Điện mặt trời mái nhà: Từ tiết kiệm chi phí đến tạo nguồn thu

Cán bộ Điện lực Thành Sen hướng dẫn ông Thái Tiến Dũng hoàn thiện hồ sơ bán điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà.

Sau thời gian tìm hiểu, ông Thái Tiến Dũng ở tổ dân phố 11, phường Thành Sen đã đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 13 kWp, kết hợp 2 pin lưu trữ với tổng dung lượng 32 kWh. Hệ thống đáp ứng nhu cầu sử dụng điện của gia đình cả ngày lẫn đêm, đồng thời cho phép tận dụng lượng điện phát sinh vượt nhu cầu để bán lên lưới.

Theo ông Dũng, vào những ngày nắng, lượng điện dư của gia đình dao động từ 10-15 kWh/ngày. Đây là phần sản lượng có thể khai thác thêm giá trị kinh tế, nhất là vào giữa trưa, khi hệ thống phát điện tốt nhưng nhu cầu sử dụng điện trong gia đình không cao.

“Trước khi đầu tư, tôi đã tìm hiểu khá kỹ về điện mặt trời. Nay có thêm chính sách bán điện dư, tôi càng yên tâm hơn khi lựa chọn giải pháp này”, ông Dũng chia sẻ.

Cán bộ Điện lực Thành Sen kiểm tra thông số kỹ thuật hệ thống điện mặt trời mái nhà.

Từ nhu cầu thực tế của người dân, ngành điện đang tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn khách hàng tiếp cận các quy định mới về phát triển điện mặt trời mái nhà. Tại địa bàn các phường trung tâm do Điện lực Thành Sen quản lý, đơn vị đã ghi nhận 140 khách hàng thông báo sử dụng điện mặt trời mái nhà, trong đó có 3 hộ đã lắp đặt hệ thống bán điện dư lên lưới.

Ông Dương Kim Diên - Trưởng Điện lực Thành Sen cho biết, khi khách hàng có nhu cầu bán điện dư, đơn vị sẽ hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, khảo sát điều kiện đấu nối, phối hợp kiểm tra, nghiệm thu kỹ thuật hệ thống đo đếm. Quá trình này vừa giúp người dân nắm rõ thủ tục, vừa là cơ sở để ngành điện đánh giá khả năng tiếp nhận của lưới điện tại từng vị trí, bảo đảm hoạt động mua bán điện đúng quy định và vận hành an toàn.

Theo ông Diên, trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, Điện lực Thành Sen sẽ ký hợp đồng mua bán điện với khách hàng đáp ứng đầy đủ điều kiện.

Nhân viên Điện lực lắp đặt hệ thống đo đếm điện hai chiều phục vụ mua bán điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà.

Việc nâng tỷ lệ điện dư được phép bán lên lưới từ mức tối đa 20% lên 50%, thậm chí cao hơn khi đáp ứng các điều kiện theo quy định tại Nghị định 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026, mở rộng khả năng khai thác giá trị kinh tế của hệ thống điện mặt trời mái nhà. Cùng với tỷ lệ điện dư được bán, giá mua điện cũng là yếu tố được các hộ gia đình quan tâm. Theo quy định, giá mua điện dư được xác định hằng năm dựa trên giá điện năng thị trường bình quân của năm trước liền kề. Năm 2026, mức giá áp dụng là 844,8 đồng/kWh. Dù nguồn thu không lớn, việc bán phần điện chưa sử dụng vẫn giúp các hộ gia đình tận dụng sản lượng điện tạo ra, tăng hiệu quả đầu tư bên cạnh khoản chi phí tiết kiệm được từ việc tự sản xuất điện phục vụ sinh hoạt.

Như vậy, hiệu quả đầu tư không chỉ đến từ khoản chi phí điện tiết kiệm được nhờ tự sản xuất để phục vụ sinh hoạt, mà còn có thể được cải thiện nhờ nguồn thu từ lượng điện dư. Dù vậy, khả năng phát huy hiệu quả còn phụ thuộc vào công suất lắp đặt, nhu cầu sử dụng điện, sản lượng phát ra và điều kiện đấu nối thực tế của từng hộ gia đình.

Nhiều hộ dân tại Hà Tĩnh lắp đặt điện mặt trời mái nhà, góp phần khai thác hiệu quả nguồn năng lượng sạch. (Ảnh chụp tại phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh).

Để chính sách đi vào thực tiễn, việc cung cấp thông tin đầy đủ, hướng dẫn thủ tục và hỗ trợ khách hàng trong quá trình đấu nối, mua bán điện có ý nghĩa quan trọng. Đây cũng là những nhiệm vụ đang được Công ty Điện lực Hà Tĩnh tập trung triển khai.

Ông Lê Long Khánh, Trưởng phòng Kinh doanh Công ty Điện lực Hà Tĩnh cho biết, công ty phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền thông phổ biến quy định mới; đồng thời chỉ đạo các điện lực trực thuộc chủ động tiếp cận khách hàng, tư vấn công suất phù hợp với nhu cầu sử dụng, hướng dẫn hồ sơ đăng ký và thủ tục mua bán điện dư. Việc phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương cũng được chú trọng nhằm kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh.

“Chúng tôi xác định phải tạo thuận lợi để người dân, doanh nghiệp phát triển điện mặt trời mái nhà có bán điện dư trong phạm vi quy định và khả năng tiếp nhận của lưới điện. Vì vậy, bên cạnh hướng dẫn khách hàng đánh giá điều kiện đấu nối, hoàn thiện thủ tục mua bán điện, công ty tiếp tục rà soát, đầu tư, nâng cấp lưới điện, nhất là tại những khu vực có tiềm năng phát triển nguồn điện này, bảo đảm vận hành an toàn, ổn định” - ông Khánh cho hay.

Điện mặt trời mái nhà đang mở rộng vai trò từ nguồn điện phục vụ nhu cầu tại chỗ thành một nguồn năng lượng có thể tham gia bổ sung cho hệ thống điện. Khi phần điện dư được phép bán lên lưới, người dân có thêm cơ sở cân nhắc hiệu quả đầu tư, còn ngành điện có cơ hội khai thác tốt hơn nguồn năng lượng phân tán. Để lợi ích này được phát huy bền vững, cần triển khai đồng bộ các giải pháp hướng dẫn chính sách, bảo đảm điều kiện đấu nối và nâng cao khả năng tiếp nhận của lưới điện. Qua đó, từng bước khai thác hiệu quả nguồn năng lượng trên các mái nhà, góp phần đáp ứng nhu cầu điện và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Trần Vũ