Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau góp ý hoàn thiện 3 dự thảo luật, nghị quyết

Hoàn thiện quy trình tố tụng, phòng ngừa oan sai

Góp ý đối với dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), Thiếu tướng Hồ Việt Triều, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Giám đốc Công an tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, đề nghị rà soát, phân định rõ thẩm quyền giữa các cơ quan tiến hành tố tụng. Trong đó, cần thống nhất việc tiếp nhận, phân loại, giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và quản lý vật chứng theo hướng phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Cơ quan điều tra.

 Thiếu tướng Hồ Việt Triều, Giám đốc Công an tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, đề xuất bổ sung biện pháp giám sát điện tử, phân định rõ thẩm quyền tố tụng và bảo đảm trách nhiệm chứng minh tội phạm.

Đại biểu cũng đề xuất nghiên cứu bổ sung biện pháp ngăn chặn bằng giám sát điện tử đối với những trường hợp phù hợp, nhất là người bị buộc tội về các tội ít nghiêm trọng, nhằm tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, giảm áp lực cho cơ sở giam giữ và tạo điều kiện để người vi phạm tiếp tục lao động, ổn định cuộc sống dưới sự giám sát theo quy định.

Đối với việc áp dụng thủ tục tố tụng rút gọn khi người bị buộc tội nhận tội, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục luật định. Cơ quan điều tra vẫn phải thực hiện các hoạt động xác minh, thu thập chứng cứ và chứng minh hành vi phạm tội, không được chỉ căn cứ vào lời nhận tội. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế huy động chuyên gia có trình độ chuyên môn cao tham gia giải quyết những vụ án đặc thù, phức tạp, nhất là trong lĩnh vực an ninh mạng, tội phạm công nghệ cao và bảo vệ bí mật nhà nước.

Cùng góp ý về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đại biểu Trần Hoài Nam, Uỷ viên chuyên trách Uỷ ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội, tập trung phân tích quy định liên quan đến việc người bị buộc tội “nhận tội và nhận hình phạt”.

Đại biểu Trần Hoài Nam, Uỷ viên chuyên trách Uỷ ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội,

đ

ề nghị cân nhắc quy định về nhận tội, nhận hình phạt, bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội và tránh trùng lặp trong hệ thống pháp luật.

Đại biểu cho rằng cần cân nhắc kỹ cách thể hiện quy định này để bảo đảm phù hợp với nguyên tắc suy đoán vô tội. Việc nhận tội và chấp nhận một mức hình phạt cụ thể là hai vấn đề khác nhau. Vì vậy, không nên tạo cách hiểu rằng lời nhận tội đồng nghĩa với việc cơ quan tiến hành tố tụng có thể bỏ qua các bước xác minh, chứng minh theo quy định pháp luật.

Đối với quy định về kiến nghị xử lý văn bản quy phạm pháp luật được phát hiện có vướng mắc hoặc trái pháp luật trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, đại biểu đề nghị tổng kết thực tiễn áp dụng các quy định hiện hành trước khi quyết định bổ sung một điều khoản riêng. Trường hợp cần thiết, nên nghiên cứu cách quy định phù hợp, tránh trùng lặp, bảo đảm tính thống nhất và kỹ thuật lập pháp.

Thu hồi tài sản đúng đối tượng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp

Đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, đại biểu Nguyễn Bình Tân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, đánh giá việc nghiên cứu cơ chế này là cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản bị thất thoát, thiệt hại do tội phạm gây ra, nhất là trong các vụ án tham nhũng, chức vụ.

 Đại biểu Nguyễn Bình Tân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, đề nghị quy định rõ căn cứ thu hồi tài sản, bảo vệ bên thứ ba ngay tình và xử lý hậu quả pháp lý khi quyết định thu hồi bị thay đổi.

Tuy nhiên, do đây là cơ chế thí điểm mới, đại biểu đề nghị quy định cụ thể, chặt chẽ các điều kiện, trình tự và căn cứ xử lý tài sản, bảo đảm vừa nâng cao hiệu quả thu hồi, vừa bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người có tài sản và bên thứ ba ngay tình.

Đối với quy định về bên thứ ba “biết hoặc phải biết” tài sản có liên quan đến tội phạm, cần bổ sung tiêu chí xác định rõ ràng, có thể áp dụng trong thực tế, nhất là trường hợp tài sản đã qua nhiều giao dịch. Dự thảo cũng cần làm rõ cách xử lý khi chỉ một phần tài sản có liên quan đến tội phạm; xác định tiêu chuẩn chứng minh mối liên hệ giữa tài sản và hành vi phạm tội; đồng thời quy định cụ thể phương pháp xác định giá trị tài sản tương đương khi tài sản đã biến động về giá hoặc không còn tồn tại dưới hình thức ban đầu.

Đại biểu còn lưu ý việc thông báo, tống đạt cho người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cần có cơ chế xử lý những tình huống không xác định được người nhận, không thể liên hệ hoặc người nhận không kịp tiếp cận thông tin. Bên cạnh đó, cần quy định rõ trách nhiệm và cách thức khắc phục hậu quả khi bản án, quyết định thu hồi tài sản bị huỷ hoặc sửa sau khi tài sản đã được thi hành án, nộp vào ngân sách nhà nước.

Theo đại biểu, làm rõ những vấn đề này sẽ góp phần bảo đảm cơ chế thí điểm được thực hiện minh bạch, khả thi, tránh thu hồi nhầm hoặc vượt quá phạm vi tài sản liên quan đến tội phạm, đồng thời hạn chế phát sinh tranh chấp và trách nhiệm bồi thường.

Cùng quan tâm đến dự thảo Nghị quyết, đại biểu Đinh Ngọc Minh, Uỷ viên chuyên trách Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, bày tỏ sự đồng tình với chủ trương thí điểm cơ chế thu hồi tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.

Đại biểu Đinh Ngọc Minh, Uỷ viên chuyên trách Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề xuất kéo dài thời gian thí điểm, xác định đúng nguồn gốc tài sản và tránh thu hồi vượt phạm vi vi phạm.

Đại biểu cho rằng thời gian thí điểm 2 năm có thể chưa đủ để theo dõi, đánh giá toàn diện hiệu quả chính sách. Do đó, đại biểu đề xuất trước mắt thực hiện trong 3 năm để có cơ sở tổng kết, đánh giá, đồng thời cân nhắc khoảng thời gian dài hơn đối với việc triển khai chính sách trong thực tiễn.

Về nguyên tắc thu hồi tài sản, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu xác định chính xác nguồn gốc và phạm vi tài sản liên quan đến hành vi vi phạm. Trong các vụ án kinh tế, buôn lậu, việc xác định hành vi vi phạm có thể tương đối rõ, nhưng phân định phần tài sản do phạm tội mà có vẫn là vấn đề phức tạp. Nếu không làm rõ nguồn gốc tài sản, việc thu hồi có thể vượt quá phạm vi cần thiết, ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp và quyền lợi hợp pháp của các cá nhân liên quan.

Đại biểu đề nghị Chính phủ có hướng dẫn chi tiết, xác lập ranh giới rõ ràng trong xác định và xử lý tài sản, bảo đảm không bỏ lọt tài sản liên quan đến hành vi phạm tội nhưng cũng không thu hồi vượt quá phạm vi pháp luật cho phép.

Làm rõ phạm vi điều chỉnh của Luật Thoả thuận quốc tế

Góp ý đối với dự án Luật Thoả thuận quốc tế (sửa đổi), đại biểu Lương Văn Anh, Uỷ viên chuyên trách Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, đánh giá dự thảo đã bước đầu xây dựng khung pháp lý cho hoạt động hợp tác quốc tế bằng văn bản, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Đại biểu Lương Văn Anh, Uỷ viên chuyên trách Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, đề nghị làm rõ phạm vi điều chỉnh, phân định thẩm quyền ký kết thoả thuận quốc tế và tránh chồng chéo pháp luật.

Đại biểu cho rằng phạm vi điều chỉnh của dự thảo cần được thể hiện rõ hơn, tránh chồng chéo với các luật chuyên ngành, trong đó có pháp luật về quản lý nợ công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Đồng thời, cần bảo đảm sự thống nhất giữa quy định về ký kết thoả thuận quốc tế với các giao dịch dân sự có yếu tố quốc tế theo Bộ luật Dân sự, hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp về trách nhiệm pháp lý trong quá trình thực hiện.

Đối với việc phân định giữa thoả thuận quốc tế và điều ước quốc tế, đại biểu nhấn mạnh đây là nội dung quan trọng để xác định đúng thẩm quyền, nghĩa vụ pháp lý và hình thức hợp tác. Vì vậy, cần diễn đạt rõ ràng các trường hợp không được ký kết thoả thuận quốc tế đối với những vấn đề phải thực hiện thông qua điều ước quốc tế; đồng thời giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết để thống nhất cách hiểu và tổ chức thực hiện.

Các ý kiến của đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau tại phiên thảo luận thể hiện tinh thần trách nhiệm, xây dựng và chú trọng tổng kết thực tiễn trong quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật. Những đề xuất tập trung vào việc làm rõ quy định, khắc phục khoảng trống và hạn chế cách hiểu khác nhau khi áp dụng, qua đó góp phần nâng cao tính khả thi của các dự thảo, bảo đảm yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm gắn với bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân./.

Lê Hằng