Diễn biến mới nhất của xung đột Trung Đông trước 'thời hạn cuối cùng'

Cùng ngày, phía Iran thông báo sẽ tiến hành đàm phán chính trị kéo dài hai tuần với Mỹ tại thủ đô Islamabad của Pakistan. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo điều kiện cho tiến trình đàm phán chính trị sắp tới.

Trường học bị phá hủy sau cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran, ngày 7-4. Ảnh: TTXVN

Theo kế hoạch, các phái đoàn Mỹ và Iran sẽ tiến hành vòng đàm phán kéo dài hai tuần tại thủ đô Islamabad của Pakistan, bắt đầu từ ngày 10-4, với mục tiêu hướng tới một thỏa thuận cuối cùng nhằm giải quyết các bất đồng còn tồn tại, thiết lập nền hòa bình bền vững trong khu vực.

Cùng ngày, phía Iran thông báo eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với vận chuyển năng lượng toàn cầu - sẽ được bảo đảm lưu thông an toàn trong hai tuần. Quyết định này được đánh giá là tín hiệu thiện chí, góp phần giảm thiểu nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế.

Bên cạnh đó, Iran đã công bố 10 điều khoản chủ yếu của thỏa thuận ngừng bắn, trong đó nhấn mạnh các nội dung như: Kiểm soát việc qua lại eo biển Hormuz; chấm dứt các hoạt động quân sự nhằm vào lực lượng trong khu vực; rút toàn bộ lực lượng Mỹ khỏi các căn cứ triển khai; dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt; giải tỏa tài sản bị phong tỏa; đồng thời thúc đẩy việc thông qua một nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (LHQ) nhằm hợp pháp hóa các điều khoản này trên bình diện quốc tế.

Trước đó, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đã tiếp nhận đề xuất từ phía Iran và coi đây là cơ sở khả thi cho đàm phán. Ông cũng xác nhận việc tạm dừng các hoạt động không kích và tấn công Iran trong thời hạn hai tuần, với điều kiện Iran bảo đảm thông tuyến an toàn qua eo biển Hormuz. Theo một quan chức Nhà Trắng, Israel cũng đã đồng ý tạm ngừng các hoạt động quân sự trong thời gian diễn ra đàm phán.

Động thái “ngừng bắn hai chiều” này ngay lập tức tác động tích cực tới thị trường quốc tế, khi lo ngại về nguy cơ xung đột lan rộng tại Trung Đông suy giảm rõ rệt; giá dầu thế giới ghi nhận mức giảm mạnh.

Đáng chú ý, Pakistan đã đóng vai trò trung gian tích cực trong việc thúc đẩy tiến trình ngoại giao. Thủ tướng Shehbaz Sharif cho biết các nỗ lực nhằm chấm dứt xung đột đang được triển khai khẩn trương, đồng thời đề nghị gia hạn “thời hạn cuối cùng” thêm hai tuần để tạo không gian cho đàm phán, kêu gọi các bên kiềm chế và thể hiện thiện chí.

Trong một diễn biến liên quan, ngày 7-4, Hội đồng Bảo an LHQ đã tiến hành bỏ phiếu đối với dự thảo nghị quyết về eo biển Hormuz do Bahrain đề xuất. Dự thảo không được thông qua do vấp phải sự phản đối của Trung Quốc và Nga - hai ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an.

Giải thích về lá phiếu phủ quyết, Đại sứ Nga tại LHQ Vassily Nebenzia cho rằng dự thảo chỉ tập trung vào Iran mà không đề cập đến các cuộc tấn công bất hợp pháp của Mỹ và Israel. Còn Đại sứ Trung Quốc tại LHQ Fu Cong nhận định văn bản này chưa phản ánh đầy đủ và cân bằng nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột. Trong khi đó, Đại sứ Iran tại LHQ Amir Saeid Iravani tuyên bố dự thảo nhằm trừng phạt nạn nhân đang bảo vệ chủ quyền và tạo vỏ bọc chính trị cho các hành động bất hợp pháp của bên xâm lược.

Những diễn biến mới cho thấy, bên cạnh yếu tố quân sự, các nỗ lực ngoại giao đang từng bước phát huy hiệu quả, mở ra cơ hội quan trọng nhằm kiểm soát căng thẳng, hướng tới giải pháp hòa bình, ổn định lâu dài cho khu vực Trung Đông.

VĂN DUYÊN