Đổi mới quản trị, tạo động lực nâng tầm chất lượng y tế Thủ đô

Xung quanh nội dung này, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện đã có cuộc trao đổi với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội.

Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Trọng Diện, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội. Ảnh: PV

Tái cấu trúc hệ thống y tế tinh gọn, hiệu quả và tăng tính chủ động cho cơ sở

- Thưa ông, đâu là những dấu ấn rõ nét nhất của ngành Y tế Hà Nội sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp?

- Dưới sự chỉ đạo quyết liệt, có tầm nhìn của lãnh đạo thành phố, ngành Y tế Thủ đô đã triển khai đồng bộ các giải pháp từ hoàn thiện thể chế, sắp xếp tổ chức bộ máy đến đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và phân cấp, phân quyền hiệu quả.

Trước đây, toàn ngành có 91 đơn vị trực thuộc, bao gồm bệnh viện, trung tâm chuyên khoa và trung tâm y tế. Sau khi thực hiện mô hình mới, con số này đã được tinh gọn còn 61 đơn vị trực thuộc Sở Y tế.

Ở tuyến cơ sở, chúng tôi đã tổ chức lại 579 trạm y tế thành 126 trạm y tế trực thuộc chính quyền cấp xã, phường. Đây không chỉ là sự thay đổi về số lượng, mà quan trọng hơn là tái cấu trúc hệ thống theo hướng tinh gọn, hiệu quả và tăng tính chủ động cho cơ sở.

Hoạt động khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi phường Việt Hưng, Hà Nội. Ảnh: BVCC

Ngành Y tế Hà Nội định hình rõ 3 trụ cột phát triển. Trong đó y tế cơ sở trở thành nền tảng với 126/126 trạm y tế được xếp cấp chuyên môn ban đầu, thúc đẩy chuyển từ chữa bệnh sang quản lý, chăm sóc sức khỏe toàn dân, góp phần giảm tải tuyến trên. Y tế chuyên sâu giữ vai trò dẫn dắt, hình thành các bệnh viện, trung tâm chất lượng cao và phát triển các chuyên khoa mũi nhọn. Lĩnh vực bảo trợ xã hội được tinh gọn từ 11 còn 5 trung tâm, hoạt động chuyên biệt, hiệu quả hơn. Nhờ đó, nguồn lực được phân bổ hợp lý, người dân được tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn.

- Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt mục tiêu nâng cao năng lực y tế cơ sở, đưa dịch vụ y tế đến gần dân hơn. Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Hà Nội đã hiện thực hóa mục tiêu này như thế nào, thưa ông?

- Thực hiện Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chương trình hành động số 06-CTr/TU của Thành ủy, ngành Y tế Thủ đô đã triển khai quyết liệt nhiều giải pháp đồng bộ với phương châm “6 rõ, 1 xuyên suốt”, tạo chuyển biến rõ nét trên ba trụ cột: Khám sức khỏe toàn dân, đầu tư y tế cơ sở và chuyển đổi số.

Thứ nhất, về khám sức khỏe toàn dân: Ngành Y tế chuyển mạnh từ tư duy khám, chữa bệnh sang chủ động quản lý và chăm sóc sức khỏe. Thành phố triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất 1 lần/năm; đã rà soát 144 cơ sở đủ điều kiện, nòng cốt là 126 trạm y tế xã, phường. Từ đầu năm 2026 đến nay, đã khám sức khỏe cho 754.256 lượt người, ưu tiên người cao tuổi, người khuyết tật và người có công.

Thứ hai, về đầu tư cho y tế cơ sở: Giai đoạn 2021-2025, khoảng 418 trạm y tế đã được bố trí gần 2.800 tỷ đồng vốn đầu tư công để cải tạo, xây mới, về cơ bản đạt tiêu chí quốc gia về y tế xã. Năm 2026, kinh phí dự kiến bố trí cho các trạm y tế khoảng 4.054 tỷ đồng, trong đó 2.311 tỷ đồng dành cho khám sức khỏe định kỳ. Giai đoạn 2026-2030, ngành tiếp tục đề xuất khoảng 23.000 tỷ đồng đầu tư công cho 17 đơn vị đầu ngành.

Thứ ba, về chuyển đổi số: Hà Nội đã tạo lập hơn 8,4 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử, đạt 97,4% dân số, tích hợp trên iHanoi và VNeID để người dân tra cứu lịch sử khám chữa bệnh, tiêm chủng, kết quả xét nghiệm ngay trên điện thoại. Luật Thủ đô 2026 tạo hành lang pháp lý cho y tế số, bao gồm cả việc thiết lập “sandbox” thử nghiệm có kiểm soát đối với các ứng dụng trí tuệ nhân tạo, y tế từ xa, bệnh viện thông minh, bảo đảm an toàn, đạo đức và bảo mật dữ liệu.

Đặc biệt, Luật Thủ đô 2026 mở rộng phân quyền mang tính đột phá cho chính quyền thành phố Hà Nội nói chung và ngành Y tế nói riêng, tạo cơ chế cho triển khai Nghị quyết 72-NQ/TW, Nghị quyết 57-NQ/TW tiến gần người dân hơn. Trên cơ sở đó, HĐND thành phố đã ban hành 3 nghị quyết quan trọng.

Nghị quyết quy định một số chính sách phát triển hệ thống y tế thành phố Hà Nội, trong đó phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện và hỗ trợ nhân lực y tế (luân phiên, hỗ trợ chuyên môn kỹ thuật, thu hút bác sĩ về Trung tâm Cấp cứu 115 và trạm y tế).

Nghị quyết 14/2026/NQ-HĐND về quy định chính sách hỗ trợ an sinh xã hội cho người dân Thủ đô: Lần đầu tiên hỗ trợ khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí 12 loại bệnh (nhiều loại ung thư, tăng huyết áp, đái tháo đường, COPD, hen, rối loạn trầm cảm, lo âu...); hỗ trợ chi phí mổ điều trị cận thị cho người 18-35 tuổi; hỗ trợ 80-100% chi phí cấp cứu ngoại viện.

Từ ngày 1-7 đến ngày 6-7, xã Đan Phượng (Hà Nội) triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc bệnh tật miễn phí cho người dân. Ảnh: Nga Nguyễn

Nghị quyết số 17/2026/NQ-HĐND (sửa đổi Nghị quyết 19/2025/NQ-HĐND ngày 9/7/2025 của HĐND thành phố Hà Nội quy định nội dung mức hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) cho các đối tượng chính sách của thành phố: Hỗ trợ 100% mức đóng BHYT cho người cao tuổi từ đủ 60 đến dưới 75 tuổi (trước đây từ 70 tuổi), đồng thời mở rộng đáng kể đối tượng và mức hỗ trợ BHXH tự nguyện, BHYT cho các nhóm “ở giữa” chưa có thẻ.

Giải pháp đột phá nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người dân

- Sau thời gian triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những thách thức cốt lõi đang đặt ra đối với ngành Y tế Hà Nội, thưa ông?

- Sau quá trình sáp nhập và mở rộng địa giới hành chính, Hà Nội cùng với các khu vực lân cận hình thành một siêu đô thị với quy mô dân số lưu trú và làm việc thực tế ước tính trên dưới 12 triệu người, vì thế hệ thống y tế phải đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe lớn và phức tạp nhất cả nước. Mô hình bệnh tật chuyển nhanh từ bệnh truyền nhiễm sang các bệnh không lây nhiễm, bệnh mạn tính, trong khi xu hướng già hóa dân số và nhu cầu dịch vụ chất lượng cao gia tăng, tạo áp lực lớn, thể hiện rõ qua tình trạng quá tải tại các bệnh viện Trung ương và tuyến cuối.

Ở tuyến cơ sở, trạm y tế chuyển về trực thuộc UBND xã, phường, dẫn tới những khó khăn trong giai đoạn chuyển tiếp khi cơ chế phối hợp, điều phối nguồn lực chưa đồng bộ. Ba thách thức lớn nhất hiện nay là: Thiếu và khó "giữ chân" nhân lực do chế độ đãi ngộ chưa tương xứng; cơ sở vật chất, trang thiết bị chưa đồng bộ, nhiều nơi còn thiếu máy móc cơ bản như siêu âm, X-quang; năng lực chuyên môn còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu xử lý các ca bệnh phức tạp.

Những hạn chế này tạo nên vòng luẩn quẩn: Người dân chưa tin tưởng tuyến cơ sở nên có xu hướng “vượt tuyến”, gây quá tải tuyến trên, trong khi y tế cơ sở thiếu bệnh nhân thực hành, khó nâng cao tay nghề. Đây là bài toán cần được giải quyết đồng bộ để củng cố niềm tin và nâng cao hiệu quả hệ thống y tế.

- Trước thách thức đó, theo ông, ngành Y tế Thủ đô đang xác định những giải pháp đột phá nào để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân trong thời gian tới?

- Để vượt qua các thách thức, ngành Y tế Hà Nội xác định ba nhóm giải pháp đột phá, hướng tới xây dựng hệ thống y tế Thủ đô hiện đại - thông minh - nhân văn.

Thứ nhất, triển khai hiệu quả các chính sách phục vụ trực tiếp người dân. Thành phố duy trì khám sức khỏe định kỳ miễn phí hằng năm, đẩy mạnh khám chữa bệnh từ xa (telemedicine) và khám lưu động với 41 dịch vụ tại cộng đồng, tại nhà và 6 dịch vụ hội chẩn từ xa. Mạng lưới cấp cứu ngoại viện được mở rộng từ 50 lên 127 điểm, nâng năng lực từ 42.200 lên 140.000 chuyến/năm, người dân được hỗ trợ 80 - 100% chi phí. Mô hình “Bệnh viện hỗ trợ trạm y tế” được triển khai với cơ chế đãi ngộ từ 6 - 20 triệu đồng/tháng, dự kiến bổ sung 838 bác sĩ cho 126 trạm y tế, phấn đấu 100% xã, phường có phòng khám đa khoa (hiện 56/126 trạm), với kinh phí khoảng 300 tỷ đồng/năm. Đồng thời, từng bước hoàn thiện cơ sở vật chất trạm y tế theo lộ trình, ưu tiên khu vực đông dân; thí điểm chăm sóc ban ngày cho người cao tuổi và tiếp tục cải cách hành chính, nâng cao sự hài lòng của người dân.

Thứ hai, đột phá chuyển đổi số toàn diện. Ngành triển khai bệnh án điện tử, bệnh viện không giấy tờ, sử dụng căn cước công dân, VNeID, sổ sức khỏe điện tử; đã liên thông dữ liệu 42 bệnh viện và tiếp tục mở rộng. Xây dựng Trung tâm Điều hành Y tế thông minh, kết nối hội chẩn từ xa toàn ngành, nâng cao năng lực tuyến cơ sở. Đồng thời, triển khai hệ thống điều phối cấp cứu ứng dụng IoT, định vị phương tiện, giám sát thời gian đáp ứng. Mô hình bệnh viện thông minh được thí điểm tại Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, Thanh Nhàn, Ung Bướu Hà Nội, sau đó nhân rộng toàn hệ thống và tới trạm y tế.

Người dân đăng ký khám trên kiosk tự động tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang. Ảnh: BVCC

Thứ ba, đầu tư phát triển y tế chuyên sâu và hạ tầng chiến lược. Thành phố tập trung xây dựng 5 bệnh viện chất lượng cao đạt chuẩn quốc tế, trong đó có Trung tâm xạ trị Proton với mức đầu tư khoảng 3.500 tỷ đồng. Đồng thời thành lập Trung tâm Đào tạo và Chuyển giao công nghệ, hướng tới Đại học Y Dược Thủ đô; đầu tư CDC Hà Nội đạt chuẩn an toàn sinh học cấp 3 và Trung tâm Kiểm nghiệm khoảng 300 tỷ đồng. Giai đoạn 2026-2030, đề xuất 17 dự án đầu tư công với tổng vốn khoảng 23.000 tỷ đồng. Cùng với đó là các chính sách thu hút chuyên gia, nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước, tạo nền tảng xây dựng đội ngũ y tế Thủ đô ngang tầm khu vực và quốc tế.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!

Thu Hà - Minh Khuê