Điểm yếu phòng không Ukraine trước các đòn tên lửa dồn dập của Nga

Khả năng phòng không của Ukraine đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn khi kho tên lửa Patriot liên tục suy giảm trong lúc Nga gia tăng cường độ tập kích bằng tên lửa đạn đạo.

Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ tuần trước đã đề nghị Lầu Năm Góc làm rõ khả năng tăng cường chuyển giao tên lửa Patriot cho Ukraine, do lo ngại về năng lực phòng thủ của Kiev trước các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa từ Nga.

Dù số lượng đạn Patriot còn lại là thông tin mật, giới chức Ukraine nhiều lần thừa nhận tình trạng khan hiếm nghiêm trọng.

Trong cuộc phỏng vấn công bố hồi tháng 4, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết tình hình "không thể tệ hơn được nữa". Một tháng sau, ông tiếp tục đề nghị Mỹ chuyển giao thêm tên lửa Patriot cho Ukraine.

Theo đại tá Yuri Ignat, thư ký báo chí Bộ tư lệnh không quân Ukraine, nước này đã tiếp nhận hơn 1.600 tên lửa Patriot gồm các phiên bản PAC-2 và PAC-3 kể từ giữa năm 2023.

Tuy nhiên, báo New York Times ngày 13/6 cho biết có thời điểm Ukraine chỉ còn 16 tên lửa Patriot trên toàn quốc.

Theo học thuyết phòng không Mỹ, cần sử dụng từ 2 đến 4 tên lửa Patriot để đánh chặn một mục tiêu.

Điều đó đồng nghĩa lượng đạn còn lại khi đó chỉ đủ đối phó tối đa 8 tên lửa Nga, trong khi Moscow có thể phóng hàng chục tên lửa trong một đợt tập kích.

Dù sở hữu nhiều hệ thống phòng không từ thời Liên Xô và các tổ hợp hiện đại do phương Tây viện trợ, Ukraine vẫn coi Patriot là phương tiện chủ lực để đối phó tên lửa đạn đạo Iskander-M của Nga.

New York Times nhận định tình trạng thiếu đạn Patriot là một trong những điểm yếu chí mạng của Ukraine. Theo tờ báo này, Nga đang tận dụng vấn đề đó bằng cách gia tăng các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo trong thời gian gần đây.

Các chuyên gia quân sự Ukraine cũng cho rằng tốc độ sản xuất tên lửa của Nga hiện vượt xa khả năng bổ sung tên lửa đánh chặn của phương Tây.

Ông Oleh Katkov, Tổng biên tập chuyên trang Defense Express, nhận định chênh lệch giữa số tên lửa đạn đạo Nga sản xuất mỗi tháng và số tên lửa đánh chặn Mỹ chế tạo mỗi năm là rất lớn.

Theo đánh giá tình báo Ukraine được ông Zelensky công bố tại cuộc họp Hội đồng NATO - Ukraine đầu tháng 6, Nga hiện có thể sản xuất khoảng 120 tên lửa đạn đạo mỗi tháng, tương đương hơn 1.400 quả mỗi năm.

Trong khi đó, Lockheed Martin cho biết hãng đã bàn giao 620 tên lửa Patriot cho các khách hàng trên toàn thế giới trong năm 2025.

Ngoài vấn đề số lượng, Ukraine còn gặp khó khăn trong việc bố trí các tổ hợp Patriot.

Lãnh thổ rộng lớn cùng số lượng mục tiêu cần bảo vệ buộc các hệ thống phòng không phải phân tán trên nhiều khu vực, khiến cơ số đạn sẵn sàng chiến đấu bị chia nhỏ.

Ông Valerii Romanenko, chuyên gia hàng không và cựu sĩ quan phòng thủ Ukraine, cho biết có thời điểm các đơn vị phòng không không còn bất kỳ tên lửa nào để đánh chặn.

"Đôi khi các bệ phóng hoàn toàn trống trơn. Chúng tôi phát hiện được tên lửa Nga bay đến, song chỉ có thể bất lực ngồi nhìn vì không còn gì để đánh chặn chúng", ông nói.

Đại tá Ignat cũng từng thừa nhận một số hệ thống rơi vào tình trạng "trắng bệ", không còn đạn dù vẫn phải đối mặt các cuộc tấn công liên tiếp.

Theo giới quân sự Ukraine, việc tập trung lượng lớn tên lửa tại một địa điểm cũng tiềm ẩn rủi ro, bởi Nga có thể phát hiện và tiến hành các đòn tập kích nhằm vào bệ phóng, radar, kho đạn hoặc kíp vận hành.

Để khắc phục tình trạng hiện nay, Ukraine đang tìm kiếm các nguồn cung tên lửa PAC-2 và PAC-3 sắp hết hạn sử dụng từ các đối tác nước ngoài.

Kiev đồng thời phát triển hệ thống phòng không nội địa Freya. Công ty Fire Point cho biết đạn tên lửa FP-7.X dành cho tổ hợp này đã được thử nghiệm thành công và có thể bắt đầu sản xuất hàng loạt từ tháng 8 nếu nhận được hỗ trợ từ các đối tác châu Âu.

Dù vậy, vẫn chưa rõ hệ thống mới có thể đạt hiệu quả tương đương tên lửa PAC-3 MSE hiện đại nhất mà Mỹ đang viện trợ cho Ukraine hay không.

Việt Hùng