Đợt I, Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Những điểm nhấn nổi bật

Quốc hội biểu quyết thông qua việc điều chỉnh, bổ sung Chương trình kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: An Đăng/TTXVN

Tiền đề quan trọng để tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển

Ngày 27/3/2026, Hội đồng bầu cử quốc gia đã ban hành Nghị quyết xác nhận 500 ông, bà đã trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI có đủ tư cách đại biểu Quốc hội theo quy định của pháp luật. Việc xác nhận tư cách đại biểu là bước quan trọng, hoàn tất quy trình pháp lý sau bầu cử, làm cơ sở để Quốc hội khóa mới chính thức đi vào hoạt động. Các đại biểu được xác nhận tư cách đều đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định, thể hiện sự tín nhiệm của cử tri cả nước.

Trên cơ sở Nghị quyết này, Quốc hội khóa XVI đã tiến hành Kỳ họp thứ Nhất. Theo chương trình làm việc được Quốc hội thông qua tại phiên trù bị, tổng thời gian làm việc của Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất là 11 ngày, chia làm 2 đợt.

Từ sáng 6/4 đến sáng 12/4 đã diễn ra đợt 1 của Kỳ họp thứ Nhất. Quốc hội đã dành thời gian thực hiện công tác nhân sự thuộc thẩm quyền.

Cụ thể, ngay trong 2,5 ngày làm việc đầu tiên, lần lượt, Quốc hội đã bầu ông Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội khóa XV tiếp tục giữ chức Chủ tịch Quốc hội khóa XVI; bầu ông Tô Lâm - Tổng Bí thư, đại biểu Quốc hội khóa XVI giữ chức Chủ tịch nước; bầu ông Lê Minh Hưng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng giữ chức Thủ tướng Chính phủ.

Quốc hội khóa XVI đã hoàn thiện 39 chức danh lãnh đạo cấp cao của Nhà nước ở Trung ương, đây là nội dung trọng tâm để hoàn thiện bộ máy lãnh đạo cho giai đoạn mới.

Như vậy, trong tuần làm việc đầu tiên, Quốc hội khóa XVI đã kiện toàn bộ máy Quốc hội, Chính phủ. Việc kiện toàn bộ máy lãnh đạo cấp cao nhằm đảm bảo tính ổn định, liên tục và thông suốt của hệ thống chính trị ngay sau bầu cử. Công tác này còn thể hiện vai trò Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, trực tiếp quyết định các vấn đề quan trọng và thể chế hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật; lựa chọn đội ngũ lãnh đạo có phẩm chất, năng lực là tiền đề quan trọng để tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển, nâng cao năng lực quản trị quốc gia và đáp ứng kỳ vọng đổi mới của nhân dân trong kỷ nguyên mới.

Cụ thể hóa nghị quyết của Đảng thành chính sách và pháp luật

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 6/4/2026. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Trong phát biểu khai mạc Kỳ họp thứ Nhất vào sáng 6/4, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ, Quốc hội phải tập trung nâng cao hơn nữa năng lực thể chế hóa, cụ thể hóa nghị quyết của Đảng thành chính sách và pháp luật; tạo khuôn khổ pháp lý vững chắc để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2031 và những năm tiếp theo. Hệ thống pháp luật phải thực sự trở thành nền tảng thể chế của phát triển, là công cụ để bảo vệ quyền con người, quyền công dân, là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng lực lượng sản xuất, khai mở những không gian phát triển mới cho đất nước.

Có thể thấy, trước những yêu cầu đổi mới của đất nước, Quốc hội khóa XVI có rất nhiều nhiệm vụ trọng tâm phải thực hiện. Đầu tiên là công tác xây dựng pháp luật. Cụ thể, tại kỳ họp lần này, Quốc hội đã tập trung xem xét, cho ý kiến đối với một số dự án luật, dự thảo nghị quyết, bao quát nhiều lĩnh vực của đời sống và quản trị quốc gia.

Có thể kể tới như các dự án: Luật Hộ tịch (sửa đổi); Luật Thủ đô (sửa đổi) (theo trình tự thủ tục rút gọn); Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi); Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

Theo chương trình được thông qua tại phiên trù bị, hai dự thảo Nghị quyết của Quốc hội được tập trung thảo luận, đó là về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế (theo trình tự thủ tục rút gọn); dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.

Đáng chú ý, sáng 12/4, Quốc hội đã thông qua việc điều chỉnh chương trình Kỳ họp thứ Nhất, bổ sung một số nội dung quan trọng để xem xét tại đợt 2.

Theo đó, 4 nội dung được bổ sung gồm: Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định Luật sư công; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và giải pháp tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

Phát biểu khai mạc Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nêu rõ, Quốc hội và các đại biểu Quốc hội khóa XVI cần tiếp tục kế thừa, phát huy thành tựu của các nhiệm kỳ trước; nêu cao tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh chính trị, lập trường kiên định, tư duy quản trị hiện đại, phản biện sâu sắc, khách quan trên tinh thần xây dựng; có kỹ năng lập pháp và tầm nhìn dài hạn, có khả năng phân tích và năng lực tiếp cận những vấn đề mới, đáp ứng sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ; đảm bảo hiệu quả pháp luật không chỉ “tốt trong văn bản” còn phải “tốt trong cuộc sống”.

Đánh giá về đợt 1 kỳ họp lần này, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) nhấn mạnh, Quốc hội đã thể hiện một khí thế mới, quyết liệt và khẩn trương. Với tỷ lệ đại biểu chuyên trách cao và sự chuẩn bị kỹ lưỡng, các phiên thảo luận tại tổ và tại hội trường đã diễn ra sôi nổi với chất lượng chuyên môn cao.

Đặc biệt, các đại biểu trẻ lần đầu tham dự đã thể hiện được bản lĩnh và tư duy sắc bén, đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế - vốn được xác định là ưu tiên hàng đầu để thúc đẩy tăng trưởng trong giai đoạn mới. Một trong những dấu ấn rõ nét về tính đồng hành giữa Quốc hội và Chính phủ là việc nhanh chóng thông qua các chính sách linh hoạt để đáp ứng thực tiễn.

Quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế "2 con số”

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trình bày Báo cáo về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2026, chiều 9/4/2026. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Trong tuần qua, Quốc hội nghe Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trình bày Báo cáo về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng trình bày Tờ trình về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030.

Nhấn mạnh về nhiệm vụ trọng tâm, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, Chính phủ quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc không chấp nhận tăng trưởng thấp, kiên quyết dồn lực thực hiện bằng được mục tiêu tăng trưởng kinh tế "2 con số"; trên tinh thần “Lựa chọn đúng - Triển khai nhanh - Làm đến nơi, đến chốn - Đo lường bằng kết quả và trực tiếp chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện”.

Chính phủ sẽ tạo đột phá bằng việc giảm dàn trải trong đầu tư công. Thể chế sẽ được tập trung hoàn thiện, chuyển tư duy từ "quản lý" sang "kiến tạo phát triển"; tổng rà soát pháp luật, cắt giảm 50% thời gian và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, và phấn đấu tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 100% các điều kiện kinh doanh không cần thiết…

Về các vấn đề xã hội, Chính phủ đặt mục tiêu hoàn thành 108 trường liên cấp tại các xã biên giới trước ngày 30/8/2026 và phấn đấu 100% bệnh viện công lập, tư nhân triển khai bệnh án điện tử, không dùng bệnh án giấy.

Đặc biệt, năm 2026 được Chính phủ xác định là "năm nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở", kiên quyết thay thế cán bộ yếu kém, đùn đẩy, né tránh trách nhiệm…

Chia sẻ bên hành lang Quốc hội, đại biểu Trần Anh Tuấn (Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, để Chính phủ thực hiện thành công các giải pháp phát triển và tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới, cần đẩy mạnh thực hiện nhóm giải pháp đã được tân Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đưa ra ngay sau khi nhậm chức. Tuy nhiên cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và siết chặt kỷ luật trong quá trình thực thi công vụ. Đảm bảo mọi hoạt động được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật.

Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI được tổ chức sớm hơn so với các nhiệm kỳ trước do Quốc hội khóa XV đã rút ngắn nhiệm kỳ và cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 được tiến hành sớm hơn thường lệ.

Với hàng loạt quyết sách chiến lược được đề ra tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đòi hỏi sớm được thể chế hóa, quyết tâm hành động và tăng tốc để đạt các mục tiêu, chỉ tiêu đề ra. Quốc hội khóa mới đã bắt tay ngay vào hoạt động đầy đủ, toàn diện trên tất cả các chức năng từ lập pháp, giám sát đến quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Từ chiều 12-19/4, Quốc hội nghỉ để các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo luật, dự thảo nghị quyết.

Quốc hội vừa thông qua việc điều chỉnh chương trình Kỳ họp thứ Nhất, so với chương trình được thông qua tại phiên trù bị, Quốc hội sẽ làm việc thêm 0,5 ngày ở đợt 2. Như vậy, đợt 2 của Kỳ họp sẽ diễn ra từ ngày 20 - 23/4, dự phòng ngày 24-25/4/2026.

Hoàng Thị Hoa (TTXVN )