ thuật hoặc trải nghiệm các hoạt động ẩm thực về đêm. Nói cách khác, khách du lịch có thể xem như một ‘giỏ hàng di động’ hay một ‘ví tiêu dùng di động’ của nền kinh tế địa phương”.

Việt Nam có nguồn sản phẩm phong phú để phục vụ nhu cầu này, từ đặc sản, đồ thủ công, quà tặng đến thời trang và hàng tiêu dùng. Nhiều sản phẩm mang dấu ấn vùng miền, song chưa dễ dàng đến được với khách du lịch.

Du khách cần nhiều hơn tại điểm đến.

Bà Thuỷ Tiên cho biết nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, các startup trẻ có sản phẩm sáng tạo, tay nghề tốt nhưng còn hạn chế về bao bì, tiêu chuẩn quốc tế, xây dựng thương hiệu và kênh tiếp cận khách. Trong khi nhu cầu của du khách thường hướng đến những sản phẩm mang dấu ấn văn hóa, bản sắc và câu chuyện riêng của nơi họ đặt chân tới.

Khoảng trống còn nằm ở các điểm mua sắm. Doanh nghiệp lữ hành cần những địa chỉ đủ uy tín để có thể đưa vào chương trình tour mà khách vẫn cảm thấy đây là một phần tự nhiên của chuyến đi. “Du khách sẽ không thích bị đưa đến một điểm bán hàng đơn thuần và cảm thấy mình bị ép mua sắm. Nếu đó là một không gian có câu chuyện riêng, có thương hiệu rõ ràng, có chất lượng sản phẩm tốt và được tổ chức bài bản, du khách sẽ sẵn sàng chi tiêu”, ông Dũng chia sẻ. 

Gỡ điểm nghẽn để khách chi tiêu nhiều hơn  

Để sức mua của khách được giữ lại nhiều hơn tại điểm đến, một trong những khâu cần cải thiện là hoàn thuế VAT. Việt Nam đã triển khai chính sách hoàn thuế cho khách nước ngoài, song quá trình thực hiện cần thuận tiện hơn.  

Bà Thuỷ Tiên đề xuất số hóa quy trình, kết nối doanh nghiệp, cơ quan thuế và hải quan trên nền tảng hóa đơn điện tử; mở rộng số doanh nghiệp tham gia và nghiên cứu hoàn thuế trực tiếp tại điểm bán đối với một số nhóm hàng đủ điều kiện.  

Cùng với thủ tục là việc tạo thêm những nơi để khách mua sắm. Tại nhiều điểm du lịch, hàng hóa còn trùng lặp, chất lượng chưa đồng đều, trong khi nhiều sản phẩm Việt có mẫu mã, chất lượng tốt chưa xuất hiện ở những địa điểm thuận tiện. Các outlet, phố thương mại hay tổ hợp kết hợp mua sắm, ẩm thực, giải trí và văn hóa có thể bổ sung thêm trải nghiệm cho hành trình. 

Các chuyên gia cho rằng, ở khâu lữ hành, việc liên kết giữa doanh nghiệp tour, hệ thống bán lẻ, nhà sản xuất và địa phương cũng cần chặt chẽ hơn.

Từ nhu cầu đó, bà Thuỷ Tiên đề xuất phát triển những trung tâm thương mại - du lịch quy mô lớn, dành không gian phù hợp cho thương hiệu trong nước.

“Chúng tôi mong muốn hình thành một mô hình ‘shopping mall quốc gia’, trong đó tập hợp tất cả những hàng hóa đẹp, đặc sắc của Việt Nam. Đó sẽ là mô hình mang đậm bản sắc Việt Nam, nơi khi du khách đến có thể trải nghiệm văn hóa, nghệ thuật và hàng hóa của tất cả các tỉnh thành trên cả nước tại cùng một địa điểm”, bà Tiên nói.

Nguồn hàng cho những không gian này có thể đến từ chính các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc hỗ trợ nâng chuẩn bao bì, chất lượng, thương hiệu và tạo điểm giới thiệu sản phẩm sẽ giúp đặc sản, hàng thủ công cùng các thương hiệu Việt tiếp cận khách thuận lợi hơn.

Ở khâu lữ hành, việc liên kết giữa doanh nghiệp tour, hệ thống bán lẻ, nhà sản xuất và địa phương cũng cần chặt chẽ hơn. Theo ông Dũng, khi sản phẩm đủ uy tín, có nét đặc trưng và câu chuyện riêng, doanh nghiệp lữ hành có thể đưa điểm mua sắm vào chương trình ngay từ đầu. Khách biết trước nơi sẽ đến, sản phẩm có thể mua và chủ động dành thời gian cho trải nghiệm này.

Điểm mua sắm cũng phải tạo được niềm tin. Ông Dũng chia sẻ: “Khách hàng chỉ sẵn sàng chi tiêu khi họ tin rằng sản phẩm đó thực sự đáng mua, giá cả minh bạch, chất lượng rõ ràng và có giá trị cảm xúc đi kèm”. Hàng giả, hàng nhái và sản phẩm không rõ nguồn gốc khiến khách dè dặt hơn, đồng thời làm doanh nghiệp lữ hành khó lựa chọn địa chỉ để giới thiệu.

Khi sản phẩm Việt được khách quốc tế mua ngay trong chuyến đi, thị trường du lịch cũng trở thành một kênh đưa hàng hóa trong nước đến người tiêu dùng nước ngoài. Bà Thuỷ Tiên đề xuất nhìn thương mại du lịch như một hình thức “xuất khẩu tại chỗ”. Cách làm này giúp giảm chi phí logistics, vận chuyển và các khâu trung gian, tạo thêm đầu ra cho doanh nghiệp Việt. 

Thanh Ngân