Dịch chuyển cách tiếp cận công tác tư tưởng trong kỷ nguyên số

Mục tiêu đến năm 2045 công tác tư tưởng của Đảng đạt trình độ hiện đại, thông minh

Thực hiện nhiệm vụ Bộ Chính trị giao, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã khẩn trương, tích cực thực hiện Đề án “Chiến lược công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số”. Dự thảo Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, phát triển ít nhất 10 kênh truyền thông số đối ngoại bằng đa ngôn ngữ; tham gia tích cực vào các diễn đàn đa phương về quản trị không gian mạng, AI, dữ liệu; phấn đấu vào Top 45 thế giới và Top 4 ASEAN về Chỉ số sức mạnh mềm; đồng bộ với mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm 3 ASEAN và nhóm 50 thế giới về Chính phủ điện tử.

Toàn cảnh Hội thảo khoa học quốc gia "Chiến lược công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số". Ảnh: Phạm Thắng

Tầm nhìn đến năm 2045, công tác tư tưởng của Đảng đạt trình độ hiện đại, thông minh, có năng lực dự báo sớm, tương tác sâu, định hướng hiệu quả; dựa trên dữ liệu lớn và AI có kiểm soát; làm chủ không gian tư tưởng số quốc gia. Đề án xác định 4 mục tiêu chiến lược, trong đó bảo đảm giữ vững và tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong mọi tình huống. Mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá đều bị nhận diện sớm, phản bác kịp thời, hiệu quả; nền tảng tư tưởng của Đảng được bảo vệ vững chắc trên cả không gian thực và không gian số. Năng lực đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng đạt trình độ tiên tiến hàng đầu khu vực.

Cùng với đó, hình thành trong xã hội một nền tảng “miễn dịch tư tưởng” đủ mạnh trước thông tin xấu, độc, quan điểm sai trái, thù địch. “Miễn dịch tư tưởng” trở thành phẩm chất phổ biến của cán bộ, đảng viên và đại bộ phận nhân dân; đồng thời giữ vững niềm tin đúng đắn vào nền tảng tư tưởng của Đảng, vào con đường phát triển đất nước. Đến năm 2045, Việt Nam cũng có hệ sinh thái thông tin chính thống mạnh mẽ, có sức cạnh tranh quốc tế; làm chủ các nền tảng, công cụ AI cốt lõi “Make in Vietnam”; chủ quyền dữ liệu được bảo đảm; “thế trận lòng dân trên không gian mạng” được củng cố vững chắc.

Tại Hội thảo khoa học quốc gia “Chiến lược công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số”, các đại biểu bày tỏ sự thống nhất cao với kết cấu, nội dung dự thảo Đề án, từ sự cần thiết và căn cứ xây dựng chiến lược, đánh giá tình hình công tác tư tưởng thời gian qua, đến xác định quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp, lộ trình thực hiện và nguồn bảo đảm; xác định đầy đủ các mặt lý luận và thực tiễn, phạm vi và nội hàm Đề án, động lực và nguồn lực, đặc biệt là các giải pháp đột phá, các yếu tố hành lang pháp lý, bảo đảm Chiến lược được thực thi hiệu quả trong thực tiễn.

Bổ sung cơ chế phản hồi xã hội hai chiều một cách có hệ thống

Dưới góc độ thực tiễn triển khai công tác tuyên giáo và dân vận, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương Nguyễn Minh Chung nêu rõ, dự thảo Đề án “Chiến lược công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” đã thể hiện sự chuẩn bị công phu, tiếp cận hệ thống, bám sát tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương Nguyễn Minh Chung phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo Đề án để nâng cao tính chiến lược và khả năng tổ chức thực hiện, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương cho rằng, trước hết, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng ở “chuyển đổi số công tác tư tưởng” mà cần nâng lên một tầm cao mới, đó là quản trị niềm tin xã hội trong kỷ nguyên số. Nếu trước đây, công tác tư tưởng chủ yếu tập trung vào tuyên truyền, định hướng dư luận, thì hiện nay, thách thức lớn hơn nằm ở sự cạnh tranh về nhận thức, niềm tin và hệ giá trị trong xã hội. Không gian số đã trở thành môi trường hình thành nhận thức chủ yếu, đòi hỏi công tác tư tưởng phải chuyển mạnh sang mô hình “dẫn dắt - tương tác - phản hồi - điều chỉnh”, trong đó dữ liệu lớn và phân tích xã hội theo thời gian thực đóng vai trò nền tảng.

Cùng với đó, việc tổ chức hệ thống nhiệm vụ, giải pháp cần được cấu trúc lại theo các trục chiến lược rõ ràng để tránh dàn trải. Một cách tiếp cận phù hợp là xoay quanh ba trục chính: dữ liệu - nền tảng - công nghệ; nội dung - truyền thông - ảnh hưởng xã hội; con người - tổ chức - thể chế. Cách tiếp cận này, theo Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, không chỉ giúp tập trung nguồn lực mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa, nâng cao hiệu quả tổng thể của Chiến lược.

Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương cũng nhấn mạnh một nội dung quan trọng cần bổ sung trong dự thảo Đề án là cơ chế phản hồi xã hội hai chiều một cách có hệ thống. Bởi, trong xã hội số, thông tin từ người dân không chỉ là nguồn tham khảo mà phải trở thành một thành tố trong quá trình hoạch định chính sách. Việc thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý và phản hồi ý kiến Nhân dân một cách bài bản không chỉ nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng mà còn góp phần củng cố niềm tin và sự đồng thuận xã hội.

Phó Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình Trần Đăng Quỳnh nêu rõ, trong bối cảnh công nghệ phát triển, các lực lượng chống phá tăng cường sử dụng công nghệ, đặc biệt là các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) và thuật toán để tác động trực tiếp đến cách con người tiếp nhận, xử lý thông tin.

Phó Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình Trần Đăng Quỳnh phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Cùng với đó, một vấn đề rất đáng lưu ý là nguy cơ mất chủ quyền đối với dữ liệu. Thực tế, dữ liệu xã hội liên quan đến tâm trạng, xu hướng và niềm tin của người dân nếu không được quản trị và khai thác đúng mức sẽ không chỉ là vấn đề thông tin mà còn làm suy giảm năng lực dự báo và dẫn dắt. Trong khi đó, các nền tảng xuyên quốc gia với cơ chế thuật toán khép kín đang chi phối mạnh mẽ dòng chảy thông tin.

Từ thách thức trên, để tăng cường hiệu quả công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số, Phó Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình kiến nghị chuyển cách tiếp cận từ chỉ tiêu ước lệ sang các chỉ số đo lường hiệu quả. Trong đó, cần quan tâm đến những chỉ số phản ánh năng lực thực chất như: năng lực của hệ thống hiện thời; thời gian phát hiện, tốc độ xử lý; và mức độ lan tỏa thông tin chính thống so với thông tin xấu độc.

Bên cạnh đó, cần dịch chuyển mạnh cách tiếp cận công tác tư tưởng từ chỗ chủ yếu là tuyên truyền và phản ứng sang chủ động dự báo, dẫn dắt và kiến tạo đồng thuận xã hội, Phó Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình nhấn mạnh.

Minh Trang