Đọc gì trước khi đến Hà Nội?

Du khách diện áo dài chụp ảnh trên phố Tạ Hiện (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) dịp giáp Tết Giáp Thìn 2024. Ảnh: Thụy Trang.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, Hà Nội đón khoảng 27,54 triệu lượt khách, tăng 6,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khách nội địa đạt 20,87 triệu lượt, tăng 2%, chiếm hơn 75% tổng lượng khách. Theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, tổng thu từ khách du lịch trong giai đoạn này ước đạt 113.150 tỷ đồng.

Với nhiều du khách, sức hấp dẫn của Hà Nội nằm ở những món ăn lâu đời, khu phố cổ và nếp sống đặc trưng của người dân. Đây cũng là những chất liệu quen thuộc trong văn chương, từng được Thạch Lam, Vũ Bằng, Tô Hoài hay Băng Sơn ghi lại qua những câu chuyện về phố phường, ẩm thực và con người Hà Nội.

Một bát phở ngon, gánh cốm đầu thu hay những con phố buôn bán tấp nập hiện lên trong trang sách với nhiều chi tiết thú vị, có những điều đến nay vẫn quen thuộc, có những điều đã dần biến mất theo thời gian.

Trước chuyến đi, Tri Thức - Znews gợi ý 5 tác phẩm du khách có thể để hiểu thêm về Hà Nội, đồng thời khám phá những câu chuyện phía sau các địa điểm và món ăn mình sẽ trải nghiệm.

Hà Nội băm sáu phố phường của Thạch Lam được Nhà xuất bản Hà Nội ấn hành, Nhã Nam phát hành phiên bản Artbook năm 2026, với 13 bức tranh lụa minh họa. Ảnh: Nhã Nam.

Hà Nội băm sáu phố phường
Tùy bút văn hóa, ẩm thực (ấn bản Artbook minh họa)

Xuất bản lần đầu năm 1943, Hà Nội băm sáu phố phường là tập tùy bút nổi tiếng của Thạch Lam, tái hiện đời sống Hà Nội những thập niên đầu thế kỷ XX qua các món ăn, gánh hàng rong và nếp sinh hoạt phố phường.

Không kể chuyện Hà Nội bằng những công trình hay danh thắng, Thạch Lam dành sự chú ý cho những điều bình dị như bát phở, thức quà sáng, cốm làng Vòng hay những con phố buôn bán nhộn nhịp. Qua ngòi bút tinh tế của ông, mỗi món ăn, góc phố đều mang theo câu chuyện về con người và văn hóa đất kinh kỳ.

Với du khách, cuốn sách gợi mở một Hà Nội gần gũi, nơi nhiều món ăn và nét sinh hoạt được nhắc đến cách đây gần một thế kỷ vẫn có thể bắt gặp trong đời sống hôm nay.

Năm 2026, Nhã Nam phát hành phiên bản Artbook do Nhà xuất bản Hà Nội ấn hành, bổ sung 13 bức tranh lụa minh họa, giúp người đọc hình dung rõ hơn không khí Hà Nội xưa.

Miếng ngon Hà Nội của Vũ Bằng được Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành, Nhã Nam phát hành bản tái bản năm 2026. Ảnh: Khóm Dứa Thơm.

Miếng ngon Hà Nội
Bút ký

Lấy ẩm thực làm chủ đề chính, Miếng ngon Hà Nội đưa người đọc khám phá những thức quà nổi tiếng của đất kinh kỳ qua ký ức và cảm nhận của nhà văn Vũ Bằng.

Phở, bún chả, cốm Vòng hay bánh cuốn Thanh Trì hiện lên với hương vị, cách chế biến và những nét cầu kỳ trong thói quen ăn uống của người Hà Nội. Vũ Bằng kể chuyện món ngon bằng giọng văn giàu cảm xúc, đan xen nỗi nhớ gia đình, phố phường và những ngày tháng sống xa quê.

Điều thú vị là qua mỗi món ăn, người đọc hiểu thêm về khẩu vị, cách thưởng thức và những thói quen ẩm thực đã hình thành qua nhiều thế hệ. Đây là cuốn sách phù hợp với du khách muốn khám phá Hà Nội bằng vị giác, thay vì chỉ tìm đến các hàng quán nổi tiếng.

Tác phẩm được Vũ Bằng bắt đầu viết năm 1952, sau đó sửa chữa và bổ sung tại Sài Gòn trong những năm 1956-1959. Năm 2026, Miếng ngon Hà Nội được Nhã Nam phát hành bản tái bản thuộc bộ Việt Nam danh tác, do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành, dưới hình thức bìa mềm.

Thương nhớ mười hai của Vũ Bằng được NXB Hội Nhà văn ấn hành, Nhã Nam phát hành bản tái bản năm 2026. Ảnh: Nhã Nam.

Thương nhớ mười hai
Tùy bút

Nếu Miếng ngon Hà Nội kể chuyện ăn uống, Thương nhớ mười hai đưa người đọc khám phá cảnh sắc, phong tục và nhịp sống miền Bắc qua 12 tháng trong năm, với Hà Nội là một trong những miền ký ức nổi bật.

Trong tác phẩm, Vũ Bằng nhớ về những ngày xuân mưa phùn, cái rét mùa đông, những thức quà theo mùa và không khí sum họp gia đình. Mỗi tháng mang một sắc thái riêng, gắn với thời tiết, món ăn và những thói quen sinh hoạt của người dân.

Đọc Thương nhớ mười hai trước chuyến đi, du khách có thể hiểu thêm vì sao mỗi mùa ở Hà Nội lại có sức hấp dẫn riêng, đặc biệt là những thay đổi về cảnh sắc và ẩm thực theo tiết trời.

Xuất bản lần đầu năm 1972, Thương nhớ mười hai được Đông A tái bản năm 2021 dưới dạng bìa cứng, do Nhà xuất bản Văn học ấn hành, thuộc tủ sách Văn chương và Mỹ thuật.

Chuyện cũ Hà Nội của Tô Hoài được NXB Kim Đồng phát hành dưới dạng bộ sách gồm 2 phần, tái bản năm 2025. Ảnh: NXB Kim Đồng.

Chuyện cũ Hà Nội
Hồi ký

Chuyện cũ Hà Nội là tập ký sự đưa người đọc trở về đời sống Thủ đô trong nửa đầu thế kỷ XX, qua những câu chuyện về phố phường, chợ búa, làng nghề và phong tục của người dân.

Sinh ra và lớn lên ở Nghĩa Đô, Tô Hoài ghi lại một Hà Nội chân thực, có những khu phố sầm uất nhưng cũng có xóm nghèo, những nghề mưu sinh vất vả và cuộc sống bình dị ở vùng ven đô. Qua lời kể của ông, người đọc hình dung rõ hơn diện mạo thành phố trước những đổi thay của thời gian.

Với du khách, cuốn sách mở rộng góc nhìn ra ngoài khu phố cổ và các danh thắng quen thuộc. Những địa danh như Nghĩa Đô, Bưởi hay các làng ven đô cũng có nhiều câu chuyện lịch sử, văn hóa đáng tìm hiểu.

Xuất bản lần đầu năm 1998, hiện Chuyện cũ Hà Nội được Nhà xuất bản Kim Đồng tái bản thành bộ hai phần.

Hà Nội rong ruổi quẩn quanh của Băng Sơn được NXB Kim Đồng phát hành năm 2013, với phần minh họa của họa sĩ Nguyễn Trường. Ảnh: NXB Kim Đồng.

Hà Nội rong ruổi quẩn quanh
Tản văn

Hà Nội rong ruổi quẩn quanh gồm 33 bài tản văn của Băng Sơn, ghi lại những quan sát về phố phường, cảnh sắc và đời sống Hà Nội qua góc nhìn của một người gắn bó lâu năm với thành phố.

Tác giả dành nhiều trang viết cho hồ Gươm, hồ Tây, những hàng cây, ghế đá và quán nước ven đường. Các địa điểm quen thuộc hiện lên qua sự thay đổi của thời tiết, cảnh vật và những câu chuyện sinh hoạt thường ngày.

Cuốn sách phù hợp với du khách thích đi bộ, khám phá Hà Nội chậm rãi. Một buổi sáng quanh hồ Gươm hay chiều dạo đường Thanh Niên có thể trở nên thú vị hơn khi người đọc biết thêm những câu chuyện về cảnh vật và con người nơi đây.

Năm 2013, Hà Nội rong ruổi quẩn quanh được Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành, gồm 187 trang. Ấn bản có những bức ký họa của họa sĩ Nguyễn Trường, góp phần tái hiện các góc phố và nét sinh hoạt đặc trưng của Hà Nội.

Quỳnh Trang