Động đất kép hiếm gặp ở Venezuela: Bài toán về ứng phó và phục hồi sau thảm họa

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), lúc 20h04 ngày 24/6 (giờ Venezuela, khoảng 5h04 ngày 25/6 giờ Việt Nam), một trận động đất mạnh 7,2 độ Richter xảy ra gần khu vực Morón, bang Carabobo ở miền Bắc Venezuela. Chỉ khoảng 40 giây sau, một trận động đất mạnh hơn với cường độ 7,5 tiếp tục xảy ra cách tâm chấn đầu tiên khoảng 16 km, ở độ sâu khoảng 10 km.

Các chuyên gia đánh giá đây là hiện tượng "động đất kép" rất hiếm gặp, khi hai trận động đất lớn xảy ra gần như đồng thời tại cùng một khu vực, khiến thời gian rung lắc kéo dài và mức độ tàn phá tăng đáng kể.

Hai trận động đất được xác định liên quan hệ thống đứt gãy Boconó, nằm trên ranh giới giữa mảng Caribbean và mảng Nam Mỹ. Rung chấn được cảm nhận trên phạm vi rộng, từ thủ đô Caracas đến các bang La Guaira, Miranda, Aragua và Carabobo, khiến hàng triệu người dân phải sơ tán khẩn cấp.

Theo thông báo của Chủ tịch Quốc hội Venezuela Jorge Rodriguez ngày 29/6, số nạn nhân thiệt mạng đã lên tới 1.719 người, trong khi 5.034 người khác bị thương và 15.866 người bị ảnh hưởng, trong khi nhiều khu vực vẫn chưa thể tiếp cận đầy đủ để đánh giá thiệt hại.

Bang La Guaira được xem là nơi chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất với nhiều khu dân cư, trường học, bệnh viện và công trình công cộng bị hư hỏng nặng. Hệ thống đánh giá nhanh PAGER của USGS cũng cảnh báo số thương vong thực tế có thể còn cao hơn do gần một triệu người sinh sống trong khu vực chịu rung lắc mạnh.

Sự kiện này mang nhiều ý nghĩa. Một là, trận động đất tiếp tục cho thấy Venezuela là một trong những khu vực có nguy cơ địa chấn cao tại Caribbean do nằm trên ranh giới giữa mảng Caribbean và mảng Nam Mỹ. Hiện tượng hai trận động đất lớn xảy ra liên tiếp trong chưa đầy một phút phản ánh tính chất phức tạp của hoạt động kiến tạo tại khu vực và cho thấy nguy cơ xuất hiện các trận động đất mạnh trong tương lai vẫn hiện hữu.

Hai là, hiện tượng "động đất kép" làm gia tăng đáng kể sức tàn phá so với các trận động đất đơn lẻ. Trận động đất đầu tiên có thể làm suy yếu kết cấu của các công trình, trong khi trận thứ hai xảy ra gần như ngay lập tức khiến nhiều công trình không còn khả năng chịu lực và bị sập hoàn toàn. Đây là nguyên nhân khiến mức độ thiệt hại về người và tài sản lớn hơn đáng kể.

Ba là, thảm họa một lần nữa đặt ra bài toán về năng lực ứng phó thiên tai của Venezuela. Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn gặp nhiều khó khăn, cơ sở hạ tầng xuống cấp và nguồn lực cứu hộ còn hạn chế, việc khắc phục hậu quả sau động đất sẽ tạo thêm áp lực đối với chính phủ, đồng thời cho thấy sự cần thiết phải đầu tư nhiều hơn vào hệ thống cảnh báo sớm, tiêu chuẩn xây dựng chống động đất và hợp tác quốc tế trong quản lý rủi ro thiên tai.

Trong thời gian tới, Venezuela sẽ tiếp tục ưu tiên công tác tìm kiếm cứu nạn, đánh giá thiệt hại và hỗ trợ người dân tại các khu vực bị ảnh hưởng. Số thương vong nhiều khả năng còn tăng khi lực lượng cứu hộ tiếp cận các khu vực bị cô lập và công tác thống kê được hoàn thiện.

Về dài hạn, thảm họa được dự báo sẽ thúc đẩy Venezuela cũng như nhiều quốc gia trong khu vực Caribbean tăng cường đầu tư cho năng lực dự báo, cảnh báo sớm và xây dựng hạ tầng có khả năng chống chịu tốt hơn trước các thiên tai do hoạt động địa chất ngày càng phức tạp.

Thanh Tâm