Định vị giá trị nông sản Việt trong kỷ nguyên thương mại điện tử

Các nhà sáng tạo nội dung livestream quảng bá sản phẩm cúc mâm xôi cho nhà vườn xã Chợ Lách, tỉnh Vĩnh Long. Ảnh tư liệu: Lê Thúy Hằng – TTXVN

Không chỉ giúp rút ngắn khoảng cách địa lý, nền tảng số còn mở ra cơ hội tái định vị giá trị cho đặc sản địa phương từ những mặt hàng quen thuộc trong phạm vi hẹp trở thành sản phẩm có thương hiệu, câu chuyện và chỗ đứng trên thị trường rộng lớn hơn. Đặc biệt, khi công nghệ, chính sách và thị trường cùng hội tụ, thương mại điện tử không chỉ mở lối tiêu thụ, mà còn tạo động lực để sản phẩm Việt bứt phá trong kỷ nguyên số.

Nhận định từ các chuyên gia, dòng chảy này đang được thúc đẩy mạnh mẽ khi các nền tảng như Shopee chủ động đi về địa phương thay vì chờ địa phương tự tìm đến. Những sáng kiến như “Shopee Local Rise – Địa phương bứt phá” hay “Shopee EZ Exports – Vietnam Everywhere” đã thiết kế một lộ trình toàn diện, từ đào tạo kỹ năng, chuẩn hóa vận hành đến kết nối thị trường khu vực.

Ông Trần Tuấn Anh- Giám đốc điều hành Shopee Việt Nam nhấn mạnh: Trong bối cảnh mới, doanh nghiệp không chỉ cần hiện diện mà còn phải vận hành hiệu quả và thích ứng nhanh với nhu cầu người dùng số. Điều này đồng nghĩa với việc thương mại điện tử không còn là câu chuyện lên sàn mà là bài toán về năng lực, tư duy và sự chuyên nghiệp.

Ở cấp độ địa phương, những chuyển động này đang tạo ra thay đổi rõ nét. Tại Sơn La, bà Lê Thị Hồng Anh cho biết: Việc đưa các sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) như hoa quả, măng, miến, mộc nhĩ lên nền tảng số thông qua livestream và KOL đã giúp mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận thị trường. á bằng chính bản sắc của mình.

Thế nhưng, quan trọng hơn, quá trình lên sàn đã kéo theo một cuộc thay đổi toàn diện trong cách làm. Từ bao bì, nhãn mác đến hình ảnh và nội dung truyền thông đều được chuẩn hóa theo yêu cầu thị trường. Khi mỗi sản phẩm không chỉ là nông sản mà còn mang theo câu chuyện về vùng đất, quy trình sản xuất và bản sắc văn hóa, giá trị của nó được nâng lên rõ rệt.

Thực tế tại Gia Lai, Thái Nguyên hay nhiều địa phương khác cho thấy, livestream đang trở thành mộtcông cụ đòn bẩy hiệu quả. Người nông dân không còn chỉ sản xuất mà trực tiếp tham gia vào quá trình tiếp thị, kết nối với người tiêu dùng. Nhiều ý kiến cho rằng, việc giới thiệu quy trình sản xuất và tương tác trực tiếp giúp tạo dựng niềm tin là yếu tố then chốt trong thương mại điện tử. Khi niềm tin được thiết lập, sản phẩm không còn bị định giá đơn thuần theo chi phí, mà được định vị theo giá trị thương hiệu.

Sản phẩm nước mắm đạt chứng nhận OCOP 4 sao của Công ty TNHH thực phẩm và gia vị JiJi Ninh Thuận được bán trên sàn thương mại điện tử. Ảnh tư liệu: Nguyễn Thành – TTXVN

Tuy nhiên, lực đẩy của thương mại điện tử chưa thể lan tỏa đồng đều. Tại các tỉnh miền núi như Lai Châu, ông Vương Thế Mẫn- Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lai Châu thẳng thắn nhìn nhận: Dù sản phẩm có chất lượng, nhưng khả năng quảng bá và vận hành trên nền tảng số vẫn còn hạn chế. Những rào cản về kỹ năng, chi phí logistics và nguồn lực truyền thông khiến người sản xuất khó tận dụng hết cơ hội. Đây là thực tế đặt ra yêu cầu phải có sự vào cuộc mạnh mẽ hơn từ chính sách và hệ sinh thái hỗ trợ.

Ở góc độ quản lý, Bộ Công Thương đang từng bước hoàn thiện các chương trình phát triển thương mại điện tử theo hướng dài hạn và bền vững. Theo ông Hoàng Ninh, trọng tâm giai đoạn tới là đẩy mạnh liên kết vùng, đào tạo kỹ năng số và phối hợp với các doanh nghiệp logistics để thu hẹp khoảng cách giữa các khu vực. Mục tiêu không chỉ là gia tăng giao dịch, mà là xây dựng năng lực nội tại cho doanh nghiệp và người dân địa phương.

Cùng với đó, đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xác định sản phẩm có lợi thế và tổ chức lại chuỗi cung ứng. Khi logistics được tối ưu và hàng hóa được chuẩn hóa, thương mại điện tử mới có thể trở thành đòn bẩy thực sự, thay vì chỉ là kênh bán hàng bổ sung. Đây cũng là lý do các chương trình hỗ trợ hiện nay tập trung nhiều hơn vào đào tạo chuyên sâu, từ quản trị gian hàng, xây dựng thương hiệu đến truy xuất nguồn gốc.

Ở phía doanh nghiệp công nghệ, ông Nguyễn Lâm Thanh- đại diện Tik Tok Việt Nam cho rằng: Cần có các giải pháp đặc thù cho nông sản vùng sâu, vùng xa như xây dựng tuyến logistics riêng hoặc cơ chế chia sẻ chi phí vận chuyển. Điều này cho thấy, để đòn bẩy thương mại điện tử phát huy hiệu quả, cần sự phối hợp đồng bộ giữa nền tảng, doanh nghiệp và chính quyền địa phương.

Trong khi đó, từ thực tiễn kinh doanh, những câu chuyện như chị Trần Thị Hồng Nhiên xã Tân Hòa, thành phố Cần Thơ cho thấy rõ sự thay đổi từ bên trong. Từ những ngày đầu còn bỡ ngỡ với livestream, chị đã dần làm chủ công nghệ và mở rộng thị trường.

Livestream bán hàng tại Công ty TNHH Cường Là (Ninh Bình). Ảnh tư liệu: Nguyễn Lành - TTXVN

“Phải thay đổi cách bán hàng, thay vì đợi khách phải chủ động tìm khách”, chị Trần Thị Hồng Nhiên chia sẻ. Chính sự thay đổi tư duy này là yếu tố quyết định để thương mại điện tử trở thành đòn bẩy thực sự, thay vì chỉ là cơ hội tiềm năng.

Không chỉ trong nước, thương mại điện tử xuyên biên giới cũng đang mở ra không gian phát triển mới. Theo các chuyên gia, xuất khẩu qua nền tảng số là cơ hội lớn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhưng đòi hỏi năng lực vận hành chuyên nghiệp và hiểu biết thị trường quốc tế. Điều này càng khẳng định, để đi xa, sản phẩm không chỉ cần chất lượng mà còn cần chiến lược.

Trong bối cảnh đó, Luật Thương mại điện tử 2025 được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý minh bạch, giúp thị trường vận hành lành mạnh hơn. Khi trách nhiệm của nền tảng được nâng cao, khi thông tin được kiểm soát và minh bạch, những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng sẽ có lợi thế cạnh tranh bền vững.

Các chuyên gia cho rằng: Trong bức tranh kinh tế số đang mở rộng, thương mại điện tử không còn là kênh phân phối đơn thuần, mà thực sự trở thành đòn bẩy cho sản phẩm vùng miền bứt phá. Đặc biệt, khi năng lực số được nâng cao, hạ tầng và chính sách đồng hành, mỗi đặc sản không chỉ tìm được đầu ra mà còn có thể định vị giá trị của mình trên thị trường. Hơn nữa, nếu tư duy sản xuất gắn với tư duy thị trường, thương mại điện tử sẽ không chỉ giúp hàng hóa đi xa hơn mà sẽ đi vững hơn và trở thành những thương hiệu mang bản sắc Việt trong dòng chảy kinh tế số toàn cầu.

Nguyễn Uyên Hương