Đình Hạ Yên Quyết: Giữ hồn làng khoa bảng giữa lòng đô thị

Dấu tích lịch sử và giá trị văn hóa trong không gian đình cổ

Là vùng đất giàu truyền thống hiếu học, Yên Hòa từ lâu được biết đến với danh xưng “làng khoa bảng”, “đất Tứ danh hương”. Những giá trị ấy không chỉ tồn tại trong ký ức mà còn được lưu giữ qua hệ thống di tích văn hóa tâm linh, trong đó đình Hạ Yên Quyết là một dấu ấn tiêu biểu.

Theo các tư liệu, đình hiện nay là kết quả của lần di dời thứ tư vào năm Minh Mạng thứ 12 (1831). Trải qua nhiều biến động, ngôi đình vẫn được người dân gìn giữ như một phần không thể tách rời của đời sống tinh thần.

Hiện nay, đình Hạ Yên Quyết thờ 5 vị thánh, Thành hoàng làng, gồm: Đức thánh Cao Sơn Đại vương, Diêm La Anh Đoán Đại vương, Hoàng Cung Chinh Thục phu nhân, Mộc Đức Tinh Quân Đại vương và Tràng Hám Anh Linh Đại tướng quân – những bậc tiền nhân được nhân dân tôn kính, gắn với niềm tin về sự che chở, bình an.

Đình Hạ Yên Quyết (phường Yên Hòa) mang đậm dấu ấn kiến trúc truyền thống Bắc Bộ với kết cấu gỗ, mái ngói cổ kính và các chi tiết chạm khắc tinh xảo. (Ảnh:PV)

Năm 1994, đình Hạ Yên Quyết được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật, khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa của công trình.

Không gian đình mang đậm dấu ấn kiến trúc truyền thống Bắc Bộ với kết cấu gỗ, mái ngói cổ kính, cùng các chi tiết chạm khắc tinh xảo. Mỗi gian thờ, mỗi bức hoành phi, câu đối đều là những “lớp trầm tích” văn hóa, phản ánh chiều sâu lịch sử của vùng đất từng nổi danh khoa bảng Thăng Long.

Chia sẻ về giá trị di tích, ông Quản Xuân Trường – Trưởng Tiểu ban Quản lý di tích đình Hạ Yên Quyết cho biết:

“Đình Hạ Yên Quyết không chỉ là nơi thờ tự mà còn là nơi lưu giữ ký ức của làng. Qua nhiều thế hệ, người dân vẫn coi đây là chốn linh thiêng để gửi gắm niềm tin, đồng thời là không gian gắn kết cộng đồng. Mỗi dịp lễ, Tết hay hội làng, người dân dù đi xa cũng cố gắng trở về, như một cách tìm lại cội nguồn”.

Không gian kiến trúc đình Hạ Yên Quyết được gìn giữ qua nhiều thế hệ, phản ánh giá trị lịch sử và văn hóa của một làng khoa bảng Thăng Long xưa. (Ảnh:PV)

Theo ông Trường, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh như hiện nay, việc gìn giữ một di tích làng truyền thống không chỉ là bảo tồn một công trình kiến trúc, mà còn là giữ gìn nếp sống, phong tục và những giá trị văn hóa đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

“Cái khó không chỉ nằm ở việc tu bổ, giữ gìn hiện trạng, mà còn là làm sao để đình làng vẫn ‘sống’ trong đời sống hôm nay, để người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu và trân trọng giá trị của di tích. Nếu chỉ giữ lại hình thức mà thiếu đi sự gắn kết với cộng đồng thì di tích sẽ dần trở nên xa lạ.

Người dân ở đây luôn có ý thức gìn giữ đình như một phần của cuộc sống. Từ việc dọn dẹp, chăm sóc không gian, đến tham gia các hoạt động lễ hội, tất cả đều thể hiện sự trân trọng đối với di sản của cha ông. Đây cũng là nền tảng để những giá trị truyền thống tiếp tục được trao truyền”, ông Trường cho biết thêm.

Từ những giá trị lịch sử và kiến trúc được gìn giữ qua nhiều thế hệ, đình Hạ Yên Quyết không chỉ là di tích mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng. Chính nền tảng ấy đã tạo nên sức sống bền bỉ cho các hoạt động lễ hội truyền thống.

Kết nối cộng đồng, gìn giữ văn hóa trong đô thị hóa

Gắn với đời sống cộng đồng, lễ hội truyền thống làng Hạ Yên Quyết được tổ chức thường niên từ ngày 11 đến 13 tháng 2 âm lịch, nhằm tưởng nhớ các vị Thành hoàng làng – những bậc tiền nhân gắn với lịch sử và đời sống tâm linh của người dân.

Thông qua các nghi lễ, phong tục, không gian văn hóa làng được tái hiện, góp phần nuôi dưỡng bản sắc và ý thức cộng đồng.

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, không gian làng xưa dần thu hẹp, lễ hội đình Hạ Yên Quyết càng trở nên ý nghĩa như một điểm kết nối. Những hoạt động cộng đồng, những nghi thức truyền thống không chỉ tạo nên sự gắn bó giữa các thế hệ, mà còn góp phần bồi đắp đời sống tinh thần cho người dân.

Lễ hội đình Hạ Yên Quyết được tổ chức thường niên, là dịp để người dân tri ân các bậc tiền nhân và gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống. (Ảnh:PV)

Theo ông Nguyễn Minh Cường - Phó Chủ tịch UBND phường Yên Hòa cho biết, lễ hội truyền thống đình Hạ Yên Quyết không chỉ là hoạt động văn hóa – tâm linh mà còn là dịp để Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương tri ân các bậc tiền nhân, đồng thời gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương.

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, lễ hội còn góp phần kết nối cộng đồng, tạo không gian giao lưu giữa các thế hệ, qua đó bồi đắp đời sống tinh thần và củng cố sự gắn bó của người dân trên địa bàn.

Trải qua gần hai thế kỷ kể từ lần di dời cuối cùng, đình Hạ Yên Quyết vẫn đứng đó như một chứng nhân của lịch sử. Giữa những đổi thay của đô thị, sự hiện diện của ngôi đình không chỉ mang ý nghĩa lưu giữ ký ức mà còn góp phần định hình bản sắc văn hóa địa phương.

Những nén hương được thắp lên mỗi ngày, những câu chuyện về tiền nhân được kể lại hay những mùa lễ hội diễn ra đều đặn… tất cả đang góp phần duy trì sợi dây kết nối bền chặt giữa con người với cội nguồn.

Đình Hạ Yên Quyết – di tích kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu, lưu giữ dấu ấn văn hóa làng khoa bảng giữa lòng Hà Nội. (Ảnh:PV)

Đình Hạ Yên Quyết, vì thế, không chỉ là một di tích, mà còn là “hồn làng” giữa lòng đô thị, nơi quá khứ vẫn hiện diện trong đời sống hôm nay, góp phần làm giàu thêm chiều sâu tinh thần cho một vùng đất đang không ngừng đổi mới.

Kim Quyên