Doanh nghiệp chậm lương, quyền lợi người lao động được bảo vệ ra sao?

Trả lương chậm có thể bị phạt tới 100 triệu đồng

Theo quy định mới, người sử dụng lao động có thể bị xử phạt nếu trả lương không đúng hạn; không trả hoặc trả không đủ tiền lương theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động.

Các hành vi không trả hoặc trả không đủ tiền lương làm thêm giờ, tiền lương làm việc vào ban đêm, tiền lương ngừng việc theo quy định cũng thuộc nhóm hành vi bị xử phạt.

Mức phạt được xác định dựa trên số lượng người lao động bị ảnh hưởng. Đối với cá nhân, mức phạt từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng. Trường hợp chủ thể vi phạm là tổ chức, mức phạt được áp dụng theo nguyên tắc gấp đôi, do đó mức cao nhất có thể lên tới 100 triệu đồng.

Từ ngày 10-9-2026, doanh nghiệp trả lương chậm, trả thiếu có thể bị xử phạt và buộc trả thêm tiền lãi cho người lao động. Ảnh minh họa

Đáng chú ý, xử phạt hành chính không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể chấm dứt trách nhiệm đối với người lao động. Người sử dụng lao động còn buộc phải trả đủ tiền lương còn thiếu, đồng thời trả thêm khoản tiền lãi đối với số tiền chậm trả hoặc trả thiếu.

Khoản lãi này được tính theo mức lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cao nhất của các ngân hàng thương mại nhà nước công bố tại thời điểm xử phạt.

Như vậy, khi doanh nghiệp chậm trả hoặc trả thiếu tiền lương, nghĩa vụ tài chính không chỉ là khoản tiền phạt nộp vào ngân sách Nhà nước mà còn bao gồm toàn bộ tiền lương còn thiếu và tiền lãi phải trả trực tiếp cho người lao động.

Nhiều quyền lợi khác của người lao động được bảo vệ

Nghị định 283/2026/NĐ-CP cũng quy định chế tài đối với hành vi trả lương cho người lao động thấp hơn mức lương tối thiểu do Chính phủ quy định.

Theo đó, người sử dụng lao động vi phạm có thể bị phạt từ 3 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với cá nhân; trường hợp tổ chức vi phạm, mức phạt được áp dụng theo nguyên tắc gấp đôi. Ngoài tiền phạt, người sử dụng lao động còn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với người lao động, trong đó có việc khắc phục khoản tiền còn thiếu và các khoản liên quan nếu thuộc trường hợp phải trả lãi.

Một nhóm hành vi khác cũng bị xử lý là buộc người lao động thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác để thực hiện hợp đồng lao động.

Bên cạnh đó, người sử dụng lao động không trả hoặc trả không đủ trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm hoặc các khoản tiền khác cho người lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động cũng có thể phải chịu chế tài tương ứng.

Quy định về trả thêm tiền lãi còn được áp dụng đối với trường hợp người sử dụng lao động không thực hiện, thực hiện không đầy đủ hoặc không đúng thời hạn việc bồi thường, trợ cấp cho người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Một trường hợp đáng chú ý khác là hành vi chiếm dụng tiền hưởng bảo hiểm xã hội bắt buộc của người lao động và một số hành vi vi phạm khác theo Nghị định.

Chủ tịch Công đoàn phường Phú Thượng Nguyễn Tiến Cảnh cho rằng, người lao động có quyền được nhận đầy đủ, đúng hạn tiền lương theo thỏa thuận và quy định pháp luật. Ảnh: Cao Kỳ

Người lao động cần chủ động nắm rõ quyền của mình

Từ góc độ tổ chức đại diện người lao động, ông Nguyễn Tiến Cảnh, Chủ tịch Công đoàn phường Phú Thượng cho rằng, tiền lương là quyền lợi thiết yếu, gắn trực tiếp với đời sống của người lao động và gia đình.

"Việc pháp luật quy định rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động khi trả lương chậm, trả thiếu, trong đó có nghĩa vụ trả tiền lãi, sẽ góp phần bảo đảm tốt hơn quyền lợi chính đáng của người lao động. Đồng thời, quy định mới cũng nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc thực hiện đúng cam kết về tiền lương và các chế độ đối với người lao động", ông Nguyễn Tiến Cảnh nhận định.

Từ thực tế hoạt động công đoàn, ông Nguyễn Tiến Cảnh cũng cho rằng người lao động cần chủ động tìm hiểu các quy định liên quan đến quyền lợi của mình, đặc biệt là những nội dung được thể hiện trong hợp đồng lao động, quy chế trả lương và thời hạn thanh toán tiền lương.

"Khi phát sinh tình trạng trả lương chậm hoặc trả thiếu, người lao động trước hết cần trao đổi với người sử dụng lao động để làm rõ nguyên nhân. Đồng thời, cần lưu giữ các tài liệu liên quan như hợp đồng lao động, bảng lương, chứng từ hoặc thông tin về việc thanh toán tiền lương để có cơ sở bảo vệ quyền lợi khi cần thiết", Chủ tịch Công đoàn phường Phú Thượng chia sẻ.

Trong trường hợp quyền lợi không được bảo đảm, người lao động có thể tìm đến tổ chức công đoàn để được hướng dẫn, hỗ trợ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng.

Theo ông Nguyễn Tiến Cảnh, công đoàn không chỉ có vai trò đại diện, bảo vệ quyền lợi người lao động mà còn cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật để cả người lao động và người sử dụng lao động hiểu đúng quy định.

Doanh nghiệp cần chủ động rà soát quy trình trả lương

Theo luật sư Nguyễn Quốc Tuấn, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, điểm đáng chú ý của Nghị định 283/2026/NĐ-CP là cơ chế xử lý được thiết kế theo hướng vừa xử phạt hành chính, vừa khôi phục quyền lợi trực tiếp của người lao động.

Nếu doanh nghiệp chỉ bị phạt hành chính nhưng sau đó chỉ trả lại đúng khoản tiền đã chậm hoặc thiếu thì thiệt hại do người lao động bị chiếm dụng tiền trong một khoảng thời gian chưa được phản ánh đầy đủ.

Tiền lương là nguồn thu nhập trực tiếp bảo đảm đời sống của người lao động. Khi doanh nghiệp trả chậm hoặc trả thiếu, người lao động không chỉ bị thiếu số tiền đáng lẽ được nhận mà còn mất cơ hội sử dụng khoản tiền đó đúng thời điểm.

Vì vậy, việc buộc trả thêm tiền lãi bên cạnh tiền lương còn thiếu có tác dụng khôi phục một phần quyền lợi bị ảnh hưởng, đồng thời tạo sức răn đe đối với người sử dụng lao động.

Luật sư Nguyễn Quốc Tuấn lưu ý, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng quy trình trả lương, kiểm soát thời hạn thanh toán và thực hiện đầy đủ các khoản tiền theo hợp đồng lao động cũng như quy định pháp luật. Việc chậm trả lương không chỉ dẫn đến nghĩa vụ thanh toán phần tiền còn thiếu mà còn có thể phát sinh tiền lãi và tiền phạt.

Việc xây dựng cơ chế trả lương minh bạch, đúng thời hạn, đồng thời thực hiện đầy đủ các nội dung mà pháp luật yêu cầu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ phát sinh vi phạm. Khi quyền lợi của người lao động được bảo đảm, quan hệ lao động cũng ổn định hơn, qua đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển bền vững.

Vũ Linh