Đồng hành để con chọn đúng ngành

Thí sinh tham dự Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026

Đồng hành nhưng không áp đặt

Chỉ còn ít ngày nữa, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ công bố điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Cùng với việc chờ điểm, nhiều gia đình cũng bước vào giai đoạn quan trọng: chọn ngành, chọn trường đại học. Khác với trước đây, nhiều phụ huynh không còn quyết định thay con mà chọn cách đồng hành để con tự tin đưa ra lựa chọn của mình.

Với chị Đồ Thị Hồng Phượng (phường Vỹ Dạ), việc đồng hành cùng con không chỉ diễn ra trong suốt kỳ thi mà còn tiếp tục ở giai đoạn lựa chọn ngành học, trường đại học. Sau khi hoàn thành các môn thi, hai mẹ con cùng dự đoán điểm số, tìm hiểu phương thức xét tuyển và lập danh sách 12 nguyện vọng theo từng mức điểm dự kiến.

Theo chị Phượng, việc lựa chọn ngành học sẽ ảnh hưởng đến cả chặng đường nghề nghiệp sau này nên gia đình dành nhiều thời gian trao đổi với con trước khi quyết định. Tuy nhiên, tiêu chí quan trọng nhất vẫn là năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp của con. “Con gái tôi có tính cách nhẹ nhàng, học tốt tiếng Anh nên hai mẹ con ưu tiên lựa chọn ngành ngôn ngữ Anh của Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Huế. Điều quan trọng là con yêu thích và có khả năng theo đuổi ngành học đó”, chị Phượng chia sẻ.

Với gia đình chị Hoàng Anh (phường Vỹ Dạ), việc chọn ngành học hoàn toàn do con cân nhắc trên cơ sở năng lực và sở thích của bản thân. Theo chị Hoàng Anh, học sinh hiện nay có nhiều điều kiện tiếp cận thông tin hơn thế hệ cha mẹ trước đây. Các cháu được nhà trường tư vấn hướng nghiệp, tìm hiểu trên website của các trường đại học, mạng xã hội và trao đổi với bạn bè. Nhiều khi các con còn cập nhật thông tin nhanh hơn bố mẹ. Vai trò của cha mẹ là lắng nghe, góp ý để con có thêm góc nhìn trước khi đưa ra quyết định.

Chia sẻ về quan điểm chọn trường, anh Hồ Thủy (phường Hương Thủy) cho rằng, việc chọn trường không chỉ xuất phát từ sở thích hay năng lực của con mà còn cần tính đến điều kiện kinh tế của gia đình. Vì vậy, trước khi đăng ký nguyện vọng, hai cha con dành nhiều thời gian tìm hiểu học phí, chính sách học bổng và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp. “Không phải cứ chọn trường nổi tiếng hay ngành “hot” mới là phù hợp. Với gia đình tôi, một ngành học phù hợp với năng lực, đam mê của con và khả năng tài chính của gia đình mới là lựa chọn đúng”, anh Thủy bày tỏ.

Để con chọn đúng hướng

Sự đồng hành của cha mẹ có ý nghĩa rất lớn trong quá trình định hướng nghề nghiệp cho con. Tuy nhiên, đồng hành không đồng nghĩa với áp đặt, cũng không phải là buông lỏng để con tự quyết định hoàn toàn.

Thực tế cho thấy, không ít phụ huynh vẫn có tâm lý hướng con vào những ngành nghề được cho là ổn định, dễ xin việc hoặc phù hợp với kỳ vọng của gia đình. Tuy nhiên, nếu lựa chọn ấy không xuất phát từ năng lực và đam mê của học sinh, các em rất dễ mất động lực học tập, khó gắn bó lâu dài với nghề nghiệp sau này.

Ở chiều ngược lại, việc cha mẹ buông lỏng hoàn toàn, để con tự quyết định mà thiếu sự trao đổi, định hướng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Không ít học sinh lựa chọn ngành học theo bạn bè hoặc xu hướng mà chưa hiểu rõ năng lực bản thân cũng như nhu cầu của thị trường lao động.

Theo các chuyên gia, lựa chọn ngành học cần được cân nhắc trên nhiều yếu tố như năng lực, sở thích, điều kiện kinh tế gia đình và triển vọng việc làm. Học sinh không nên chạy theo xu hướng nhất thời và phụ huynh nên là người đồng hành, giúp con phân tích thông tin, cân nhắc các lựa chọn thay vì quyết định thay con.

Lựa chọn ngành học không chỉ là quyết định cho bốn năm đại học mà còn là nền tảng của một hành trình nghề nghiệp lâu dài. Khi cha mẹ đồng hành đúng cách, học sinh biết chủ động tìm hiểu và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình, quyết định ấy sẽ trở thành bước khởi đầu phù hợp cho tương lai.

Bài, ảnh: CÁT AN