Định vị thương hiệu sân khấu Thủ đô

 Với Hà Nội, nơi hội tụ nguồn lực nghệ thuật, bề dày di sản và thị trường văn hóa giàu tiềm năng, vấn đề đặt ra là biến những lợi thế sẵn có thành sức bật, đưa sân khấu Thủ đô từ thế mạnh về nguồn lực trở thành một thương hiệu có sức cạnh tranh.

Hà Nội đang phát triển chuỗi sản phẩm nghệ thuật chất lượng cao mang thương hiệu Thủ đô

 Phát huy lợi thế Thủ đô, mở dư địa cho sân khấu phát triển

Hà Nội sở hữu lợi thế mà ít địa phương có được: Sự tập trung dày đặc các nguồn lực sân khấu. Theo TS Cao Ngọc, nhà nghiên cứu, lý luận - phê bình sân khấu, hệ thống nhà hát chuyên nghiệp, đội ngũ nghệ sĩ, đạo diễn, tác giả, nhà nghiên cứu cùng các cơ sở đào tạo nghệ thuật hàng đầu tạo nên một nền tảng tương đối đầy đủ, từ đào tạo, sáng tạo đến dàn dựng và biểu diễn. Đáng giá hơn, sân khấu Thủ đô còn có một “kho nguyên liệu” văn hóa giàu sức khai thác, từ di sản vật thể, phi vật thể đến đời sống đô thị đa tầng. Đây là nguồn chất liệu để nghệ sĩ kể những câu chuyện mang dấu ấn Hà Nội, đồng thời tạo ra những sản phẩm có bản sắc riêng và khả năng cạnh tranh trên thị trường văn hóa.

Lợi thế ấy còn được cộng hưởng bởi một thị trường công chúng ngày càng đa dạng. Đạo diễn, nhà nghiên cứu văn hóa Đường Minh Giang cho biết, danh hiệu “Thành phố Sáng tạo của UNESCO” mở thêm không gian để sân khấu Thủ đô kết nối với âm nhạc, nghệ thuật thị giác, công nghệ trình chiếu và các hình thức sáng tạo mới, từ đó hình thành những sản phẩm giàu sức hấp dẫn. Đời sống văn hóa sôi động, lượng khách du lịch lớn cùng lớp khán giả ngày càng có khả năng và sẵn sàng chi trả cho những trải nghiệm nghệ thuật chất lượng đang tạo nên một thị trường nhiều tiềm năng cho sân khấu. Đây cũng là lực đẩy để các nhà hát thoát khỏi tư duy dựng vở theo lối an toàn, hướng tới những sản phẩm được đầu tư bài bản, có chiều sâu tư tưởng, đồng thời hấp dẫn về hình thức và trải nghiệm.

Từ nền tảng đó, TP Hà Nội đang từng bước cụ thể hóa định hướng phát triển công nghiệp văn hóa bằng việc xây dựng những sản phẩm nghệ thuật có khả năng biểu diễn thường xuyên, tạo dấu ấn riêng và gắn với nhu cầu của công chúng, du khách.

Nhằm thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/ TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam cùng các chủ trương của Thành ủy và UBND TP Hà Nội về phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa, Sở VHTT Hà Nội đã xây dựng chuỗi chương trình nghệ thuật chất lượng cao mang thương hiệu Thủ đô. Đây là bước chuyển đáng chú ý, khi sân khấu được đặt trong một hướng đi dài hơi hơn: Từ những chương trình biểu diễn đơn lẻ đến hình thành chuỗi sản phẩm văn hóa có thương hiệu, có thị trường và khả năng tạo giá trị kinh tế.

Chuỗi chương trình gồm 5 tác phẩm do các nhà hát trực thuộc TP Hà Nội dàn dựng: Nét duyên Chèo Hà thành (Nhà hát Chèo Hà Nội), Chuyện Hà Nội - Một ngày rất Hà Nội (Nhà hát Ca Múa Nhạc Thăng Long), Người con gái Hà thành (Nhà hát Cải lương Hà Nội), Những người con Hà Nội (Nhà hát Kịch Hà Nội) và một chương trình nghệ thuật chất lượng cao của Nhà hát Múa rối Thăng Long. Các chương trình được định hướng biểu diễn định kỳ, lâu dài, từng bước trở thành những sản phẩm nghệ thuật mang thương hiệu Hà Nội, qua đó vừa phục vụ đời sống văn hóa, vừa quảng bá hình ảnh Thủ đô.

Theo Phó Giám đốc Sở VHTT Hà Nội Lê Thị Ánh Mai, thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục phối hợp với Sở Du lịch Hà Nội đưa các chương trình nghệ thuật gắn với hoạt động du lịch, từng bước trở thành điểm nhấn trong hành trình khám phá Thủ đô; đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp du lịch, lữ hành tích hợp chương trình vào sản phẩm, tour du lịch, qua đó quảng bá rộng rãi nghệ thuật Hà Nội tới du khách trong và ngoài nước.

Nâng tầm thương hiệu sân khấu Thủ đô

Từ những lợi thế sẵn có, bài toán đặt ra với sân khấu Hà Nội là kết nối các nguồn lực thành một chuỗi giá trị thống nhất, tạo ra những sản phẩm có đời sống dài, đủ sức hấp dẫn công chúng và cạnh tranh trên thị trường.

Đạo diễn, NSƯT Nghiêm Nhan nhận định, Hà Nội cần chuyển từ tư duy đầu tư cho từng vở diễn sang xây dựng một hệ thống sân khấu có khả năng tạo giá trị và tái đầu tư cho sáng tạo. Trong đó, nghệ sĩ và tác phẩm là hạt nhân; không gian biểu diễn, công nghệ, truyền thông, bản quyền, giáo dục khán giả, doanh nghiệp, du lịch và chính sách là những mắt xích cấu thành chuỗi giá trị.

Trọng tâm trước hết là đầu tư cho con người và những tác phẩm có đời sống dài, có khả năng biểu diễn thường xuyên, xây dựng thương hiệu, khai thác bản quyền và từng bước đưa ra thị trường quốc tế. Cùng với đó, cần mở rộng không gian biểu diễn từ nhà hát đến sân khấu ngoài trời, thực cảnh, không gian di sản, phố đi bộ, điểm du lịch; ứng dụng công nghệ để nâng cao trải nghiệm nhưng vẫn đặt sáng tạo nghệ thuật ở vị trí trung tâm.

Ở một góc nhìn khác, TS Cao Ngọc cho rằng, Hà Nội cần từng bước định vị “Sân khấu Thủ đô” như một thành tố của thương hiệu văn hóa thành phố. Trên thế giới, nhiều đô thị đã tạo dựng được dấu ấn từ sân khấu: Nhắc đến Broadway là nghĩ đến New York, West End gắn với London, còn Daehangno đã trở thành điểm đến nghệ thuật nổi tiếng của Seoul. Điểm cốt lõi là công chúng nhận diện cả một không gian văn hóa đặc trưng, thay vì chỉ một nhà hát hay tác phẩm riêng lẻ.

Với nguồn lực và chất liệu văn hóa phong phú, Hà Nội có cơ sở để hình thành một dấu ấn tương tự. “Sân khấu Thủ đô” có thể trở thành điểm quy tụ các nhà hát, không gian biểu diễn, tác phẩm đặc sắc, nghệ thuật truyền thống, chương trình dành cho du khách và các hoạt động sáng tạo. Khi được đặt trong một thương hiệu chung, mỗi tác phẩm vừa tạo giá trị riêng, vừa góp phần làm dày thêm hình ảnh sân khấu Hà Nội. Đồng thời, uy tín của thương hiệu thành phố cũng mở rộng dư địa tiếp cận công chúng và thị trường cho từng sản phẩm. 

THANH MAI