Bức tranh thần thoại đưa Botticelli lên đỉnh cao Phục hưng

Tác giả: Susie Hodge

Câu chuyện nghệ thuật

Cuốn sách là một bước dạo đầu mới lạ vào chủ đề nghệ thuật. Với kết cấu đơn giản, sách điểm qua 50 tác phẩm then chốt, từ các bức vẽ trên vách động Lascaux tới những tác phẩm sắp đặt đương đại, và liên hệ các tác phẩm ấy với những trào lưu, chủ đề cùng kĩ thuật chính yếu trong nghệ thuật.

Bức tranh thần thoại đưa Botticelli lên đỉnh cao Phục hưng

"Primavera" không chỉ gây ấn tượng bởi vẻ đẹp tinh tế mà còn kết hợp thi ca, thần thoại và những biểu tượng về tình yêu trong một bố cục hài hòa.

Tác phẩm Primavera được vẽ bởi họa sĩ Sandro Botticelli. Ảnh: wikipedia.

Kh.1478

Sandro Botticelli: Sơn dầu và màu keo trên ván gỗ • 203 x 315 cm

Galleria degli uffizi (phòng trưng bày uffizi), florence, Italy

Với bút pháp nghệ thuật mang tính trang trí, tỉ mỉ và gợi cảm, Sandro Botticelli (1445 - 1510) là một họa sĩ nổi tiếng bởi các tác phẩm không chỉ thể hiện những đề tài về tôn giáo mà còn về những đề tài thế tục với các nhân vật lấy cảm hứng từ thần thoại cổ điển.

Ngày nay, Primavera là một tác phẩm vô cùng nổi tiếng, và tại thời điểm ra đời đây gần như là một tác phẩm độc nhất vô nhị, bởi nó không chỉ kể lại một câu chuyện mà là một tổng hòa các nhân vật thần thoại to như người thật trong bối cảnh một khu rừng thần tiên.

Có lẽ bức tranh này đã được đặt vẽ để làm quà tặng cho hôn lễ của một thành viên trong gia tộc Medici - là gia tộc có thế lực bậc nhất ở Florence.

Trong tác phẩm này, những đường nét uốn lượn, bố cục hài hòa và màu sắc thanh nhã của Botticelli đã đạt đến độ tinh tế vượt bậc, mặc dù những đặc điểm này cũng được thể hiện trong vô số các bức tranh tôn giáo khác của ông.

Vào nửa cuối thế kỷ XV, ông là một trong các họa sĩ được trọng vọng nhất ở Italy, ban đầu ông là học trò của họa sĩ Fra Filippo Lippi (kh.1406 - 1469), người mà ông đã kế thừa và sau đó phát triển nên một phong cách hội họa vô cùng thanh nhã và cuốn hút.

Trong tác phẩm Primavera, với nguồn cảm hứng từ thi ca cổ điển và đương đại - ông đã tái hiện rõ nét những câu thơ của Ovid (43 trước Công nguyên - 17/18 Công nguyên) và của Seneca (mất năm 65 Công nguyên) - Botticelli đã thể hiện hình ảnh mùa xuân căng tràn nhựa sống và những lí tưởng về tình yêu, hôn nhân và sự sinh sôi nảy nở thông qua các nhân vật mang tính ẩn dụ của mình.

Nhân vật trung tâm được cho là thần Vệ nữ, vị nữ thần bảo trợ cho hôn nhân, đang đứng trước một bụi hoa sim, là một biểu tượng linh thiêng của vị nữ thần này.

Bàn tay của nàng có vẻ như đang giơ lên vẫy chào – điển hình cho phong cách thể hiện những hình ảnh “biết nói” theo thị hiếu của thời kì đầu Phục hưng.

Con trai nàng là thần Cupid đang giương một trong những mũi tên tình ái của mình về phía ba nàng tiên Duyên dáng, tượng trưng cho sự “tự do” của phụ nữ.

Trong khi đó, thần Mercury đội mũ, mặc áo choàng đỏ, mang giày truyền tin có cánh và đeo kiếm, đang giơ cao một chiếc gậy có hai con rắn đang quấn vào nhau, có lẽ là nhằm bảo vệ khu vườn mùa xuân và ngăn chặn những cơn cuồng phong còn sót lại của mùa đông.

Ở phía bên phải, thần Gió Tây Zephyr đang cố chiếm hữu Chloris, một nàng tiên gắn với mùa xuân: hai người lấy nhau và nàng trở thành Flora, nữ thần của các loài hoa.

Susie Hodge

Đông A + NXB Dân Trí