Đơn giản thủ tục, mở thêm dư địa cho thị trường chứng khoán

Phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 8/2026 ngày 18/8. Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Tại Phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 8/2026 ngày 18/8, Chính phủ đã xem xét, cho ý kiến đối với 12 dự án luật, nghị quyết dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, trong đó có dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Đây là bước tiếp theo trong quá trình hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho thị trường chứng khoán, trong bối cảnh yêu cầu phát triển thị trường vốn ngày càng gắn chặt với mục tiêu tạo thêm kênh huy động vốn hiệu quả cho nền kinh tế.

Tạo thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận thị trường vốn

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu tiếp tục rà soát các quy định về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Cùng với đó, các quy định phải hướng tới phát triển thị trường chứng khoán an toàn, minh bạch, trở thành kênh huy động vốn hiệu quả cho nền kinh tế; đồng thời không tạo khoảng trống pháp lý, ảnh hưởng đến an toàn thị trường cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Yêu cầu này cho thấy hai mục tiêu đang được đặt song song trong quá trình sửa luật: giảm những thủ tục không còn cần thiết nhưng không hạ thấp yêu cầu về minh bạch và an toàn thị trường.

Trước đó, tại hội thảo góp ý dự thảo Luật do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) tổ chức, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết, sau hơn 5 năm triển khai, Luật Chứng khoán năm 2019 cùng hệ thống văn bản hướng dẫn đã tạo lập khuôn khổ pháp lý tương đối đầy đủ, đồng bộ cho hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển của thị trường tiếp tục đặt ra những vấn đề cần rà soát, hoàn thiện.

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, dự thảo lần này tập trung vào ba nhóm chính sách lớn. Trước hết là tiếp tục đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính trong lĩnh vực chứng khoán.

Nhóm thứ hai là bổ sung cơ sở pháp lý đối với một số vấn đề mới phù hợp với xu hướng của thị trường tài chính quốc tế, trong đó có cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu.

Nhóm thứ ba liên quan đến giao dịch điện tử, người hành nghề chứng khoán, hoạt động của tổ chức kinh doanh chứng khoán, quỹ đầu tư chứng khoán và chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành.

Những định hướng này cho thấy việc đơn giản hóa không chỉ nhằm giảm hồ sơ, thủ tục mà còn hướng tới tạo không gian cho các mô hình, phương thức giao dịch mới và nâng cao khả năng tiếp cận thị trường vốn.

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN. Ảnh: Phan Anh

Giảm thủ tục nhưng không giảm yêu cầu minh bạch

Với thị trường chứng khoán, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với bảo vệ nhà đầu tư. Đây cũng là lý do yêu cầu kiểm soát rủi ro được đặt song hành với cải cách thủ tục.

Một doanh nghiệp có thể được rút ngắn quy trình thực hiện thủ tục, nhưng nghĩa vụ cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ và kịp thời vẫn là nền tảng để thị trường định giá và nhà đầu tư đưa ra quyết định.

Thực tế, công bố thông tin cũng là một trong những nội dung được các đại biểu, doanh nghiệp và thành viên thị trường tập trung góp ý trong quá trình xây dựng dự thảo, bên cạnh đơn giản hóa thủ tục chào bán chứng khoán, giao dịch điện tử, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và các giải pháp phát triển thị trường vốn.

Điều này đặt ra yêu cầu chuyển dần từ cách quản lý dựa nhiều vào thủ tục sang quản lý dựa trên minh bạch thông tin, giám sát và trách nhiệm của chủ thể tham gia thị trường. Khi một số thủ tục tiền kiểm được đơn giản hóa, năng lực giám sát, hậu kiểm và khả năng phát hiện, xử lý vi phạm càng cần được củng cố tương ứng.

Đối với doanh nghiệp, sự thay đổi này cũng đồng nghĩa với việc giảm thủ tục không phải là giảm trách nhiệm. Doanh nghiệp muốn sử dụng thị trường chứng khoán như một kênh huy động vốn dài hạn cần đầu tư nhiều hơn cho hệ thống kiểm soát nội bộ, chất lượng báo cáo tài chính, quản trị công ty và quy trình công bố thông tin.

Ở chiều ngược lại, một khuôn khổ pháp lý rõ ràng, thủ tục thuận tiện và khả năng dự báo cao có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian tiếp cận thị trường, qua đó tăng sức hấp dẫn của kênh huy động vốn qua chứng khoán.

Theo UBCKNN, việc sửa đổi Luật Chứng khoán được kỳ vọng tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả và bền vững, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và góp phần thực hiện mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Bài toán của lần sửa luật này vì thế không đơn thuần là cắt được bao nhiêu thủ tục. Quan trọng hơn là thiết kế được cơ chế trong đó doanh nghiệp thuận lợi hơn khi huy động vốn, cơ quan quản lý có công cụ giám sát hiệu quả hơn và nhà đầu tư được bảo vệ tốt hơn. Khi ba mục tiêu này được cân bằng, đơn giản hóa thủ tục mới thực sự trở thành động lực cho thị trường vốn phát triển an toàn và bền vững.

Mai Thoa