Điệu múa độc đáo của dân tộc Tày, Nùng giữa lòng Thủ đô

Trong những ngày nghỉ lễ Quốc khánh, không gian Chợ phiên vùng cao tại Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam trở thành điểm đến để người dân, du khách khám phá văn hóa truyền thống của các cộng đồng dân tộc. Trong đó, múa sư tử mèo (múa kỳ lân) là một trong những hoạt động tạo dấu ấn đặc biệt tới du khách với những động tác khỏe khoắn, âm thanh rộn ràng và hình tượng sư tử mèo đặc trưng.

Múa sư tử mèo (múa kỳ lân) là một trong những hoạt động tạo dấu ấn đặc biệt tới du khách với những động tác khỏe khoắn, âm thanh rộn ràng và hình tượng sư tử mèo đặc trưng.

Múa sư tử mèo là loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống tiêu biểu của đồng bào dân tộc Tày, Nùng ở Cao Bằng, thường diễn ra trong các dịp lễ, Tết và ngày hội. Theo quan niệm của người Tày, Nùng, kỳ lân tượng trưng cho sự thịnh vượng, mang theo hạnh phúc, no đủ, đi tới đâu mang niềm vui đến đó.

Bên cạnh đó, người dân tộc Tày, Nùng cũng quan niệm múa sư tử mèo có ý nghĩa xua đuổi những điều xấu, tà ma, cầu mong cuộc sống bình an, sung túc. Vì vậy, hình tượng sư tử mèo thường càng có gương mặt dữ dằn càng thể hiện được sức mạnh và khả năng trấn áp điều không may. Đồng thời, điệu múa sư tử mèo mạnh mẽ, khỏe khoắn, dứt khoát trong từng động tác, thể hiện tinh thần thượng võ của đồng bào dân tộc miền núi.

Hình tượng sư tử mèo thường càng có gương mặt dữ dằn càng thể hiện được sức mạnh và khả năng trấn áp điều không may.

Với đồng bào Tày, Nùng tại Cao Bằng, trong các ngày hội, múa kỳ lân góp phần làm nên không khí rộn ràng, sôi động. Ngoài ra, điệu múa sư tử mèo còn thể hiện khát vọng về cuộc sống tốt đẹp, bình an, thịnh vượng. Đặc biệt, vào ngày mùng 1, mùng 2 Tết Âm lịch, tại khu vực Trùng Khánh, Cao Bằng, các đội múa sư tử mèo thường được người dân mời vào nhà biểu diễn. Theo quan niệm của người dân tộc Tày, Nùng, sự xuất hiện của kỳ lân giúp xua đuổi tà ma, dịch bệnh, mang đến một năm mới thái bình, sung túc.

Trong dịp Quốc khánh 2/9 năm nay, di sản văn hóa này được giới thiệu tới công chúng tại Thủ đô thông qua phần trình diễn của tốp nghệ nhân dân tộc Nùng, xã Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Tại sự kiện, điệu múa sư tử mèo tạo điều kiện để người dân và du khách thập phương thưởng thức một hoạt động sinh hoạt văn hóa truyền thống vốn gắn với đời sống của đồng bào dân tộc Tày, Nùng, đồng thời hòa chung không khí vui tươi trong ngày lễ lớn của đất nước.

Múa sư tử mèo tại Cao Bằng có nhiều động tác đặc trưng như xuống tấn, đi đường, múa chào và kính bái tại các miếu, gian thờ cúng. Điểm nhấn trong bài múa là phần biểu diễn võ thuật với những bài quyền, kiếm và binh khí, thể hiện sức mạnh, sự dẻo dai, linh hoạt của đồng bào vùng cao. Sự kết hợp giữa động tác múa và võ thuật tạo nên tiết tấu mạnh, thu hút người xem.

Chiêng, chũm chọe và trống là các nhạc cụ trình diễn múa sư tử mèo.

Cũng giống múa kỳ lân của nhiều cộng đồng dân tộc khác, múa kỳ lân Cao Bằng không tách rời âm nhạc và trò diễn. Tuy nhiên, loại hình này có những đạo cụ đặc trưng như mặt báo đông, mặt nà kình (mặt khỉ), chiêng, chũm chọe và trống. Tiếng nhạc cụ dồn dập tạo nhịp cho những chuyển động của sư tử mèo, góp phần tạo nên không khí náo nhiệt của phiên chợ.

Bạn Nguyễn Minh Phú, 14 tuổi chia sẻ: “Em thấy màn múa sư tử mèo rất vui và sôi động, nhất là những đoạn các cô chú nghệ nhân xuống tương tác với khán giả. Trước đây em chỉ biết múa lân qua một số chương trình trên TV, đây là lần đầu em được xem múa sư tử mèo của người Tày, Nùng ở Cao Bằng. Em thấy các động tác rất mạnh và đẹp, tiếng trống cũng giúp gia tăng không khí vui vẻ, nhộn nhịp tại phiên chợ”.

Bạn Hoàng Phương Thảo, 22 tuổi bày tỏ: “Mình khá ấn tượng với múa sư tử mèo Cao Bằng vì điệu múa vừa có yếu tố nghệ thuật, vừa gắn với những quan niệm, sinh hoạt văn hóa của đồng bào Tày, Nùng. Đặc biệt, được xem trực tiếp phần múa sư tử mèo trong dịp Quốc khánh cũng khiến mình cảm nhận rõ hơn không khí lễ hội và sự đa dạng văn hóa của các dân tộc Việt Nam”.

Các nghệ nhân múa sư tử mèo giao lưu, bắt tay với khán giả.

Khán giả chăm chú theo dõi tiết mục múa sư tử mèo.

Tùy không gian, địa điểm và mục đích biểu diễn, múa sư tử mèo có nhiều nghi thức, điệu múa khác nhau như múa chào thần thánh, múa chúc mừng năm mới, múa đi đường, múa tại hội Lồng Tồng (hội xuống đồng). Bên cạnh đó là các trò diễn như báo đông, trò vui của khỉ và múa võ dân tộc (oóc quyền).

Việc đưa múa sư tử mèo đến với công chúng tại Chợ phiên vùng cao trong dịp Quốc khánh 2/9 góp phần làm phong phú không gian văn hóa tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam. Đây cũng là dịp để người dân, du khách trực tiếp thưởng thức một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc của đồng bào Tày, Nùng, qua đó hiểu thêm về đời sống tinh thần, quan niệm và những giá trị văn hóa được cộng đồng dân tộc Tày, Nùng gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Minh Châu