Đổi mới hoạt động công đoàn để bảo vệ tốt hơn quyền lợi người lao động

Đổi mới hoạt động công đoàn theo hướng lấy người lao động làm trung tâm

Phát biểu tham luận tại Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV, ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) TP Hà Nội cho biết, trong bối cảnh khoa học công nghệ và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức lao động và sản xuất, tổ chức Công đoàn phải đổi mới mạnh mẽ để đến gần hơn với người lao động.

Ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch LĐLĐ TP Hà Nội phát biểu tham luận. (Ảnh: TTX)

Theo ông Nguyễn Văn Thắng, các cấp Công đoàn Thủ đô xác định muốn tập hợp được người lao động phải đến gần họ; muốn tuyên truyền hiệu quả phải nói đúng những điều người lao động quan tâm. Từ đó, Công đoàn Hà Nội kiên trì thực hiện phương châm: “Lấy người lao động làm trung tâm; lấy cơ sở làm địa bàn hoạt động; lấy công nghệ số làm công cụ kết nối; lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo”.

Hiện Công đoàn Thủ đô quản lý 5.581 công đoàn cơ sở với 553.387 đoàn viên. Để đáp ứng yêu cầu mới, các cấp công đoàn đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật lao động, bảo hiểm xã hội, an toàn vệ sinh lao động và tư vấn pháp luật cho người lao động.

Trong hơn hai năm qua, các cấp Công đoàn Hà Nội đã tổ chức trên 15.000 cuộc tuyên truyền, trong đó có 75 cuộc đối thoại, giao lưu trực tuyến trên môi trường số, thu hút hàng chục nghìn lượt người lao động tham gia theo dõi.

Điểm đáng chú ý là nội dung tuyên truyền không mang tính lý thuyết, giáo điều mà tập trung vào những vấn đề thiết thực như tiền lương, việc làm, chế độ bảo hiểm, điều kiện lao động, quyền lợi của người lao động khi xảy ra tranh chấp hoặc biến động việc làm.

Song song với đó, nhiều mô hình mới đã được triển khai hiệu quả như “Công nhân nòng cốt trên không gian mạng”, “Phiên tòa giả định tuyên truyền pháp luật lao động”, “Chuyến xe pháp luật lưu động vào khu nhà trọ công nhân”, cùng hàng trăm tổ tự quản khu nhà trọ công nhân, điểm sinh hoạt văn hóa công nhân và không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Các mô hình này không chỉ giúp người lao động tiếp cận thông tin chính thống mà còn góp phần nâng cao hiểu biết pháp luật, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và tăng cường sự gắn kết giữa tổ chức Công đoàn với đoàn viên.

Thẳng thắn nhìn nhận công tác tuyên truyền của các cấp Công đoàn Thủ đô vẫn còn những khó khăn, hạn chế, cần tiếp tục đổi mới, LĐLĐ TP Hà Nội đề xuất 05 giải pháp trọng tâm trong thời gian tới, cụ thể:

Thứ nhất, đổi mới mạnh mẽ công tác tuyên truyền theo hướng lấy người lao động làm trung tâm, tối ưu hóa công cụ truyền thông số, lấy nền tảng số làm cầu nối chủ đạo. Tập trung xây dựng hệ sinh thái truyền thông số thống nhất, đồng bộ từ Thành phố đến cơ sở. Nội dung tuyên truyền phải được xây dựng theo hướng ngắn gọn, trực quan phù hợp với thời gian và điều kiện tiếp cận của công nhân làm việc theo ca, kíp. Gắn chặt công tác giáo dục chính trị với những vấn đề thiết thân của người lao động, khơi dậy tinh thần yêu nước và khát vọng cống hiến bằng những tấm gương người thực, việc thực.

Thứ hai, xây dựng diễn đàn “Công nhân số” để lắng nghe, dự báo, nhận diện sớm những vấn đề phát sinh từ thực tiễn của người lao động nhằm tham mưu kịp thời cho cấp ủy, chính quyền đi trước một bước tạo sự đồng thuận trong đội ngũ công nhân lao động.

Thứ ba, chủ động đưa hoạt động tuyên truyền đến gần người lao động ngoài giờ làm việc thông qua mô hình “Điểm sinh hoạt văn hóa công nhân”, “Tổ tự quản khu nhà trọ công nhân”. Tích hợp tuyên truyền pháp luật lao động, BHXH, phòng chống “tín dụng đen” với các hoạt động thiết thực như: khám sức khỏe miễn phí, tư vấn tâm lý, giao lưu văn nghệ, thể thao, chợ tết công đoàn,..

Thứ tư, tập trung đào tạo kỹ năng đối thoại, nắm bắt và định hướng dư luận xã hội, ứng dụng công nghệ thông tin, xử lý các tình huống trong quan hệ lao động; đồng thời lựa chọn, bồi dưỡng lực lượng công nhân nòng cốt, đoàn viên tích cực và quản trị viên các nhóm mạng xã hội có uy tín làm cầu nối thông tin, lan tỏa thông tin tích cực, đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, kích động thù địch

Thứ năm, gắn chặt công tác tuyên truyền với việc truyền thông công tác chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động, nâng cao chất lượng đối thoại, thương lượng tập thể của các tổ chức công đoàn và doanh nghiệp. Bởi khi người lao động cảm nhận được Công đoàn thực sự là điểm tựa khi khó khăn thì niềm tin đối với tổ chức sẽ được củng cố bền vững, từ đó nâng cao ý thức đồng hành cùng doanh nghiệp phát triển.

Tập trung bảo vệ quyền lợi người lao động

Nếu Hà Nội tập trung đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục thì Công đoàn TP Hồ Chí Minh lại ghi dấu ấn bằng những hoạt động chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động với quy mô lớn.

Bà Nguyễn Kim Loan, Phó Chủ tịch LĐLĐ TP Hồ Chí Minh phát biểu tham luận. (Ảnh: TTX)

Theo bà Nguyễn Kim Loan, Phó Chủ tịch LĐLĐ TP Hồ Chí Minh, chỉ tính riêng năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, các cấp công đoàn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức hơn 26.000 lượt đối thoại tại nơi làm việc và phối hợp tổ chức trên 20.000 hội nghị người lao động tại doanh nghiệp.

Thông qua các cuộc đối thoại và hội nghị người lao động, nhiều kiến nghị liên quan đến tiền lương, tiền thưởng, thời giờ làm việc, bữa ăn ca, môi trường làm việc, an toàn lao động đã được giải quyết kịp thời ngay tại cơ sở. Đây là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ, hạn chế phát sinh tranh chấp lao động tập thể.

Bên cạnh đối thoại, thương lượng tập thể tiếp tục được xem là công cụ hiệu quả để nâng cao quyền lợi của người lao động. Đến nay, toàn TP Hồ Chí Minh có gần 14.000 bản thỏa ước lao động tập thể đang được triển khai thực hiện với nhiều điều khoản có lợi hơn so với quy định của pháp luật. Nhiều doanh nghiệp duy trì mức lương cao hơn từ 5 - 10% so với mức lương tối thiểu vùng. Không ít đơn vị còn hỗ trợ tiền thuê nhà, chi phí gửi trẻ, bảo hiểm tự nguyện, khám sức khỏe định kỳ, chế độ chăm lo lao động nữ mang thai hoặc nuôi con nhỏ.

Ngoài ra, các doanh nghiệp còn tổ chức tham quan, nghỉ dưỡng và hỗ trợ đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động.

Một trong những nhiệm vụ được các cấp Công đoàn xác định là ưu tiên hàng đầu chính là chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động. Theo LĐLĐ TP Hồ Chí Minh, công tác tư vấn pháp luật, hỗ trợ pháp lý cho người lao động khi bị xâm phạm quyền lợi tiếp tục được đẩy mạnh. Nhiều trường hợp tranh chấp lao động, nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội đã được tổ chức Công đoàn hỗ trợ giải quyết, giúp người lao động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Trong thời gian tới, Công đoàn TP Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, khẳng định vai trò là chỗ dựa tin cậy của đoàn viên, người lao động. Trọng tâm là nâng cao hiệu quả đại diện, đối thoại và thương lượng tập thể để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động; đổi mới công tác chăm lo theo hướng thiết thực, bền vững, lấy đoàn viên làm trung tâm.

Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng tổ chức Công đoàn hiện đại, kịp thời nắm bắt và giải quyết các vấn đề phát sinh; tăng cường phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức chính trị - xã hội nhằm nâng cao hiệu quả chăm lo, đại diện và bảo vệ người lao động.

H.G