Đo khí thải xe diesel ở chế độ không tải có gây hư hỏng?

Gửi câu hỏi tới hòm thư điện tử của Bộ Xây dựng, anh N.C.K phản ánh, tại một số trung tâm đăng kiểm, trong quá trình kiểm tra khí thải và hiệu suất động cơ, các xe sử dụng động cơ diesel thường phải tăng ga lên vòng tua cao khi xe đứng yên (không tải), thậm chí lặp lại nhiều lần trong thời gian ngắn.

Cục Đăng kiểm cho biết thời gian tới, các cơ quan chuyên môn sẽ nghiên cứu để có thể bổ sung thêm một số phương pháp đo khí thải khác khi kiểm định ô tô, bao gồm kiểm tra ở chế độ có tải (ảnh minh họa).

Từ lo ngại quy trình này có thể ảnh hưởng đến động cơ, anh đề nghị cơ quan chức năng rà soát, đồng thời nghiên cứu áp dụng phương pháp đo có tải hoặc mô phỏng tải thay cho kiểm tra không tải.

Về vấn đề này, theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn khí thải đối với ô tô đang lưu hành, từ ngày 1/3/2025, việc kiểm tra và phân loại mức khí thải được thực hiện theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 85:2025/BNNMT do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành.

Theo quy chuẩn, phương pháp đo độ khói khí thải đối với xe sử dụng động cơ cháy do nén (chủ yếu là diesel) được thực hiện bằng cách lấy mẫu khí thải theo chu trình gia tốc tự do.

Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, phương pháp này đã được áp dụng tại Việt Nam từ năm 1999 theo quy định của Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng). Đây cũng là phương pháp phổ biến trên thế giới để đánh giá khí thải đối với xe diesel đang lưu hành, được quy định trong nhiều tiêu chuẩn quốc tế như UNECE R24 của Liên Hợp Quốc, Chỉ thị 2014/45/EU của châu Âu hay tiêu chuẩn GB 3847-2018 của Trung Quốc, đồng thời được nhiều quốc gia ASEAN áp dụng.

Theo cơ quan này, phương pháp gia tốc tự do có ưu điểm là đơn giản, dễ thực hiện và có khả năng mô phỏng tương đối sát điều kiện vận hành thực tế của phương tiện.

Trước lo ngại về nguy cơ hư hỏng động cơ khi áp dụng phương pháp trên, Cục Đăng kiểm cho rằng phản ánh này chưa có đầy đủ cơ sở khoa học. Thực tế, các phương tiện trước khi đưa ra thị trường đều đã được nghiên cứu, thử nghiệm trong điều kiện khắc nghiệt hơn nhiều so với chế độ gia tốc tự do, đồng thời phải bảo đảm khả năng vận hành ổn định trong quãng đường dài nếu được bảo dưỡng đúng khuyến cáo của nhà sản xuất.

Cục Đăng kiểm cũng cho biết, các trường hợp hư hỏng phát sinh trong quá trình đo khí thải không phải mới xuất hiện sau ngày 1/3/2025 mà đã từng xảy ra trước đó. Nguyên nhân chủ yếu là do phương tiện đã tiềm ẩn sự cố nhưng không được phát hiện, bảo dưỡng, sửa chữa kịp thời.

Một số lỗi thường gặp gồm: trục trặc bộ điều tốc động cơ; rò rỉ dầu bôi trơn từ khoang máy hoặc bộ tăng áp; lỗi bơm cao áp, kim phun; dây cu-roa lão hóa hoặc quá chùng dẫn đến đứt trong quá trình kiểm tra. Theo Cục Đăng kiểm, những sự cố này có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong quá trình sử dụng nếu không được xử lý sớm.

Để hạn chế rủi ro, trước khi triển khai quy trình mới, Cục Đăng kiểm đã tổ chức tập huấn cho các trung tâm đăng kiểm, yêu cầu kiểm tra kỹ tình trạng phương tiện trước khi đo khí thải, đồng thời thực hiện đầy đủ các bước chuẩn bị nhằm bảo đảm kết quả khách quan, minh bạch và đúng quy định. Những phương tiện không bảo đảm an toàn sẽ được khuyến cáo sửa chữa trước khi quay lại kiểm định.

Đối với đề xuất kiểm tra khí thải trong điều kiện có tải, Cục Đăng kiểm cho biết việc áp dụng phương pháp này đòi hỏi các cơ sở đăng kiểm phải đầu tư thiết bị chuyên dụng và mặt bằng lắp đặt, kéo theo chi phí lớn; đồng thời cần thời gian xây dựng quy định và nguồn lực để triển khai đồng bộ.

Trong thời gian tới, các cơ quan chuyên môn của Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu bổ sung một số phương pháp kiểm tra khí thải tiên tiến đang được một số quốc gia áp dụng, như đo khí thải trong điều kiện có tải hoặc kiểm tra thông qua hệ thống chẩn đoán trên xe (OBD).

Mục tiêu là tăng cường kiểm soát khí thải phương tiện, hạn chế gian lận, góp phần giảm ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Yến Chi