Động lực mới từ chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030

Triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Sơn La giai đoạn 2026-2035 (gọi tắt là Chương trình), Thường trực Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo ban hành các nghị quyết, kết luận, quyết định thực hiện và xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách. Các cơ quan, đơn vị, các địa phương chủ động tổ chức triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh. Đồng thời, thành lập Ban Chỉ đạo, cơ quan Thường trực cấp tỉnh, cấp xã.

Họp Ban Chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Sơn La. Ảnh: PV

Sau khi sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Sơn La có 67 xã, trong đó 67/67 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; 66/67 xã thuộc khu vực III; 1 xã (xã Mai Sơn) thuộc nhóm 1 còn lại 66 xã thuộc nhóm 3. Theo chương trình, tổng nguồn vốn ngân sách Trung ương kéo dài sang năm 2026 để thực hiện trên toàn tỉnh trên 953 tỷ đồng. Đến nay, tổng nguồn vốn ngân sách nhà nước đã làm thủ tục kéo dài sang năm 2026 là 1.003,530 tỷ đồng, giải ngân đạt 204,841 tỷ đồng, bằng 20,41% kế hoạch. Trong đó, vốn đầu tư phát triển từ ngân sách Trung ương giải ngân đạt 144,729 tỷ đồng, bằng 61,29% kế hoạch; kinh phí thường xuyên giải ngân đạt 60,112 tỷ đồng, bằng 7,83% dự toán. Đối với nguồn vốn kinh phí thường xuyên thuộc ngân sách địa phương kéo dài sang năm 2026 là 48,721 tỷ đồng, đến nay đã giải ngân 0,482 tỷ đồng.

Việc triển khai song song nhiều chương trình mục tiêu quốc gia, sẽ giúp làm thay đổi căn bản bộ mặt nông thôn Sơn La. Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra không ít thách thức về sự chồng chéo nguồn vốn, phân tán lực lượng và quy trình thủ tục phức tạp. Nhận diện rõ những "điểm nghẽn" đó, tỉnh ta vừa ban hành Kế hoạch số 168/KH-UBND ngày 30/6/2026 triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030. Kế hoạch đã tích hợp đồng bộ các mục tiêu của Chương trình và được thiết kế gồm 2 hợp phần lớn với hàng loạt giải pháp căn cơ.

Ông Vũ Tiến Đĩnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Hợp phần thứ nhất, tập trung vào việc hoàn thiện quy hoạch, phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và kết nối hiệu quả với khu vực đô thị. Mạng lưới giao thông liên xã, liên bản, các công trình thủy lợi đa mục tiêu, điện sinh hoạt an toàn và hạ tầng nước sạch nông thôn được ưu tiên đầu tư cho khu vực biên giới. Song song với hạ tầng cơ sở, phát triển kinh tế nông thôn được xác định là chìa khóa then chốt, để nâng cao mức sống cho các vùng quê. Nhất là, đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, giảm phát thải và mở rộng mã số vùng trồng, vùng nuôi. Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tiếp tục là "đầu tàu" thúc đẩy kinh tế tập thể, hợp tác xã. Tỉnh đặt trọng tâm hỗ trợ các chủ thể OCOP tại các xã đặc biệt khó khăn, đẩy mạnh gắn kết OCOP với du lịch nông thôn, du lịch trải nghiệm sinh thái và bảo tồn văn hóa bản địa.

Một số sản phẩm nông sản Sơn La trưng bày tại Tuần lễ nông sản và thực phẩm an toàn tại Hải Phòng

Hợp phần thứ hai của Kế hoạch 168/KH-UBND dành riêng cho các nội dung đặc thù phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS và miền núi, tập trung nguồn lực giải quyết dứt điểm các vấn đề cấp thiết như thiếu đất ở, nhà ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt; quy hoạch, sắp xếp, bố trí ổn định dân cư vùng thiên tai, di cư tự do và khu vực biên giới. Bên cạnh đó, hàng loạt chính sách mang tính đột phá được triển khai đồng bộ: Hỗ trợ phát triển vùng trồng dược liệu quý; phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp bền vững gắn với bảo vệ rừng và nâng cao thu nhập; thúc đẩy khởi sự kinh doanh, thu hút đầu tư vào vùng DTTS.

Để Kế hoạch nhanh chóng đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả thực tế, UBND tỉnh Sơn La đã đề ra lộ trình cụ thể gắn liền với trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu từng sở, ban, ngành và địa phương. Sở Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò Thường trực Ban chỉ đạo, chủ trì điều phối Hợp phần 1; Sở Dân tộc và Tôn giáo chủ trì Hợp phần 2; cùng sự phối hợp chặt chẽ của Sở Tài chính, Sở Xây dựng, Sở Nội vụ và các ngành liên quan trong việc thẩm định nguồn vốn, phân cấp quản lý và ban hành bộ tiêu chí hướng dẫn. Đặc biệt, vai trò của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và các tổ chức chính trị - xã hội được phát huy tối đa trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân, lấy ý kiến sự hài lòng của người dân và thực hiện giám sát, phản biện xã hội. Ngành ngân hàng, trọng tâm là Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh, sẽ tập trung khơi thông nguồn vốn tín dụng ưu đãi, tạo đòn bẩy cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo vươn lên làm giàu chính đáng.

Ngân hàng CSXH Bắc Yên kiểm tra việc sử dụng vốn chính sách tại xã Bắc Yên.

Mục tiêu đến năm 2030, tỉnh ta đã xác định cụ thể: Phấn đấu tăng thu nhập bình quân của người dân nông thôn gấp 2,5 đến 3 lần so với năm 2020; đưa thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số đạt mức bằng 1/2 bình quân chung cả nước; tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giảm bình quân 1,5 - 2%/năm; có 53% số xã, tương ứng với 36 xã đạt chuẩn nông thôn mới và vùng đồng bào DTTS cơ bản không còn xã, bản đặc biệt khó khăn…

Bước vào triển khai Chương trình giai đoạn mới 2026-2030, việc tích hợp 3 Chương trình mục tiêu quốc gia không chỉ đơn thuần là bài toán sắp xếp lại nguồn vốn hay quy trình thủ tục, mà là cam kết chính trị cao nhất của Đảng bộ, chính quyền tỉnh trước nhân dân. Với lộ trình phân công rõ người - rõ việc - rõ trách nhiệm, cùng sự khơi thông của nguồn vốn tín dụng chính sách, Sơn La tập trung phát triển hạ tầng nông thôn tiệm cận hiện đại, bản sắc văn hóa được gìn giữ, và quan trọng nhất, người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số thực sự trở thành chủ thể, thụ hưởng thành quả ấm no, hạnh phúc trên chính mảnh đất quê hương.

Lê Anh