Độc đáo điệu múa 'Âm vang núi rừng' của người Dao vùng hồ Thác Bà

Không chỉ là những động tác vũ đạo đẹp mắt trên sân khấu, điệu múa “Âm vang núi rừng” của đồng bào Dao Quần Trắng ở xã Thác Bà (Lào Cai) đang mang trên mình một sứ mệnh lớn hơn: kể câu chuyện về bản sắc văn hóa, về sức sống của cộng đồng cư dân vùng hồ và khát vọng đưa di sản trở thành động lực phát triển du lịch bền vững.

Việc tiết mục được lựa chọn đại diện tỉnh Lào Cai tham dự Lễ hội Hoa Phượng Đỏ năm 2026 tại Hải Phòng và chương trình giao lưu văn hóa tại Ninh Bình là niềm tự hào của người dân địa phương. Đây cũng là minh chứng cho sức sống của một loại hình nghệ thuật dân gian đang được bảo tồn, làm mới và lan tỏa từ chính cộng đồng.

Tiết mục múa "Âm vang núi rừng" của đồng bào Dao Quần Trắng xã Thác Bà biểu diễn tại Lễ hội Hoa Phượng Đỏ năm 2026, Hải Phòng.

Ít ai biết, đằng sau những bước nhảy mạnh mẽ, tiếng chuông, trống, chiêng rộn rã là nét văn hóa lâu đời của người Dao Quần Trắng vùng hồ Thác Bà. Điệu múa “Âm vang núi rừng” được sáng tạo từ chất liệu của Lễ cấp sắc và Lễ hội Cầu mùa, hai nghi lễ tiêu biểu thể hiện khát vọng trưởng thành, no ấm và bình yên của đồng bào.

“Âm vang núi rừng” còn là những giá trị truyền thống được cách điệu qua ngôn ngữ múa, kết hợp âm thanh đặc trưng cùng các động tác mô phỏng lao động như: phát nương, gieo hạt, gặt lúa, tái hiện sinh động đời sống và sự gắn bó của người Dao với núi rừng, hồ Thác Bà.

Chị Đặng Thị Ba, Đội văn nghệ thôn Ngòi Tu, xã Thác Bà chia sẻ: “Không đơn thuần là một tiết mục biểu diễn, “Âm vang núi rừng” đã trở thành câu chuyện kể bằng ngôn ngữ nghệ thuật về cội nguồn, lao động, tín ngưỡng và khát vọng vươn lên của người Dao chúng tôi”.

Với sự tham gia của nhiều thế hệ, từ các nghệ nhân đến lực lượng văn nghệ trẻ, “Âm vang núi rừng” đã vượt ra khỏi không gian lễ hội cộng đồng để hiện diện trên các sân khấu lớn, nhưng vẫn giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống vốn có.

Lãnh đạo Phòng Văn hóa - Xã hội xã Thác Bà tham gia sinh hoạt với Đội Văn nghệ thôn Ngòi Tu.

Sức hấp dẫn của điệu múa còn nằm ở sự dung hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại. Nếu phần cốt lõi vẫn giữ được nét mộc mạc, linh thiêng của văn hóa cổ truyền thì cách dàn dựng, nhịp điệu và bố cục sân khấu lại mang tính hiện đại, phù hợp với không khí sôi động của các lễ hội lớn.

Theo chị Bàn Thị Kế, Đội văn nghệ thôn Ngòi Tu, xã Thác Bà: "Âm vang núi rừng" được kỳ vọng trở thành ‘đại sứ văn hóa’, giới thiệu hình ảnh đất và người Thác Bà đến với du khách trong và ngoài nước. Việc đưa điệu múa tham gia các chương trình giao lưu khẳng định quyết tâm của địa phương trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch - hướng đi đang được nhiều địa phương lựa chọn để vừa giữ gìn di sản, vừa tạo sinh kế cho người dân”.

Được tham gia biểu diễn điệu múa "Âm vang núi rừng" là niềm vinh dự, tự hào đối với các cô gái người Dao.

Điều đáng ghi nhận là công tác bảo tồn các điệu múa truyền thống của đồng bào Dao tại Thác Bà không chỉ dừng lại ở các chương trình biểu diễn hay sân khấu lễ hội, mà được gìn giữ và trao truyền ngay trong đời sống cộng đồng thông qua các buổi sinh hoạt thôn, các lễ hội truyền thống. Xã duy trì các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ dân gian tại nhiều thôn, tạo môi trường để người dân thường xuyên luyện tập, biểu diễn.

Đặc biệt, trong hai năm 2025 và 2026, địa phương đã tổ chức hai lớp truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể, gồm một lớp dành cho người trưởng thành và một lớp dành cho lứa tuổi học sinh. Đây là cách giúp thế hệ trẻ tiếp cận sớm với di sản của dân tộc mình, từ đó hình thành ý thức gìn giữ và phát huy giá trị truyền thống.

Đặc biệt, những điệu múa dân gian còn được đưa vào chương trình sinh hoạt thường xuyên tại các homestay và điểm du lịch cộng đồng. Cách làm này vừa tạo thêm thu nhập cho người dân, vừa biến di sản thành một sản phẩm du lịch có sức hấp dẫn.

Theo định hướng phát triển du lịch, việc đưa điệu múa tham gia các lễ hội tại Hải Phòng và Ninh Bình là bước đi nhằm quảng bá toàn diện hình ảnh hồ Thác Bà. Thông qua những cô gái Dao trong trang phục truyền thống, địa phương mong muốn giới thiệu đến du khách vẻ đẹp của danh thắng hồ Thác Bà, nét độc đáo trong văn hóa người Dao và sức hấp dẫn của các sản phẩm du lịch sinh thái, văn hóa đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước...

Mục tiêu lớn hơn là thu hút thêm du khách, tạo động lực phát triển các ngành dịch vụ, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời khuyến khích thế hệ trẻ tiếp tục gìn giữ các điệu múa, làn điệu dân gian và những phong tục truyền thống.

Điệu múa "Âm vang núi rừng" đã trở thành "món ăn" tinh thần không thể thiếu đối với du khách khi đến với địa phương.

Trong chiến lược dài hạn, xã Thác Bà tiếp tục đầu tư phát triển Làng văn hóa du lịch cộng đồng tại thôn Ngòi Tu. Tại đây, du khách sẽ được thưởng thức các điệu múa của người Dao, trải nghiệm ẩm thực truyền thống và có cơ hội tìm hiểu nghề làm thuốc Nam, tắm lá thuốc, khám phá đời sống văn hóa bản địa. Song song với đó, địa phương cũng định hướng phát triển mô hình du lịch cộng đồng của đồng bào Cao Lan tại thôn Đá Trắng, tạo nên hệ thống sản phẩm du lịch đa dạng.

Ông Đinh Văn Toàn - Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Thác Bà cho biết: “Để đáp ứng yêu cầu phát triển, xã tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn về kỹ năng làm du lịch, giao tiếp và bồi dưỡng ngoại ngữ cho người dân; phối hợp với các doanh nghiệp lữ hành xây dựng tour khép kín kết nối tham quan hồ Thác Bà, trải nghiệm văn hóa Dao - Cao Lan, khám phá các di tích lịch sử và vùng bưởi Đại Minh. Mục tiêu đến năm 2030 là đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của địa phương”.

"Âm vang núi rừng" đang mở ra một hành trình mới - nơi di sản trở thành tài sản.

Từ điệu múa từng chỉ vang lên trong không gian lễ hội của bản làng, "Âm vang núi rừng" hôm nay đang từng bước bước ra những sân khấu lớn. Mỗi nhịp trống, tiếng chuông, mỗi bước chân của các nghệ nhân và diễn viên người Dao Quần Trắng hứa hẹn mở ra hành trình mới, nơi di sản trở thành nguồn lực phát triển, văn hóa trở thành tài sản và bản sắc trở thành sức mạnh để xây dựng một nền du lịch bền vững cho vùng hồ Thác Bà.

Trần Ngọc Sơn