Đồng Nai: Cơ bản đáp ứng tiêu chí đô thị trực thuộc Trung ương, sẵn sàng bước vào giai đoạn phát triển mới

Cơ bản đáp ứng toàn diện các tiêu chí theo quy định

Sân bay Long Thành được xem là "hạt nhân" quan trọng tạo động lực để Đồng Nai phát triển trong giai đoạn mới. Trong ảnh là chuyến bay thương mại đầu tiên đáp xuống sân bay Long Thành vào sáng ngày 19/12/2025. Ảnh: Văn Dũng

Một trong những tiêu chí quan trọng đối với đô thị trực thuộc Trung ương là quy mô dân số. Theo quy định, địa phương phải có từ 2,5 triệu người trở lên. Hiện nay, dân số Đồng Nai đã đạt gần 4,5 triệu người, vượt xa ngưỡng tối thiểu, cho thấy quy mô dân cư lớn, đủ điều kiện để phát triển đô thị cấp vùng.

Về diện tích tự nhiên, tiêu chuẩn yêu cầu đạt từ 2.500km², trong khi Đồng Nai hiện có diện tích hơn 12.700km². Quy mô không gian rộng lớn không chỉ bảo đảm tiêu chí pháp lý mà còn tạo dư địa phát triển dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh quy hoạch mở rộng đô thị và phát triển các khu chức năng mới.

Đối với tiêu chí tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã, Đồng Nai đã đạt 34,73%, cao hơn mức tối thiểu 30% theo quy định. Hiện tỉnh có 23 phường và 10 xã đủ điều kiện thành lập phường, chủ yếu tập trung tại các khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh, đóng vai trò động lực phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh.

Tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh hiện đạt gần 57%, vượt ngưỡng 45% theo tiêu chuẩn. Điều này phản ánh rõ xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ từ nông thôn sang đô thị, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng lớn của các khu đô thị trong cơ cấu phát triển chung của địa phương.

Đồng Nai phát triển hệ thống đô thị ven sông để khai thác tiềm năng phát triển khu vực hành lang sông Đồng Nai. Ảnh: Văn Dũng

Về vị trí, chức năng trong quy hoạch, Đồng Nai được xác định là trung tâm công nghiệp, logistics và đầu mối giao thông quan trọng của khu vực phía Nam. Đặc biệt, với sự hình thành của Cảng hàng không quốc tế Long Thành, tỉnh đang trở thành điểm hội tụ các trục kết nối chiến lược, góp phần thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đối với tiêu chí đô thị loại I – một trong những điều kiện quan trọng để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương – Đồng Nai đã hoàn thiện hồ sơ gửi Bộ Xây dựng thẩm định. Qua đánh giá, tỉnh đạt 13/15 tiêu chí, trong khi quy định chỉ yêu cầu đạt tối thiểu 12 tiêu chí.

Ở tiêu chí về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội, Đồng Nai cũng đáp ứng đầy đủ các chỉ báo thành phần. Tỉnh có khả năng tự cân đối ngân sách; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng - dịch vụ chiếm hơn 81% trong cơ cấu kinh tế; thu nhập bình quân đầu người trong 3 năm gần nhất đều cao hơn mức trung bình cả nước; tốc độ tăng trưởng GRDP duy trì ở mức cao, đạt hoặc vượt tốc độ tăng trưởng GDP quốc gia; tỷ lệ hộ nghèo thấp hơn bình quân chung.

Những kết quả này cho thấy Đồng Nai không chỉ “tiệm cận” mà đã đạt trên thực tế các tiêu chí cốt lõi của một đô thị trực thuộc Trung ương, tạo nền tảng vững chắc cho bước phát triển tiếp theo.

Hoàn thiện hồ sơ, sẵn sàng trình Quốc hội xem xét

Tuyến cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu đoạn qua địa bàn tỉnh Đồng Nai sắp hoàn thành, dự kiến đưa vào khai thác vào cuối tháng 4/2026. Ảnh: Văn Dũng

Trên cơ sở đáp ứng các tiêu chí, tỉnh Đồng Nai đang khẩn trương hoàn thiện các bước cuối cùng để trình Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết thành lập thành phố trực thuộc Trung ương ngay trong năm 2026. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, mở ra không gian phát triển mới cho địa phương.

Định hướng phát triển của Đồng Nai trong giai đoạn tới là trở thành cửa ngõ của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, với mô hình “thủ phủ công nghiệp, đô thị hiện đại, trung tâm logistics và nông nghiệp công nghệ cao”. Mô hình này không chỉ phù hợp với lợi thế hiện có mà còn đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Hiện nay, ngoài các tiêu chí đã đạt, một số tiêu chí kỹ thuật còn lại đang tiếp tục được hoàn thiện trong lộ trình nâng cấp đô thị loại I. Tuy nhiên, các tiêu chí này chủ yếu mang tính kỹ thuật, không ảnh hưởng đến các điều kiện nền tảng về quy mô, vị trí, chức năng và năng lực phát triển của địa phương.

Đồng Nai còn có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng - an ninh khi có đường biên giới trên đất liền, đồng thời là đầu mối liên kết của hành lang phát triển phía Nam. Gắn với hệ thống hạ tầng chiến lược, đặc biệt là sân bay Long Thành và các tuyến giao thông trọng điểm, tỉnh có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn để được xem xét nâng cấp lên thành phố trực thuộc Trung ương.

Khi được Trung ương chấp thuận và Quốc hội thông qua, Đồng Nai sẽ có thêm cơ sở pháp lý để tập trung nguồn lực, đẩy nhanh điều chỉnh quy hoạch, nâng cấp hệ thống đô thị và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hạ tầng xã hội. Đồng thời, việc tổ chức lại hệ thống đơn vị hành chính đô thị sẽ được triển khai theo lộ trình rõ ràng, bảo đảm hiệu quả quản lý và phát triển bền vững.

Tỉnh Đồng Nai đã cập nhật quy hoạch khu vực sông Đồng Nai và các hồ sinh thái hiện hữu nhằm phát triển các khu vui chơi, du lịch và đô thị. Ảnh: Văn Dũng

Các chỉ số kinh tế - xã hội của Đồng Nai cũng cho thấy tiềm lực mạnh mẽ của địa phương. Năm 2025, GRDP của tỉnh đạt khoảng 677.932 tỷ đồng; thu ngân sách đạt hơn 102.962 tỷ đồng; GRDP bình quân đầu người đạt 152,8 triệu đồng/người. Những con số này phản ánh quy mô nền kinh tế lớn, năng lực sản xuất cao và đóng góp quan trọng cho ngân sách quốc gia.

Trong định hướng dài hạn, Đồng Nai sẽ phát triển theo mô hình đô thị hiện đại, chú trọng không gian xanh, sinh thái, bảo vệ môi trường; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý và cung cấp dịch vụ công, nâng cao chất lượng sống của người dân.

Với những nền tảng đã được xác lập, Đồng Nai đang đứng trước thời cơ thuận lợi để chuyển mình thành đô thị trực thuộc Trung ương, đóng vai trò cực tăng trưởng quan trọng của khu vực và cả nước trong giai đoạn phát triển mới.

Văn Dũng