Củng cố niềm tin xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới

Chiều 5/5, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp cùng Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và Hội đồng Lý luận Trung ương tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia Chiến lược Công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số.

Các đại biểu dự hội thảo chiều 5/5.

GS TS Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; PGS TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương và TS Đinh Thị Mai, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đồng chủ trì hội thảo.

Đổi mới, hiện đại hóa công tác tư tưởng của Đảng

Phát biểu tại hội thảo, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Đinh Thị Mai khẳng định, thời gian qua, công tác tư tưởng của Đảng đã đạt nhiều kết quả tích cực, đặc biệt trong lĩnh vực lý luận và tuyên truyền, góp phần quan trọng vào việc tổng kết thực tiễn, phát triển tư duy và định hướng chính sách. Hệ thống thông tin, tuyên truyền từng bước được hiện đại hóa; báo chí cách mạng giữ vững vai trò định hướng dư luận, đấu tranh phản bác hiệu quả với các quan điểm sai trái trên không gian mạng…

Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại cần tiếp tục khắc phục. Trong đó, công tác lý luận, nghiên cứu chưa theo kịp tốc độ chuyển đổi số, thiếu cơ sở khoa học cho các vấn đề mới như kinh tế số, xã hội số, quản trị dữ liệu hay đạo đức công nghệ. Trong công tác tuyên truyền, phương thức truyền thông ở một số nơi còn một chiều, thiếu tính tương tác. Đối với công tác cổ động, việc kết hợp giữa các hình thức truyền thống và hiện đại còn hạn chế.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Đinh Thị Mai phát biểu tại hội thảo.

Đồng chí Đinh Thị Mai nhấn mạnh, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và tiến trình chuyển đổi số quốc gia đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất và đời sống xã hội, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng trong giai đoạn mới.

Thực hiện nhiệm vụ Bộ Chính trị giao về nghiên cứu, xây dựng chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng dự thảo đề án Chiến lược công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Dự thảo đề án đặt mục tiêu xây dựng công tác tư tưởng theo hướng khoa học, hiện đại, chuyên nghiệp và dựa trên dữ liệu, tạo sức lan tỏa sâu rộng, nâng cao khả năng “miễn nhiễm” của xã hội trước thông tin xấu độc. Các nhiệm vụ, giải pháp tập trung đổi mới, hiện đại hóa các hình thái công tác tư tưởng theo hướng đa nền tảng, đa phương tiện; ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong sản xuất, phân phối nội dung; xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị, năng lực số cao; hoàn thiện cơ chế phối hợp và nâng cao năng lực dự báo.

Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam Lê Văn Lợi phát biểu tại hội thảo.

Phát biểu tại hội thảo, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam Lê Văn Lợi khẳng định, trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, công tác tư tưởng của Đảng cũng cần có sự nhìn nhận trực diện và sâu sắc hơn về thực tế trình độ phát triển không đồng đều giữa các vùng miền, đồng thời quan tâm hơn đến các đối tượng đặc thù như đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực tôn giáo hay lực lượng nông dân.

Đồng chí Lê Văn Lợi nhấn mạnh, 3 trụ cột chính của công tác tư tưởng là lý luận, tuyên truyền và cổ động phải được hội tụ và vận hành thống nhất trên nền tảng số. Để thực hiện thành công chiến lược, cần tập trung vào 3 đột phá chiến lược là thể chế, con người và hạ tầng. Đồng thời, cần chủ động nghiên cứu và tiếp thu tinh hoa từ các mô hình quốc tế.

“Chủ động dự báo, dẫn dắt, kiến tạo đồng thuận xã hội”

Dưới sự chủ trì của Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam Lê Văn Lợi và Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Hùng, các đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học đã đánh giá kết quả đạt được trong công tác tư tưởng của Đảng, chỉ rõ hạn chế, nguyên nhân; kiến nghị giải pháp, cơ chế đặt hàng sản xuất nội dung chất lượng cao, hoàn thiện thể chế quản lý không gian mạng, từ đó góp phần hoàn thiện đề án chiến lược.

Tham luận tại hội thảo, đồng chí Trần Đăng Quỳnh, Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình nêu rõ, trong bối cảnh công nghệ phát triển, các lực lượng chống phá tăng cường sử dụng công nghệ, đặc biệt là các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) và thuật toán để tác động trực tiếp đến cách con người tiếp nhận, xử lý thông tin.

Phó Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình Trần Đăng Quỳnh phát biểu tại hội thảo.

Cùng với đó, một vấn đề rất đáng lưu ý là nguy cơ mất chủ quyền đối với dữ liệu. Thực tế, dữ liệu xã hội liên quan đến tâm trạng, xu hướng và niềm tin của người dân nếu không được quản trị và khai thác đúng mức sẽ không chỉ là vấn đề thông tin mà còn làm suy giảm năng lực dự báo và dẫn dắt. Trong khi đó, các nền tảng xuyên quốc gia với cơ chế thuật toán khép kín đang chi phối mạnh mẽ dòng chảy thông tin.

Từ thách thức trên, để tăng cường hiệu quả công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số, Phó Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình kiến nghị chuyển cách tiếp cận từ chỉ tiêu ước lệ sang các chỉ số đo lường hiệu quả. Trong đó, cần quan tâm đến những chỉ số phản ánh năng lực thực chất như: năng lực của hệ thống hiện thời; thời gian phát hiện, tốc độ xử lý; và mức độ lan tỏa thông tin chính thống so với thông tin xấu độc.

Bên cạnh đó, cần dịch chuyển mạnh cách tiếp cận công tác tư tưởng từ chỗ chủ yếu là tuyên truyền và phản ứng sang chủ động dự báo, dẫn dắt và kiến tạo đồng thuận xã hội.

Về công cụ, giải pháp và nguồn lực thực hiện, đồng chí Trần Đăng Quỳnh nêu 3 đột phá cần được quan tâm. Thứ nhất là thuật toán phân phối thông tin trên môi trường số. “Trong chuyển đổi số, nội dung đúng là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Điều quan trọng hơn là nội dung đó có đến được đúng đối tượng và đúng thời điểm hay không? Nếu không hiểu và từng bước làm chủ được cơ chế vận hành của các nền tảng số thì công tác tư tưởng sẽ bị động”, đồng chí nhấn mạnh.

Thứ hai, cần nghiên cứu hình thành trung tâm phân tích, dự báo và điều hành tư tưởng ở cấp quốc gia. Thứ ba, cần có cơ chế thử nghiệm linh hoạt đối với các mô hình chuyển đổi mới. “Công nghệ thay đổi rất nhanh, nếu chúng ta chỉ triển khai theo quy trình thông thường sẽ luôn chậm hơn một nhịp. Vì vậy, cần cho phép thực nghiệm một số mô hình mới để có thể kịp thời rút kinh nghiệm và nhân rộng”, đồng chí Trần Đăng Quỳnh nêu rõ.

Cùng quan điểm, GS TS Tạ Ngọc Tấn cũng kiến nghị tăng cường năng lực dự báo trong công tác tư tưởng để sớm đề ra giải pháp, tiên liệu các vấn đề cần giải quyết. Theo GS Tạ Ngọc Tấn, công tác giáo dục chính trị tư tưởng không nên chỉ giới hạn trong trường học hay báo chí, mà phải hòa quyện vào hệ thống giáo dục quốc dân, khơi dậy lòng yêu nước và trách nhiệm công dân từ sớm. Mỗi người dân, từ thanh niên đến người cao tuổi, đều có thể trở thành "chiến sĩ" trên mặt trận tư tưởng số, tạo nên sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong kỷ nguyên mới.

GS TS Phùng Hữu Phú phát biểu tại hội thảo.

Trong khi đó, GS TS Phùng Hữu Phú, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, đề nghị đổi mới mạnh mẽ phương thức tác nghiệp, chuyển dịch sang các mô hình hiện đại, tích hợp công nghệ số; đồng thời cần tập trung bồi dưỡng đội ngũ cán bộ có tư duy đổi mới, đủ năng lực quản trị và dẫn dắt dư luận trong một môi trường thông tin biến đổi không ngừng.

Phùng Nguyễn