'Du học tại chỗ': Giải pháp giữ chân nguồn nhân lực trong nước

Mô hình đại học có vốn đầu tư nước ngoài ngày càng mở rộng. Ảnh: BUV.

Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đặt ra yêu cầu chuyển từ tư duy chủ yếu thu hút vốn sang phát triển nền tảng đầu tư chiến lược, lấy chất lượng, chuyển giao tri thức và khả năng nâng cao nội lực làm tiêu chí quan trọng.

KHI GIÁO DỤC QUỐC TẾ ĐƯỢC ĐƯA VỀ “SÂN NHÀ”

Trong giáo dục, tinh thần này đòi hỏi các trường đại học có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) không chỉ cung cấp chương trình đào tạo, mà còn phải tạo giá trị cho người học, thị trường lao động và toàn hệ thống.

Theo báo cáo tại Hội nghị Giáo dục đại học 2025, gần 250.000 công dân Việt Nam đang học tập ở nước ngoài, mức cao nhất từ trước đến nay. Con số này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với chương trình và môi trường học thuật quốc tế. Đồng thời, đặt ra bài toán làm thế nào để người trẻ tiếp cận nền giáo dục tiên tiến mà vẫn duy trì sự gắn kết với Việt Nam.

PGS.TS. Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhận định các cơ sở giáo dục đại học có vốn đầu tư nước ngoài đã góp phần mở rộng lựa chọn “du học tại chỗ”. Đồng thời, đưa vào Việt Nam phương pháp giảng dạy, cơ chế bảo đảm chất lượng, kinh nghiệm quản trị và môi trường học thuật đa văn hóa.

Mô hình này giúp người học tiếp cận chương trình quốc tế ngay trong nước, phát triển ngoại ngữ, tư duy độc lập và khả năng làm việc đa văn hóa, đồng thời phù hợp hơn với điều kiện tài chính và sinh hoạt của nhiều gia đình.

Tuy nhiên, lợi thế chi phí hay tấm bằng nước ngoài chưa đủ để làm nên chất lượng của một trường đại học quốc tế.

Theo TS. Lê Viết Khuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam, chất lượng không chỉ được khẳng định bằng thương hiệu nước ngoài hay việc giảng dạy bằng tiếng Anh, mà phải được thể hiện nhất quán trong chương trình, đội ngũ giảng viên, phương pháp đào tạo và kết quả kiểm định độc lập.

Chỉ khi các tiêu chuẩn này được triển khai đầy đủ, sinh viên mới thực sự được tiếp cận một môi trường giáo dục tiên tiến ngay tại Việt Nam.

KẾT NỐI NGƯỜI HỌC VỚI THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG

Bên cạnh chất lượng học thuật, khả năng kết nối người học với thị trường lao động trong nước cũng quyết định giá trị của mô hình.

Theo Thạc sĩ Lê Thị Loan, nguyên Phó trưởng Khoa Giáo dục, Học viện Quản lý Giáo dục, doanh nghiệp không nên chỉ xuất hiện ở cuối quá trình đào tạo với vai trò nhà tuyển dụng, mà cần tham gia từ sớm thông qua góp ý chương trình, cung cấp dự án thực tế, tổ chức thực tập và cố vấn nghề nghiệp.

Qua quá trình tiếp xúc với doanh nghiệp, sinh viên hiểu rõ hơn yêu cầu nghề nghiệp, rèn luyện tác phong chuyên nghiệp và chuyển hóa kiến thức thành năng lực làm việc.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp được kết nối trực tiếp với nguồn nhân lực đào tạo theo chuẩn quốc tế nhưng vẫn am hiểu văn hóa và môi trường kinh doanh Việt Nam.

Theo các chuyên gia, tinh thần của Nghị quyết số 10-NQ/TW đòi hỏi các dự án FDI tạo được giá trị gia tăng và khả năng lan tỏa, thay vì hoạt động như những dự án thương mại độc lập.

Với giáo dục, yêu cầu này có thể được cụ thể hóa qua chuyển giao tri thức, hợp tác nghiên cứu, đào tạo giảng viên, và chia sẻ kinh nghiệm quản trị với các cơ sở trong nước.

Trong bức tranh đó, TS. Lê Viết Khuyến nhìn nhận, một trong những mô hình đáng chú ý như Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam, nhờ định hướng đưa giáo dục đại học Anh quốc đến Việt Nam và duy trì đồng bộ hệ thống bảo đảm chất lượng quốc tế. Năm 2025, trường là 1 trong 17 cơ sở giáo dục đại học tại Việt Nam được Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận đạt chuẩn chất lượng quốc tế.

Với trải nghiệm “du học tại chỗ”, sinh viên có thể tham gia các chương trình trao đổi và trải nghiệm học tập ở nước ngoài, lấy Việt Nam làm nền tảng học tập chính, nhưng vẫn có cơ hội tiếp xúc với nhiều môi trường học thuật và văn hóa khác nhau.

Song song với mạng lưới học thuật quốc tế, nhà trường xây dựng mạng lưới hơn 500 doanh nghiệp đối tác, triển khai các chương trình thực tập, dự án thực tế, tư vấn nghề nghiệp và kết nối tuyển dụng.

Sự kết hợp giữa chương trình đào tạo quốc tế, cơ hội trao đổi ở nước ngoài và mạng lưới doanh nghiệp, cho thấy cách các đại học có vốn đầu tư nước ngoài chuyển hóa nguồn lực toàn cầu, thành năng lực phát triển cho người học và thị trường lao động trong nước.

Theo PGS.TS. Nguyễn Thu Thủy, những mô hình được vận hành bài bản và tăng cường hợp tác trong chuyển giao tri thức, nghiên cứu, quản trị sẽ góp phần nâng cao nội lực và sức cạnh tranh của giáo dục đại học Việt Nam.

Nhật Dương