Địa chỉ mới, hành trình cũ

Lạc đường về quê

Chiều chủ nhật, người anh họ của tôi từ TP. Hồ Chí Minh lái xe về Quảng Trị dự đám cưới cháu. Trời mưa lớn. Đến địa phận huyện Triệu Phong cũ, anh mở Google Maps, nhập địa chỉ dẫn đường đến thôn Bình Thạnh, xã Nam Cửa Việt. Kết quả không có. Người nhà gửi định vị qua điện thoại, khi mở lên, vị trí lại hiện thôn 7, xã Triệu Tân.

Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính đầu tiên, xã Triệu Vân quê tôi nhập với xã Triệu An thành xã Triệu Tân. Đến ngày 1/7/2025, Triệu Tân tiếp tục sáp nhập với Triệu Trạch và Triệu Phước để thành lập xã Nam Cửa Việt. Tiếp đó, từ ngày 1/7/2026, các thôn được sắp xếp, đổi tên, thôn 7 trở thành thôn Bình Thạnh. Chỉ một địa chỉ nhưng mang theo nhiều lớp tên gọi qua từng giai đoạn. Người xa quê trở về không khỏi lúng túng, lạc đường, phải dừng xe hỏi đường nhiều lần mới đến nơi.

Sau hơn 1 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, biển chỉ đường vẫn chỉ về xã Cam Tuyền (cũ) - Ảnh: N.T.H

Từ trung tâm xã Cam Lộ, men theo đường Hồ Chí Minh, chúng tôi bắt gặp tấm biển chỉ dẫn màu xanh nổi bật, mũi tên vẫn hướng về xã Cam Tuyền. Trong khi trên thực tế, từ hơn 1 năm trước, các xã: Cam Tuyền, Cam Thủy, Cam Hiếu và Thanh An đã sáp nhập thành xã Hiếu Giang. Một tấm biển báo giao thông chưa được thay có thể không làm ai lạc đường. Nhưng nó cho thấy độ chậm trễ trong quá trình cập nhật sau sắp xếp đơn vị hành chính vẫn còn hiện diện trên từng biển báo giao thông, từng ứng dụng bản đồ, từng cơ sở dữ liệu của các doanh nghiệp và nền tảng số.

Đó là công việc âm thầm nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Bởi địa chỉ không chỉ để tìm đường, đó còn là thông tin trên căn cước công dân, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hồ sơ ngân hàng, hợp đồng điện nước, bưu kiện, đơn hàng trực tuyến hay dữ liệu phục vụ các dịch vụ công. Khi những hệ thống ấy chưa đồng bộ, người dân vẫn phải giải thích thêm nhiều câu quen thuộc về địa chỉ mới và địa chỉ cũ.

Để địa chỉ mới trở nên quen

Tại Bưu điện xã Cam Lộ, chị Mai Hương, nhân viên phụ trách phát bưu gửi, mở điện thoại cho chúng tôi xem danh sách cập nhật toàn bộ 17 thôn thuộc xã Cam Lộ sau sắp xếp. Tên mới của bí thư chi bộ, trưởng thôn, trưởng ban công tác Mặt trận đều đã được cập nhật. Nhưng điều khiến chúng tôi chú ý hơn lại là câu nói rất giản dị của chị: "Người dân ghi địa chỉ cũ hay mới chúng tôi vẫn chuyển phát được, vì anh em phụ trách địa bàn nhớ từng ngõ, từng nhà và “dịch” địa chỉ phiên từ thôn mới sang thôn cũ tốt".

Theo chị Hương, đối với báo chí, thư từ, bưu phẩm, việc phát đến đúng người gần như không gặp trở ngại. Thế nhưng, với hàng hóa mua trên các sàn thương mại điện tử, câu chuyện lại khác. Nhiều đơn vị bán hàng vẫn đề nghị khách ghi địa chỉ cũ vì hệ thống dữ liệu chưa đồng bộ, tránh nguy cơ đơn hàng bị trả lại hoặc chuyển sai địa chỉ. Trong không ít giao dịch hằng ngày, địa chỉ hành chính mới vẫn chưa trở thành "địa chỉ số".

Người dân đang sử dụng cả hai cách ghi địa chỉ mới và cũ, tùy từng dịch vụ. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều tên xã, phường, thôn, tổ dân phố mới được hình thành từ việc hợp nhất nhiều đơn vị cũ. Địa bàn rộng hơn, tên gọi mới chưa quen thuộc, trong khi lực lượng giao hàng là “shipper” vẫn chủ yếu nhận diện địa bàn theo những tên làng, tên thôn đã gắn bó nhiều năm. Vì vậy, trong không ít giao dịch thương mại điện tử, địa chỉ cũ vẫn được xem như "mật mã" giúp bưu kiện tìm đúng người nhận.

Sắp xếp đơn vị hành chính mở ra không gian phát triển mới, tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý. Song cùng với việc thay đổi địa giới là yêu cầu đồng bộ hóa dữ liệu trên mọi nền tảng phục vụ đời sống người dân. Đó là quá trình kết nối giữa dữ liệu hành chính với giao thông, bưu chính, thương mại điện tử, tài chính, y tế và các dịch vụ công. Khi địa chỉ trên giấy tờ, trên bản đồ số và trong đời sống thường ngày cùng chỉ về một điểm đến, hành trình đồng bộ dữ liệu mới trọn vẹn ý nghĩa.

Thanh Hải