Dự án chống ngập 10.000 tỷ ở TP.HCM tăng tốc sau chỉ đạo của Chính phủ

Khởi công năm 2016 với tổng vốn đầu tư ban đầu gần 10.000 tỷ đồng theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao), do Tập đoàn Trung Nam làm chủ đầu tư, dự án được kỳ vọng trở thành "lá chắn" chống ngập cho khoảng 570 km² khu vực bờ hữu sông Sài Gòn và trung tâm TP.HCM, nơi có khoảng 6,5 triệu người sinh sống.

Vị trí các cống ngăn triều của dự án chống ngập. Đồ họa: Duy Hiệu.

Theo kế hoạch ban đầu, dự án sẽ hoàn thành năm 2018. Tuy nhiên, công trình nhiều lần đình trệ do không đồng nhất về phương án thanh toán giữa Trung Nam và TP.HCM, dù thời gian qua Chính phủ và địa phương đã tích cực tháo gỡ. Do kéo dài, tổng giá trị dự án hiện tăng lên khoảng 14.400 tỷ đồng. Đầu tháng 7/2026, Chính phủ yêu cầu TP.HCM khẩn trương xử lý dứt điểm các vướng mắc để hoàn thành dự án trong năm nay. Sau chỉ đạo này, nhiều hạng mục đồng loạt được tái khởi động, tạo kỳ vọng công trình sẽ sớm về đích sau gần một thập kỷ kể từ ngày khởi công.

Dự án chống ngập gồm sáu cống kiểm soát triều: Phú Định, Tân Thuận, Bến Nghé, Phú Xuân, Mương Chuối và Cây Khô. Theo thiết kế, các cống có chiều dài từ 40 - 160 m, tạo thành hệ thống khép kín nhằm ngăn triều xâm nhập. Ảnh: Quỳnh Danh.

Dự án chống ngập gồm sáu cống kiểm soát triều: Phú Định, Tân Thuận, Bến Nghé, Phú Xuân, Mương Chuối và Cây Khô. Theo thiết kế, các cống có chiều dài từ 40 - 160 m, tạo thành hệ thống khép kín nhằm ngăn triều xâm nhập.

Trong số sáu cống kiểm soát triều của dự án, cống Phú Định nằm trên kênh Đôi, cửa ngõ kiểm soát dòng triều từ hướng sông Vàm Cỏ và sông Cần Giuộc trước khi nước xâm nhập vào khu vực nội đô. Đây là một trong sáu cống kiểm soát triều thuộc dự án Giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu - giai đoạn 1.

Theo ghi nhận của Tri Thức - Znews, sau nhiều năm gần như "án binh bất động", các công trường đã sôi động trở lại. Tại cống Phú Định, hàng chục công nhân cùng máy móc đang khẩn trương thi công những hạng mục cuối. Bên cạnh việc hoàn thiện, các đơn vị cũng tập trung lắp đặt hệ thống phụ trợ, chỉnh trang khu vực vận hành và chuẩn bị cho giai đoạn chạy thử trước khi đưa công trình vào khai thác.

Hệ thống trụ pin, nhà quản lý vận hành và cầu công tác cơ bản đã thành hình. Công nhân tập trung hoàn thiện những hạng mục kỹ thuật cuối cùng, chuẩn bị cho quá trình vận hành đồng bộ với toàn hệ thống.

"Tôi sống ở khu vực gần cống Phú Định từ nhỏ đến giờ. Trước kia, cứ đến mùa mưa hoặc những đợt triều cường lớn, quanh đây ngập, việc đi lại rất bất tiện. Người dân mong có giải pháp lâu dài để giảm ngập. Lúc nghe xây dự án chống ngập, bà con rất phấn khởi vì nghĩ vài năm nữa sẽ đỡ cảnh nước lên. Nhưng dự án kéo dài, nhiều lúc công trường vắng lặng nên ai cũng sốt ruột. Bữa nay thấy công nhân làm việc trở lại, bà con có thêm hy vọng. Chỉ mong lần này dự án hoàn thành để người dân không còn nơm nớp lo ngập mỗi khi mưa lớn hay triều cường" - ông Lê Văn C chia sẻ.

Sau thời gian dài đình trệ, tuyến đường dẫn vào cống Phú Định được trải đá, nâng cao mặt đường. Những đổi thay trên công trường giúp người dân kỳ vọng dự án chống ngập sẽ sớm hoàn thành sau gần một thập kỷ chờ đợi.

Cống Tân Thuận, một trong những công trình nằm ở cửa ngõ phía Nam thành phố, cũng ghi nhận không khí thi công khẩn trương, công trình đạt 95% tiến độ.

Máy móc liên tục hoạt động, nhiều tốp kỹ sư kiểm tra thiết bị, hệ thống điều khiển và các hạng mục cơ điện. Những hạng mục phức tạp nhất của dự án đã cơ bản hoàn thành. Khối lượng còn lại chủ yếu là đường vận hành, cảnh quan, cây xanh, sơn hoàn thiện, lắp đặt thiết bị và hoàn thiện nội thất trước khi đưa vào giai đoạn nghiệm thu.

Hai cửa van thép nặng 212 tấn tại cống Phú Xuân được lắp đặt từ tháng 8/2020. Sau nhiều năm im ắng vì vướng mắc, công trường đã nhộn nhịp trở lại. Với vai trò kiểm soát triều từ sông Soài Rạp và hệ thống sông Nhà Bè, nhiều hạng mục của công trình cơ bản hoàn thiện. Các đơn vị thi công đang tập trung hoàn thiện những phần việc cuối để đưa dự án về đích theo chỉ đạo của Chính phủ.

Dự án từng 3 lần phải tạm dừng thi công vào các năm 2018, 2019 và 2020. Đến thời điểm dừng lần gần nhất vào tháng 11/2020, công trình đã hoàn thành hơn 90% khối lượng. Việc đình trệ kéo dài nhiều năm khiến chi phí đầu tư tăng lên, đồng thời làm chậm quá trình đưa hệ thống chống ngập quy mô lớn nhất TP.HCM vào khai thác.

Sự hồi sinh của công trường cũng cho thấy những nút thắt lớn nhất của dự án đang từng bước được tháo gỡ. Tuy nhiên, để toàn bộ hệ thống hoàn thành đúng tiến độ trong năm 2026, còn nhiều vấn đề cần được giải quyết, đặc biệt là cơ chế thanh toán theo hợp đồng BT và việc khơi thông nguồn vốn cho những hạng mục cuối cùng.

Hoài Bảo