Đình làng ngân vang câu hát dân ca

Một buổi tập luyện của CLB đàn hát dân ca làng Hưng Nhân.

Gìn giữ lời ca, tiếng nhạc nơi đình làng

CLB đàn hát dân ca làng Hưng Nhân, tiền thân là đội văn nghệ làng Hưng Nhân được thành lập năm 2000. Khi ấy, ông Đỗ Văn Khóa, Trưởng Ban xây dựng đời sống văn hóa cơ sở thôn đã đứng ra vận động người dân, tập hợp thành đội văn nghệ, cùng nhau luyện tập, biểu diễn phục vụ nhân dân. Những thành viên đầu tiên như các ông: Đỗ Văn Khóa, Mai Thanh Tòng, Đỗ Trường Sơn, Đỗ Đức Luận, Mai Văn Huy, Vũ Văn Thiện, Đỗ Văn Hứa… đã xây dựng và duy trì hoạt động của đội. Từ đội văn nghệ với số thành viên ít ỏi ban đầu, qua thời gian, CLB dần phát triển cả về số lượng thành viên và kỹ năng biểu diễn.

Bà Đỗ Thị Quý, Chủ nhiệm CLB cho biết: Sau 26 năm hoạt động, CLB hiện có gần 30 thành viên, trong đó có 5 nhạc công. Độ tuổi của các thành viên từ 45-65, làm nhiều ngành nghề khác nhau, song đều có chung tình yêu với nghệ thuật dân gian và mong muốn được góp sức gìn giữ lời ca, tiếng hát của quê hương. Không có điều kiện sinh hoạt thường xuyên tại một thiết chế văn hóa chuyên biệt, các thành viên chọn đình làng Hưng Nhân làm nơi tập luyện. Vào những ngày cuối tuần, không gian đình làng lại rộn ràng tiếng đàn, tiếng hát. Khi có chương trình biểu diễn, lịch tập được tăng lên 3-5 buổi mỗi tuần để các thành viên hoàn thiện tiết mục, phối hợp nhịp nhàng giữa giọng hát và phần đệm nhạc.

Trong không gian thân thuộc ấy, những làn điệu chèo, hát văn cùng các ca khúc cách mạng ca ngợi quê hương, đất nước được cất lên bằng sự say mê của những nghệ sĩ không chuyên. CLB dàn dựng các trích đoạn chèo cổ như: “Lưu Bình - Dương Lễ”, “Trương Viên”, “Phạm Công - Cúc Hoa”, “Thị Mầu lên chùa” và thực hành diễn xướng các giá đồng.

Với những thành viên gắn bó lâu năm trong CLB, việc tập luyện không đơn thuần là chuẩn bị cho một buổi diễn, mà còn là dịp để trao đổi kinh nghiệm, truyền lại những làn điệu quen thuộc và cùng nhau hoàn thiện cách thể hiện. Người hát đảm nhận phần lời ca, động tác múa, người chơi nhạc giữ nhịp, nâng đỡ giọng hát; sự phối hợp bài bản được hình thành qua nhiều năm sinh hoạt chung. Những tiết mục tự biên, tự diễn mang hơi thở cuộc sống nông thôn, gửi gắm tình yêu đất nước và niềm tự hào về truyền thống văn hóa quê hương.

Hoạt động của CLB gắn liền với mỗi dịp sinh hoạt cộng đồng. Các thành viên thường xuyên biểu diễn tại lễ hội truyền thống đình làng Hưng Nhân và được mời biểu diễn trong lễ hội tại các di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu trong, ngoài xã như: Chùa Viên Quang, đình - chùa Lạc Quần, chùa Cổ Chất, chùa Keo Hành Thiện, chùa Sen… CLB còn tham gia các sự kiện chính trị, văn hóa của địa phương, góp mặt trong mỗi dịp lễ, Tết; đặc biệt là các chương trình liên hoan, hội diễn văn hóa, văn nghệ quần chúng chào mừng kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, tạo không khí vui tươi, đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn nghệ của nhân dân.

Để duy trì hoạt động, CLB chủ yếu dựa vào nguồn kinh phí xã hội hóa, đóng góp của thành viên và ủng hộ của người dân. Đồng chí Mai Văn Riệp, Bí thư Chi bộ thôn Xuân Hưng cho biết: Kinh phí dành cho việc mua sắm trang phục, đạo cụ và phục vụ biểu diễn còn hạn chế, vì vậy sự chung tay của các thành viên và bà con có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động của CLB. Bên cạnh việc đóng góp kinh phí, người dân còn quan tâm, động viên, tạo điều kiện để các thành viên tham gia tập luyện, biểu diễn phục vụ những ngày hội của làng. Những người tham gia không đặt nặng chuyện thù lao hay lợi ích riêng, mà coi việc góp tiếng hát, tiếng đàn cho quê hương là niềm vui và trách nhiệm với đời sống văn hóa cộng đồng.

Nối dài tình yêu dân ca qua các thế hệ

Tình yêu âm nhạc dân gian được nuôi dưỡng trong mỗi gia đình, nơi các thế hệ cùng tham gia sinh hoạt, tập luyện và biểu diễn trong CLB. Gia đình ông Vũ Văn Chiến và bà Mai Thị Xuân có 3 người cháu nội, ngoại cùng tham gia CLB. Gia đình ông Mai Văn Hậu và bà Mai Thị Mùi cũng gắn bó nhiều năm với hoạt động đàn hát dân ca của làng. Ông Hậu là nhạc công, còn ông Chiến đảm nhiệm vai trò trưởng ban nhạc. Trong các buổi tập, dàn nhạc của CLB sử dụng nhiều nhạc cụ truyền thống như: đàn nguyệt, sáo, nhị, đàn tam, đàn bầu, trống, song loan, thanh la, phách. Sự hòa quyện giữa tiếng đàn, tiếng sáo, nhịp trống và lời ca góp phần tạo nên sức hấp dẫn cho các buổi biểu diễn.

Những buổi tập tại đình làng là dịp để các thành viên cao tuổi hướng dẫn con cháu cách cảm nhận làn điệu, làm quen với nhạc cụ và hiểu thêm giá trị của nghệ thuật truyền thống. Trong số những gương mặt trẻ tham gia CLB, em Nguyễn Tuệ Nhi, 17 tuổi, cháu ông Chiến và bà Xuân, đã có hơn 12 năm gắn bó với hoạt động của CLB.

Bắt đầu theo ông bà đến đình làng từ khi mới 5 tuổi, Nhi dần làm quen với những làn điệu, âm hưởng nghệ thuật dân gian. Nhi chia sẻ, việc được theo ông bà tham gia CLB từ nhỏ giúp em có cơ hội tiếp xúc với dân ca trong môi trường gần gũi. Em yêu thích những làn điệu giàu sắc thái, cách thể hiện giàu cảm xúc của nghệ thuật truyền thống và có thể tham gia biểu diễn những tiết mục phù hợp, điển hình như bài “Cô đôi Thượng Ngàn”. Với Nhi, mỗi lần tập luyện và biểu diễn là dịp để học hỏi, hiểu hơn những giá trị văn hóa truyền thống.

Ông Đỗ Đức Vân, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Quản lý di tích đình làng Hưng Nhân cho biết: Lễ hội đình làng Hưng Nhân được tổ chức vào mùng 6/2 âm lịch hằng năm. Trong ngày hội, sự tham gia của CLB đàn hát dân ca là phần không thể thiếu, góp phần tạo không khí vui tươi, đáp ứng nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của người dân và làm phong phú các hoạt động văn hóa tại di tích, giúp không gian đình làng thêm gần gũi, gắn kết các thế hệ cùng hướng về những giá trị truyền thống của quê hương.

Bài, ảnh: Khánh Dũng