Đồn Biên phòng Cửa Sót phát huy vai trò các tổ tự quản phòng, chống khai thác IUU

Trung tá Lê Hữu Đồng tặng cờ Tổ quốc và áo phao cho ngư dân tại Lễ ra mắt mô hình “Tổ tự quản phòng, chống khai thác IUU”. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Phát huy vai trò tự quản của ngư dân

Để thực hiện hiệu quả công tác phòng, chống khai thác IUU tại địa bàn, tháng 3/2026, Đồn Biên phòng Cửa Sót phối hợp với chính quyền địa phương thành lập 5 tổ tự quản phòng, chống khai thác IUU tại xã Lộc Hà. Sau hơn 3 tháng hoạt động, các tổ từng bước ổn định tổ chức, duy trì nền nếp và phát huy vai trò trong tuyên truyền, vận động, giám sát việc chấp hành pháp luật của ngư dân.

Trung tá Lê Hữu Đồng, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Cửa Sót cho biết, xã Lộc Hà hiện có hơn 300 tàu cá với hàng nghìn lao động trực tiếp khai thác hải sản, sản lượng bình quân từ 4.600 đến 5.000 tấn mỗi năm. Với số lượng tàu cá lớn, việc quản lý không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chức năng mà cần sự tham gia trực tiếp của chính cộng đồng ngư dân. Do đó, đơn vị đã phối hợp với chính quyền địa phương thành lập các tổ tự quản phòng, chống khai thác IUU để thông qua các tổ tự quản nhắc nhở, giám sát việc chấp hành quy định trong hoạt động khai thác hải sản của ngư dân; đồng thời hỗ trợ lực lượng chức năng nắm tình hình tàu cá ngay từ cơ sở.

Sau khi đi vào hoạt động, các thành viên tổ tự quản đã tham gia cùng cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tuyên truyền, nhắc nhở chủ tàu, thuyền viên thực hiện nghiêm quy định về đăng ký, đăng kiểm; lắp đặt và duy trì hoạt động của thiết bị giám sát hành trình (VMS); ghi chép, nộp nhật ký khai thác; chấp hành quy định về xuất, nhập bến, bốc dỡ thủy sản và truy xuất nguồn gốc. Khi phát hiện tàu cá có dấu hiệu vi phạm hoặc xảy ra sự cố trên biển, thành viên các tổ chủ động thông báo cho Bộ đội Biên phòng và lực lượng chức năng để phối hợp xử lý.

Ngư dân Nguyễn Văn Hướng, Tổ trưởng Tổ tự quản phòng, chống khai thác IUU số 1, xã Lộc Hà cho biết, các thành viên trong tổ xác định phải gương mẫu chấp hành Luật Thủy sản, khai thác đúng vùng biển, đúng nghề đăng ký; không sử dụng ngư cụ cấm và không xâm phạm vùng biển nước ngoài. Từ nhận thức đó, hoạt động của các tổ tự quản không chỉ dừng ở việc phổ biến quy định mà tập trung vào những vấn đề cụ thể gắn với từng chuyến biển, từng con tàu và từng ngư dân.

Siết chặt quản lý, kiểm soát tại cảng cá

Cảng cá Cửa Sót là khu hậu cần nghề cá lớn của tỉnh Hà Tĩnh. Mỗi ngày có khoảng 100 lượt tàu thuyền trong và ngoài tỉnh ra vào; khoảng 1.500-2.000 ngư dân, tiểu thương hoạt động; sản lượng bốc dỡ đạt 25-30 tấn hải sản, cùng hàng chục tấn hàng hóa các loại được tiếp nhận, vận chuyển. Lượng người, phương tiện và hàng hóa lớn khiến công tác quản lý, kiểm soát tại khu vực cảng luôn đặt ra yêu cầu cao. Vì vậy, cùng với phát huy vai trò của cộng đồng ngư dân, Đồn Biên phòng Cửa Sót xác định cảng cá Cửa Sót là địa bàn trọng điểm trong công tác quản lý tàu cá, bảo đảm an ninh, trật tự và phòng, chống khai thác IUU, nên vào đầu giờ sáng hằng ngày, lãnh đạo Đồn Biên phòng Cửa Sót, chỉ huy Trạm Kiểm soát Biên phòng Cửa Sót cùng các lực lượng đang làm nhiệm vụ tại cảng tổ chức trao đổi, rà soát tình hình, xây dựng phương án, phân công lực lượng và kiểm tra trang thiết bị.

Tại cảng cá Cửa Sót, cán bộ, chiến sĩ Biên phòng tập trung kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy chế khu vực biên giới; quản lý, kiểm tra, kiểm soát, đăng ký, kiểm chứng đối với người, phương tiện, hàng hóa, hành lý ra vào khu vực cảng. Đồng thời, lực lượng làm nhiệm vụ chủ động phát hiện, đấu tranh với các hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và sẵn sàng tham gia cứu hộ, cứu nạn. Trong những ngày cao điểm, nhiệm vụ phòng, chống khai thác IUU được ưu tiên. Các tổ công tác của Đồn Biên phòng Cửa Sót trực tiếp đến từng tàu, gặp chủ tàu đánh bắt xa bờ và thuyền viên để tuyên truyền, nhắc nhở không xâm phạm vùng biển nước ngoài, không đánh bắt sai vùng biển quy định, không sử dụng chất nổ, xung điện và các phương thức khai thác tận diệt. Cách làm này giúp cán bộ, chiến sĩ vừa thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát, vừa nắm chắc hơn tình hình hoạt động của tàu cá và những vấn đề phát sinh từ cơ sở.

Cán bộ Đồn Biên phòng Cửa Sót hướng dẫn ngư dân cài đặt ứng dụng eCDT VN trên điện thoại thông minh. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Không để “khoảng trống” trong quản lý

Phòng, chống khai thác IUU đòi hỏi phải quản lý tàu cá trong toàn bộ quá trình hoạt động, từ khi rời cảng, khai thác trên biển đến khi cập cảng, bốc dỡ và xác nhận nguồn gốc thủy sản. Vì vậy, bên cạnh kiểm soát trực tiếp, Đồn Biên phòng Cửa Sót chú trọng hướng dẫn ngư dân ứng dụng công nghệ vào quản lý và truy xuất nguồn gốc. Các tổ công tác của đơn vị đã hướng dẫn ngư dân cài đặt ứng dụng eCDT VN trên điện thoại thông minh, hỗ trợ thực hiện các thủ tục liên quan đến quản lý, truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác. Với những ngư dân còn gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ, cán bộ, chiến sĩ trực tiếp hướng dẫn từng thao tác. Việc ứng dụng công nghệ giúp ngư dân chủ động hơn trong thực hiện thủ tục, đồng thời góp phần tạo sự minh bạch trong hoạt động khai thác, từng bước hạn chế những khoảng trống trong quản lý tàu cá và nguồn gốc thủy sản.

Trung tá Lê Hữu Đồng cho biết, Đồn Biên phòng Cửa Sót đang tập trung lực lượng triển khai nhiệm vụ liên tục, đồng bộ, vừa bảo đảm an ninh, an toàn trên địa bàn biên giới biển, vừa phối hợp với các cấp, ngành thực hiện các biện pháp phòng, chống khai thác IUU, góp phần gỡ “thẻ vàng” của EC. Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp nên từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn đơn vị quản lý không xảy ra trường hợp tàu cá vượt ranh giới cho phép trên biển; không có trường hợp mất kết nối VMS trên 6 giờ; không có tàu cá, ngư dân vi phạm khai thác hải sản trái phép tại vùng biển nước ngoài. Đơn vị cũng chưa phát hiện trường hợp môi giới, móc nối đưa tàu cá đi khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài. Đây là kết quả đáng ghi nhận trong bối cảnh hoạt động khai thác hải sản trên địa bàn diễn ra sôi động, số lượng tàu cá lớn, địa bàn quản lý rộng và yêu cầu kiểm soát ngày càng chặt chẽ.

Thực tế tại Đồn Biên phòng Cửa Sót cho thấy, phòng, chống IUU hiệu quả không thể chỉ dựa vào những đợt kiểm tra cao điểm. Điều quan trọng là duy trì quản lý thường xuyên, kiểm soát chặt chẽ tàu cá tại cảng, nắm chắc hoạt động trên biển và đưa trách nhiệm chấp hành pháp luật đến từng chủ tàu, thuyền trưởng, thuyền viên. Từ những tổ tự quản ở xã Lộc Hà đến hoạt động kiểm soát tại cảng cá Cửa Sót, các biện pháp đang được triển khai theo hướng lấy phòng ngừa là chính, phát huy trách nhiệm của ngư dân và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các lực lượng. Với cách làm quyết liệt, sát cơ sở và liên tục như hiện nay, Đồn Biên phòng Cửa Sót đang góp thêm những kết quả cụ thể vào nỗ lực chung của tỉnh Hà Tĩnh và cả nước trong hành trình gỡ “thẻ vàng” IUU.

Lê Huy Hoàng