Doanh nghiệp và nông dân tìm cách ứng phó khi giá phân bón leo thang

Những biến động địa chính trị tại Trung Đông đang lan nhanh đến đồng ruộng Việt Nam, đặt ngành nông nghiệp trước một thử thách lớn về chi phí đầu vào.

Giá phân bón leo thang

Theo báo cáo của Cục chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc eo biển Hormuz - nơi huyết mạch vận chuyển 1/3 nguồn cung phân bón thế giới bị gián đoạn do xung đột Trung Đông đã đẩy giá phân bón tăng cao và nguồn cung bị thắt chặt. Cụ thể, giá phân bón thế giới trong tháng 3 đã tăng từ 5 - 15%.

Đối với thị trường nội địa, thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi Trường cho biết, trong tháng 3 giá phân bón đồng loạt bật tăng. Tại khu vực phía Nam, trung bình tháng 3, giá phân bón DAP Hàn Quốc tăng 50.000 đồng/bao so với trung bình 2 tháng đầu năm, đạt mức 1.130.000 đồng/bao 50kg.

DAP Trung Quốc, Urê Trung Quốc tăng đều 1.000 đồng/bao (loại 50kg), Urê Phú Mỹ, Lân NPK 20-20-15+TE Quốc tế tăng 3.000 đồng/bao (loại 50kg). Trong đó, một số loại như Lân NPK 20-20-15+TE Cò Bay và Cò Vàng thì đồng loạt cùng tăng 50.000 đồng/kg lên các mức tương ứng là 870.000 đồng/bao và 785.000 đồng/bao.

Tính chung quý I-2026, giá một số loại phân bón chủ yếu như Urê Trung Quốc đạt 510.300 đồng/bao, tăng 26.100 đồng/bao (tương đương 5%); DAP Trung Quốc đạt 885.300 đồng/bao, tăng 90.000 đồng/bao (tương đương 11%); Lân NPK 20-20-15+TE Quốc tế đạt 1.191.000 đồng/bao, tăng 91.000 đồng/bao (tương đương 8%) so với cùng kỳ năm trước.

Giá phân bón dự kiến sẽ tăng cao nếu xung đột Trung Đông không có dấu hiệu hạ nhiệt. Ảnh: TUỆ ANH

Báo cáo cũng nhận định dự kiến giá phân bón trong nước trong tháng tới tiếp tục tăng nếu xung đột Trung Đông không có dấu hiệu hạ nhiệt. Cùng với đó, nguồn cung phân bón sẽ tiếp tục bị thắt chặt bởi chi phí logistic tăng, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến lưu thông hàng hóa giữa các quốc gia trên thế giới.

Doanh nghiệp, nông dân cần tìm cách ứng phó

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp, giá phân bón tăng cao đang gây ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận của người sản xuất nông nghiệp, buộc nhà nông phải tìm cách ứng phó để đảm bảo giữa chi phí và lợi nhuận.

Ông Lâm Tuấn Ngọc, Giám đốc HTX Tuấn Ngọc (phường Long Trường, TP.HCM) cho biết, khi chi phí nguyên liệu đầu vào tăng cao như phân bón, đặc biệt là phân nhập khẩu, các thành viên của HTX đã chủ động triển khai nhiều chiến lược như chuyển sang phân bón hữu cơ, tăng sử dụng phân bón tại nguồn, giảm các loại phân bón nhập khẩu.

HTX của ông Lâm Tuấn Ngọc đang thực hiện nhiều chiến lược để tối ưu hóa chi phí sản xuất. Ảnh: THU HÀ

"Cạnh đó, HTX cũng chủ động triển khai chiến lược tối ưu hóa logistics và thu hẹp bán kính cung ứng để giảm bài toán chi phí trước áp lực chi phí đầu vào tăng"- ông Tuấn Ngọc nói.

Tại hội nghị trực tuyến về giải pháp bình ổn giá và đảm bảo nguồn cung phân bón phục vụ sản xuất trồng trọt do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức vào cuối tháng 3, đại diện một số doanh nghiệp sản xuất phân bón đang tối đa hóa công suất để đảm bảo nguồn cung cho thị trường.

Đại diện Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí thông tin, hiện các nhà máy urê, NPK đã tăng công suất sản xuất để phục vụ nhu cầu của người dân trên cả nước. Cùng với đó, tăng cường quản trị hệ thống phân phối nhằm tránh việc đầu cơ, găm hàng.

Tương tự, Công ty CP Phân bón Bình Điền cho biết trong quý I doanh nghiệp ước tính cung ứng khoảng 230.000 tấn hàng và tiếp tục cung ứng trên 220.000 tấn trong quý II. Đáng chú ý, trong bối cảnh giá lúa chưa ở mức cao, doanh nghiệp đã giữ giá bán ổn định trong thời gian dài, chỉ điều chỉnh tăng nhẹ từ cuối tháng 3 để bù đắp chi phí.

Theo các doanh nghiệp sản xuất phân bón, dù chịu áp lực chi phí đầu vào đơn vị vẫn chấp nhận giảm lợi nhuận, giữ giá bán ở mức hợp lý nhằm hỗ trợ sản xuất nông nghiệp và ổn định thị trường trong nước.

Trước bối cảnh "bão giá", Tiến sĩ (TS) Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam, cho rằng các doanh nghiệp cần phải nhanh chóng chuyển mình bằng cách đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu thay thế cho lưu huỳnh hay Amoniac vốn đang bị mắc kẹt tại các vùng xung đột.

Việc tối ưu hóa quy trình sản xuất và tiết giảm năng lượng là điều cấp thiết để doanh nghiệp có thể giảm bớt gánh nặng giá thành cho sản phẩm đầu ra. Ông Hà cho rằng điều này vừa giúp doanh nghiệp cân bằng giữa chi phí và lợi nhuận, vừa thể hiện sự đồng hành cùng nông dân trong giai đoạn khó khăn.

Về phía khu vực trồng trọt, TS Phùng Hà đánh giá việc giá phân bón biến động cũng là dịp để nông dân thay đổi cách canh tác. Trong đó, cần áp dụng nguyên tắc 4 đúng khi sử dụng phân bón trồng trọt gồm: Đúng nguồn gốc, đúng tỉ lệ, đúng chủng loại và đúng thời vụ. Điều này giúp tối ưu hóa lượng phân bón và là chìa khóa để duy trì sức sản xuất cho nông dân.

"Cạnh đó, nông dân có thể chuyển sang sử dụng các nguồn phân bón thay thế chấp nhận được như hữu cơ, phân sản xuất tại chỗ như ủ từ chế phẩm, phụ phẩm nông nghiệp..."- TS Phùng Hà gợi ý.

THU HÀ