Điều không ai nói với bạn khi ra rạp IMAX xem The Odyssey

Việc The Odyssey được quay hoàn toàn bằng camera IMAX Film khiến nhiều khán giả tìm đến các rạp IMAX để có trải nghiệm tốt nhất.

Tuy nhiên, không phải rạp IMAX nào cũng giống nhau. Tùy hệ thống trình chiếu được trang bị, rạp có thể sử dụng IMAX 70 mm, IMAX Laser hoặc IMAX Digital, mỗi định dạng đều có những ưu và nhược điểm riêng.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa 3 hệ thống nằm ở công nghệ trình chiếu.

IMAX 70 mm: phim nhựa khổ lớn

IMAX 70 mm là định dạng sử dụng phim nhựa khổ lớn 15/70 thay vì máy chiếu kỹ thuật số. Mỗi khung hình được ghi trên cuộn phim 70 mm chạy ngang qua 15 lỗ kéo phim, tạo diện tích âm bản lớn hơn nhiều so với phim điện ảnh thông thường. Nhờ đó, hình ảnh có lượng chi tiết rất cao, dải tương phản rộng và khả năng tái tạo màu sắc tự nhiên. Đây cũng là định dạng mà Christopher Nolan hay Jordan Peele ưu tiên cho những bộ phim được quay bằng camera IMAX Film.

So sánh khung hình một cảnh trong The Odyssey giữa rạp IMAX 1,43:1 (trái) và IMAX 1,90:1 (phải). Phiên bản 1,43:1 giữ lại nhiều hình ảnh hơn ở phần trên và dưới khung hình. Ảnh: ocdvstheworld/Threads.

Tuy nhiên, IMAX 70 mm cũng là hệ thống đắt đỏ và khó vận hành nhất. Máy chiếu có kích thước lớn, cần kỹ thuật viên chuyên trách, trong khi các cuộn phim nặng hàng trăm kg phải được vận chuyển và lắp đặt thủ công. Chính vì vậy, chỉ còn rất ít rạp trên thế giới duy trì hệ thống này.

IMAX 70 mm sử dụng cuộn phim nhựa khổ lớn 15/70, được nhiều đạo diễn xem là tiêu chuẩn cao nhất về chất lượng hình ảnh trong điện ảnh. Ảnh: Popular Science.

IMAX Laser: cân bằng chất lượng và chi phí

Để khắc phục những hạn chế của phim nhựa, IMAX phát triển IMAX Laser. Hệ thống này sử dụng máy chiếu laser thay cho phim, mang lại độ sáng cao hơn, độ tương phản tốt hơn và màu sắc chính xác hơn so với các máy chiếu kỹ thuật số đời cũ. Một số rạp còn sử dụng Dual Laser GT, gồm hai máy chiếu laser hoạt động đồng thời, đủ khả năng trình chiếu ở tỷ lệ khung hình 1,43:1 trên các màn hình IMAX GT.

Đây cũng là lý do nhiều rạp IMAX hiện đại được xem là có chất lượng hình ảnh tiệm cận IMAX 70 mm nhưng chi phí vận hành thấp hơn đáng kể. Thay vì phải vận chuyển và thay cuộn phim, nội dung được phân phối dưới dạng số, giúp việc trình chiếu thuận tiện hơn.

IMAX Digital: phổ biến nhưng cắt khung hình

Trong khi đó, IMAX Digital là hệ thống phổ biến nhất hiện nay. Ra mắt từ năm 2008, IMAX Digital sử dụng máy chiếu kỹ thuật số xenon hoặc laser phiên bản tiêu chuẩn, chủ yếu phục vụ các cụm rạp thương mại. So với IMAX GT, màn hình thường nhỏ hơn và chỉ hỗ trợ tỷ lệ khung hình tối đa 1,90:1.

Điều này đồng nghĩa khi xem những bộ phim như The Odyssey hay Oppenheimer, khán giả tại rạp IMAX Digital vẫn có trải nghiệm tốt hơn rạp tiêu chuẩn nhưng sẽ không nhìn thấy toàn bộ khung hình mà camera IMAX ghi lại. Một phần hình ảnh ở phía trên và dưới sẽ được cắt bớt để phù hợp với tỷ lệ màn hình.

Cùng một cảnh quay, hai khung hình khác nhau

Với cùng chiều ngang màn hình, khung 1,43:1 cao hơn hẳn. Chuyển sang rạp 1,90:1, hai dải trên và dưới bị cắt đi.

Khung ngoài 1,43:1 — toàn bộ hình ảnh camera IMAX Film ghi lại, chỉ rạp IMAX GT chạy 70mm hoặc Dual Laser GT trình chiếu được.

Khung trong 1,90:1 — mức tối đa của rạp IMAX Digital, cũng là phần khán giả thực sự nhìn thấy.

Hai dải nhạt là phần trên và dưới bị cắt bỏ khi chiếu ở tỷ lệ 1,90:1.

Hình minh họa dựng theo tỷ lệ thật, giả định hai hệ thống có cùng chiều ngang khung hình. Đồ họa: Tri Thức - Znews, có sự hỗ trợ từ AI.

Ba hệ thống IMAX khác nhau ở đâu

IMAX 70mm

Phim nhựa khổ lớn 15/70

Tỷ lệ khung hình

1,43:1

Chi tiết rất cao, dải tương phản rộng, màu sắc tự nhiên

Đắt đỏ, khó vận hành, chỉ còn rất ít rạp duy trì

IMAX Laser

Máy chiếu laser, bản Dual Laser GT dùng hai máy

Tỷ lệ khung hình

1,43:1

Sáng, tương phản và màu chính xác hơn máy chiếu số đời cũ

Nội dung phân phối dạng số, chi phí vận hành thấp hơn

IMAX Digital

Máy chiếu số xenon hoặc laser tiêu chuẩn, có từ 2008

Tỷ lệ khung hình

1,90:1

Phổ biến nhất, phục vụ các cụm rạp thương mại

Màn hình nhỏ hơn, cắt bớt phần trên và dưới khung hình

Tỷ lệ khung hình là mức tối đa mỗi hệ thống hỗ trợ. Chỉ rạp IMAX GT với hệ thống 70mm hoặc Dual Laser GT mới trình chiếu được 1,43:1.

Nếu xét về chất lượng trình chiếu, IMAX 70 mm vẫn được nhiều đạo diễn xem là tiêu chuẩn cao nhất nhờ khả năng tái hiện hình ảnh từ phim nhựa khổ lớn. IMAX Laser là lựa chọn cân bằng giữa chất lượng và tính thực tế, trong khi IMAX Digital giúp nhiều cụm rạp tiếp cận công nghệ IMAX với chi phí thấp hơn.

Lê Duy - Nhật Minh