Mô hình đại học quốc tế: 'Vùng đệm' giữ chân nguồn lực tri thức trẻ

Khi giáo dục quốc tế được đưa về “sân nhà”

Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu chuyển từ tư duy chủ yếu thu hút vốn sang phát triển nền tảng đầu tư chiến lược, lấy chất lượng, chuyển giao tri thức và khả năng nâng cao nội lực làm tiêu chí trọng tâm.

Trong lĩnh vực giáo dục, tinh thần này đòi hỏi các cơ sở giáo dục đại học có vốn đầu tư nước ngoài không chỉ cung cấp chương trình đào tạo mà còn phải tạo ra giá trị cho người học, thị trường lao động và toàn bộ hệ thống giáo dục.

Theo báo cáo tại Hội nghị Giáo dục đại học 2025, hiện có gần 250.000 công dân Việt Nam đang học tập ở nước ngoài, mức cao nhất từ trước đến nay. Con số này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với các chương trình và môi trường học thuật quốc tế, đồng thời đặt ra bài toán làm thế nào để người trẻ được tiếp cận nền giáo dục tiên tiến nhưng vẫn duy trì sự gắn kết với Việt Nam.

PGS.TS. Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho rằng các cơ sở giáo dục đại học có vốn đầu tư nước ngoài đã góp phần mở rộng lựa chọn “du học tại chỗ”, đồng thời đưa vào Việt Nam phương pháp giảng dạy, cơ chế bảo đảm chất lượng, kinh nghiệm quản trị và môi trường học thuật đa văn hóa.

Mô hình này giúp người học tiếp cận chương trình quốc tế ngay trong nước, phát triển năng lực ngoại ngữ, tư duy độc lập và khả năng làm việc trong môi trường đa văn hóa, đồng thời phù hợp hơn với điều kiện tài chính và sinh hoạt của nhiều gia đình. Tuy nhiên, lợi thế về chi phí hay một tấm bằng nước ngoài không phải yếu tố duy nhất quyết định chất lượng của một trường đại học quốc tế.

Theo TS. Lê Viết Khuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam, chất lượng không được khẳng định chỉ bằng thương hiệu nước ngoài hay việc giảng dạy bằng tiếng Anh, mà phải được thể hiện nhất quán trong chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên, phương pháp giảng dạy và kết quả kiểm định độc lập. Chỉ khi những tiêu chuẩn này được đáp ứng đầy đủ, sinh viên mới thực sự được tiếp cận một môi trường giáo dục tiên tiến ngay tại Việt Nam.

Bên cạnh chất lượng học thuật, khả năng kết nối người học với thị trường lao động trong nước cũng là yếu tố quyết định giá trị của mô hình. Theo ThS. Lê Thị Loan, nguyên Phó trưởng khoa Giáo dục, Học viện Quản lý Giáo dục, doanh nghiệp không nên chỉ xuất hiện ở cuối quá trình đào tạo với vai trò nhà tuyển dụng, mà cần tham gia ngay từ đầu thông qua góp ý chương trình, cung cấp dự án thực tế, tổ chức thực tập và đồng hành trong hoạt động cố vấn nghề nghiệp.

Thông qua quá trình tiếp xúc với doanh nghiệp, sinh viên có cơ hội hiểu rõ hơn yêu cầu của thị trường lao động, rèn luyện tác phong chuyên nghiệp và chuyển hóa kiến thức thành năng lực làm việc. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng được kết nối trực tiếp với nguồn nhân lực được đào tạo theo chuẩn quốc tế nhưng vẫn am hiểu văn hóa và môi trường kinh doanh tại Việt Nam.

Lực đẩy lan tỏa, nâng chuẩn hệ thống

Tinh thần của Nghị quyết 10-NQ/TW đặt ra yêu cầu các dự án FDI phải tạo được giá trị gia tăng và hiệu ứng lan tỏa, thay vì hoạt động như những dự án thương mại độc lập. Đối với giáo dục, yêu cầu này có thể được hiện thực hóa thông qua chuyển giao tri thức, hợp tác nghiên cứu, đào tạo giảng viên và chia sẻ kinh nghiệm quản trị với các cơ sở giáo dục trong nước.

Trong bối cảnh đó, TS. Lê Viết Khuyến đánh giá Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) là một mô hình đáng chú ý với định hướng đưa giáo dục đại học Anh quốc đến Việt Nam và duy trì đồng bộ hệ thống bảo đảm chất lượng theo chuẩn quốc tế.

Trong gần 20 năm qua, BUV đã đưa các chương trình đại học Anh quốc đến gần hơn với sinh viên Việt Nam, nổi bật là chương trình của Đại học London dưới sự chỉ đạo học thuật của Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị London (LSE). Năm 2025, Good University Guide của The Times và The Sunday Times xếp LSE ở vị trí số một tại Vương quốc Anh, vượt trên Đại học Oxford và Đại học Cambridge.

BUV hiện là một trong ba Đối tác quốc tế của Đại học London trên toàn cầu, qua đó tạo điều kiện để sinh viên Việt Nam tiếp cận chương trình đào tạo và chuẩn mực học thuật của một hệ thống giáo dục hàng đầu ngay trong nước.

Chất lượng đào tạo tại BUV được xây dựng trên hệ thống bảo đảm chất lượng ba tầng. Năm 2025, BUV là một trong 17 cơ sở giáo dục đại học tại Việt Nam được Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận đạt chuẩn chất lượng quốc tế.

Trường cũng là cơ sở giáo dục đại học đầu tiên tại Việt Nam và ASEAN đạt kiểm định toàn diện của Cơ quan Đảm bảo chất lượng giáo dục Đại học Vương quốc Anh (QAA), đồng thời duy trì xếp hạng QS 5 sao trong sáu năm liên tiếp, giai đoạn 2022-2028.

Trải nghiệm “du học tại chỗ” cũng được mở rộng thông qua mạng lưới hơn 70 trường đại học đối tác của BUV tại 15 quốc gia trên năm châu. Sinh viên có thể tham gia các chương trình trao đổi và học tập ở nước ngoài, lấy Việt Nam làm nền tảng học tập chính nhưng vẫn có cơ hội tiếp cận nhiều môi trường học thuật và văn hóa khác nhau.

Song song với mạng lưới học thuật quốc tế, BUV xây dựng hệ sinh thái hợp tác với hơn 500 doanh nghiệp, triển khai các chương trình thực tập, dự án thực tế, tư vấn nghề nghiệp và kết nối tuyển dụng. Theo kỳ đánh giá QS gần nhất, tỷ lệ sinh viên có việc làm của BUV đạt 99,3%.

Sự kết hợp giữa chương trình đào tạo theo chuẩn Anh quốc, cơ hội trao đổi quốc tế và mạng lưới doanh nghiệp cho thấy cách các trường đại học FDI chuyển hóa nguồn lực toàn cầu thành năng lực phát triển cho người học cũng như thị trường lao động trong nước.

Theo PGS.TS. Nguyễn Thu Thủy, những mô hình được vận hành bài bản, đồng thời tăng cường hợp tác trong chuyển giao tri thức, nghiên cứu và quản trị, sẽ góp phần nâng cao nội lực và sức cạnh tranh của giáo dục đại học Việt Nam.

Chu Văn