Doanh nghiệp ứng phó với biến động quốc tế

Khoảng 20% đơn hàng dứa đóng hộp của Công ty TNHH Tư Thành xuất sang thị trường Trung Đông.

Thời gian qua, tỉnh Thanh Hóa và các doanh nghiệp đã nỗ lực, cố gắng trong thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa, phát triển, mở rộng thị trường. Trong 2 tháng đầu năm 2026, giá trị xuất khẩu hàng hóa trên địa bàn tỉnh đạt trên 1,1 tỷ USD, tăng so với cùng kỳ 17%. Riêng tháng 3, xuất khẩu ước đạt 464 triệu USD, tăng 4,5% so với tháng trước. Đây là tín hiệu rất khả quan đối với mục tiêu xuất khẩu 8,5 tỷ USD của tỉnh trong năm 2026. Tuy nhiên, từ đầu tháng 3/2026, bối cảnh thế giới biến động phức tạp, khó lường, với nhiều rủi ro, thách thức; xung đột tại Trung Đông tạo cú sốc đối với thương mại toàn cầu, giá năng lượng, chi phí logistics leo thang, giá thành sản xuất hàng hóa xuất nhập khẩu tăng lên. Với địa phương có hoạt động xuất khẩu hàng hóa sôi động như tỉnh Thanh Hóa, những tác động này cũng rất rõ rệt, đặc biệt là đối với các ngành hàng xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, nông, lâm, thủy sản và đồ gỗ.

Hiện thị trường xuất khẩu chính của doanh nghiệp Thanh Hóa là Mỹ, các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc; thị trường Trung Đông chiếm tỷ lệ không nhiều. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cho biết, hàng hóa xuất sang châu Âu chủ yếu bằng đường biển, trong khi khu vực Trung Đông gắn liền với các tuyến hàng hải và chuỗi cung ứng năng lượng quan trọng toàn cầu. Bất ổn địa chính trị thời gian qua đã khiến chi phí vận tải, bảo hiểm hàng hóa và giá nhiên liệu biến động mạnh. Trong khi đó, thời gian giao hàng sang châu Âu có thể bị kéo dài so với kế hoạch, gây áp lực đáng kể lên tiến độ thực hiện hợp đồng cũng như dòng tiền của doanh nghiệp.

Công ty TNHH Tư Thành ở phường Hạc Thành mỗi năm xuất khoảng trên 400 container nông sản, chủ yếu là dứa sang thị trường Nga, Mỹ và một số nước châu Âu. Đại diện công ty cho biết, 2 năm gần đây đơn vị đã bắt đầu tiếp cận thêm thị trường khu vực Trung Đông với tỷ lệ chiếm khoảng 20%. Từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột ở Trung Đông xảy ra, công ty đã gặp một số khó khăn về chi phí logistics, tình trạng thiếu vỏ container, ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng cho đối tác. Thực tế này buộc doanh nghiệp không thể trông chờ thị trường tự ổn định trở lại mà phải tập trung phân tích, đánh giá lại các thị trường, từ đó tổ chức lại toàn bộ chuỗi vận hành của mình.

“Trong khó khăn, thách thức, doanh nghiệp đã rà soát lại chuỗi cung ứng, làm việc với các đơn vị logistics để cập nhật lịch trình vận chuyển, đồng thời linh hoạt điều chỉnh phương thức giao hàng, tính toán đến việc chuyển hướng tuyến nhằm hạn chế rủi ro”, bà Đồng Thị Tuyết Anh, giám đốc công ty chia sẻ.

Còn bà Hoàng Thị Kim Dung, Giám đốc Công ty TNHH Huệ Anh ở phường Bỉm Sơn, cho biết: "Ngành dệt may đang phải đối mặt với 3 thách thức lớn gồm chi phí vận tải tăng, nguy cơ sụt giảm nhu cầu tiêu dùng và đơn hàng biến động. Trước tình hình này, doanh nghiệp tập trung tối ưu chi phí sản xuất, đàm phán với đối tác để chia sẻ chi phí phát sinh, điều chỉnh kế hoạch giao hàng và tìm kiếm, mở rộng thêm thị trường mới. Theo doanh nghiệp, khả năng linh hoạt trong sản xuất và đa dạng hóa thị trường được xem là giải pháp quan trọng để duy trì đơn hàng và việc làm cho người lao động".

Trong bối cảnh mới với nhiều thách thức và rủi ro tiềm ẩn, tăng trưởng của doanh nghiệp không chỉ phụ thuộc vào hợp đồng ký kết sớm mà còn ở năng lực nội tại, khả năng thích ứng chủ động, nhanh chóng với những thay đổi có thể xảy ra. Ngành công thương cũng khuyến nghị tới các hiệp hội, ngành hàng đa dạng hóa nguồn cung và tìm kiếm, mở rộng thị trường mới. Trong đàm phán, ký kết hợp đồng, doanh nghiệp xuất, nhập khẩu trên địa bàn tỉnh cần đặc biệt lưu ý các điều khoản về logistics, vận chuyển, giao hàng và bảo hiểm. Hợp đồng vận chuyển cần có điều khoản về tình huống bất khả kháng, bồi thường và phân chia chi phí khi phát sinh rủi ro; đồng thời, mua bảo hiểm đầy đủ để hạn chế tổn thất nếu xảy ra sự cố tại thị trường nhập khẩu. Các doanh nghiệp, đặc biệt là trong các ngành phụ thuộc vào chuỗi cung ứng quốc tế như thủy sản, may mặc, nông sản cần chủ động nắm bắt thông tin, theo dõi sát diễn biến thị trường để linh hoạt các phương án, kế hoạch sản xuất, giảm thiểu nguy cơ rủi ro, tổn thất từ các sự cố trong thương mại. Từ đó, nâng cao khả năng thích ứng với các biến động của môi trường kinh doanh quốc tế, chủ động phương án phản ứng nhanh nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng.

Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh cho rằng, khi sản xuất đang chịu áp lực về giá do tác động chi phí vận chuyển, nguyên liệu đầu vào sản xuất như hiện nay, doanh nghiệp càng phải tối ưu hóa, cắt giảm chi phí, nâng cao thích ứng, quản trị rủi ro tốt hơn. Cùng với đó, doanh nghiệp tỉnh Thanh Hóa cần tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA) để mở rộng thị trường xuất khẩu; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, từng bước chủ động nguyên vật liệu, kiểm soát chất lượng sản phẩm, nâng hiệu quả vận hành... Trên cơ sở nền tảng được xây dựng vững chắc, doanh nghiệp sản xuất có thể phản xạ nhanh, thích ứng tốt, vượt qua thách thức và tận dụng tối đa các cơ hội để giữ vững đà tăng trưởng sản xuất trong năm 2026.

Bài và ảnh: Hồng Ngọc