Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư: Thiết kế cơ chế quản lý theo mục đích, đối tượng sử dụng và khả năng truy xuất nguồn gốc

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh và các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Ngăn chặn tình trạng sử dụng khí N2O vào mục đích vui chơi, giải trí

Thời gian qua, tình trạng lạm dụng, mua bán và sử dụng khí N2O diễn biến rất phức tạp, gây nhiều hệ lụy nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng (đặc biệt là hệ thần kinh, máu, khả năng sinh sản), tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tệ nạn ma túy, ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự, an toàn xã hội. Mặc dù pháp luật đã có quy định quản lý, sản xuất, kinh doanh khí N2O trong một số lĩnh vực, nhưng các biện pháp tiền kiểm chưa đủ hiệu quả ngăn ngừa tình trạng lạm dụng.

Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về cấm sản xuất, kinh doanh các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư đã bổ sung quy định: Cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học.

Cho rằng việc cấm kinh doanh phục vụ mục đích giải trí đối với khí N2O là hết sức cần thiết, ĐBQH Nguyễn Trung Kiên (TP. Đồng Nai) nêu rõ, mặc dù đây không phải là chất ma túy nhưng là một chất hướng thần; nếu lạm dụng, sử dụng nhiều thì có tác động ảnh hưởng cũng không khác các chất ma túy. Đơn cử, thời gian vừa qua, Khoa Chống độc của Bệnh viện Bạch Mai đã phải tiếp nhận 149 ca ngộ độc khí N2O.

ĐBQH Nguyễn Trung Kiên (Đồng Nai) phát biểu. Ảnh: Lâm Hiển

Thống nhất cao với việc bổ sung vào Danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh hoạt động kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý và cụ thể hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội, ĐBQH Trần Thị Thu Phước (Quảng Ngãi) nhấn mạnh, quy định này sẽ tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để các cơ quan chức năng tăng cường công tác phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật; đồng thời nâng cao hiệu quả ngăn chặn tình trạng sử dụng khí N2O vào mục đích vui chơi, giải trí.

Theo đại biểu Trần Thị Thu Phước, sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 173/2024/QH15, lực lượng Công an đã triển khai quyết liệt, đồng bộ các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh đối với các hành vi vi phạm liên quan đến khí N2O. Từ năm 2025 đến nay, theo báo cáo, lực lượng Công an trên toàn quốc đã phát hiện, bắt giữ, khởi tố rất nhiều vụ việc liên quan đến hành vi sử dụng khí N2O. Những kết quả này cho thấy, việc cụ thể hóa quy định của Nghị quyết vào dự thảo Luật là hết sức cần thiết và tạo cơ sở pháp lý thống nhất, đồng bộ để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

ĐBQH Trần Thị Thu Phước (Quảng Ngãi) phát biểu. Ảnh: Lâm Hiển

Đại biểu Trần Thị Thu Phước cũng bày tỏ đồng tình với cách tiếp cận của dự thảo Luật khi quy định cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế; đồng thời, xác định rõ các trường hợp được phép sử dụng khí N2O trong lĩnh vực y tế, công nghệ, thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa học.

“Cách quy định này vừa đáp ứng yêu cầu quản lý chặt chẽ đối với hành vi lạm dụng khí N2O, đồng thời không ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp và các nhu cầu sử dụng chính đáng của xã hội”, đại biểu Trần Thị Thu Phước nêu rõ.

Có cơ chế kiểm soát, phòng ngừa, ngăn chặn hành vi gian lận

ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) nêu rõ, dự thảo Luật quy định về quản lý có điều kiện đối với hoạt động kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, đồng thời loại trừ các trường hợp sử dụng trong lĩnh vực y tế, công nghệ, thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa học. Trong khi đó, khí N2O còn được sử dụng trong nhiều lĩnh vực sản xuất công nghiệp, nhất là công nghiệp điện tử, chế tạo linh kiện, bán dẫn, cơ khí chính xác và một số quy trình công nghệ chuyên ngành.

Theo đại biểu Thạch Phước Bình, việc không quy định rõ ràng trường hợp sử dụng khí N2O phục vụ sản xuất công nghiệp thuộc nhóm không bị điều chỉnh bởi điều kiện kinh doanh nêu trên có thể dẫn đến cách hiểu rằng mọi hoạt động kinh doanh, cung cấp N2O ngoài các trường hợp được liệt kê đều phải đáp ứng điều kiện kinh doanh.

ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Do đó, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị, cần rà soát, quy định rõ việc kinh doanh, sử dụng khí N2O phục vụ sản xuất công nghiệp, công nghệ cao và các mục đích hợp pháp khác không thuộc phạm vi điều chỉnh của điều kiện kinh doanh nhằm phòng, chống việc lạm dụng khí N2O qua đường hô hấp. Đồng thời, thiết kế cơ chế quản lý theo mục đích sử dụng, đối tượng sử dụng và khả năng truy xuất nguồn gốc, thay vì áp dụng điều kiện kinh doanh một cách đồng loạt đối với toàn bộ chuỗi cung ứng.

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Trung Kiên cho rằng, dự thảo Luật vẫn cho phép kinh doanh để phục vụ mục đích y tế và công nghiệp thực phẩm. Vì vậy, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu để có cơ chế kiểm soát, phòng ngừa, ngăn chặn hành vi gian lận, lợi dụng sản xuất kinh doanh khí N2O cho mục đích y tế nhưng lại “tuồn” ra bên ngoài để phục vụ mục đích giải trí.

Đối với các quy định chuyển tiếp tại Điều 5 của dự thảo Luật, các đại biểu cho rằng, một số quy định chuyển tiếp hiện nay còn cứng nhắc và chưa bảo đảm đầy đủ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của doanh nghiệp. Đặc biệt, đối với các hợp đồng kinh doanh khí N2O được giao kết hợp pháp trước ngày Luật có hiệu lực, việc buộc chấm dứt ngay lập tức cần cân nhắc hết sức thận trọng.

Đại biểu Thạch Phước Bình phân tích, trong hoạt động kinh doanh, các hợp đồng cung ứng thường được ký kết dài hạn, có điều khoản thanh toán trước, đặt cọc, dự trữ hàng hóa, vận chuyển và phân phối theo chuỗi. Việc sử dụng mệnh lệnh hành chính để chấm dứt đột ngột các giao dịch dân sự đã được xác lập hợp pháp có thể gây đứt gãy chuỗi cung ứng, thiệt hại tài sản, phát sinh nghĩa vụ bồi thường, tranh chấp hợp đồng và ảnh hưởng đến niềm tin của doanh nghiệp vào tính ổn định, dự báo của chính sách pháp luật.

Vì vậy, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị, cần thiết kế một khoảng thời gian chuyển tiếp hợp lý để các bên rà soát, điều chỉnh hoặc thanh lý hợp đồng; phân loại hợp đồng theo mục đích sử dụng khí N2O. Các trường hợp hợp đồng phục vụ y tế, thực phẩm, nghiên cứu khoa học, sản xuất công nghiệp và các nhu cầu hợp pháp khác cần được tiếp tục thực hiện hoặc chuyển đổi sang cơ chế quản lý phù hợp.

Cùng với đó, chỉ những hợp đồng có mục đích trực tiếp phục vụ việc sử dụng khí N2O qua đường hô hấp không đúng quy định mới cần bị đình chỉ hoặc chấm dứt theo lộ trình cụ thể.

Minh Trang