Dị vật 'tàng hình' trong phổi nam sinh, bác sĩ giải cứu ngoạn mục!

Chiều 9.3, BSCK2 Nguyễn Minh Tiến – Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành Phố (TP.HCM) - cho biết, bệnh viện vừa thực hiện một ca can thiệp ngoại khoa đầy kịch tính và sáng tạo để cứu sống nam thiếu niên 15 tuổi bị hóc dị vật đường thở nghiêm trọng.

Điểm đặc biệt của ca bệnh này không chỉ nằm ở tính chất phức tạp của dị vật đã nằm lâu ngày trong phổi, mà còn ở sự phối hợp liên chuyên khoa hiếm gặp, khi các dụng cụ chuyên dụng trong thông tim can thiệp được đưa vào đường hô hấp để thực hiện một cuộc giải cứu ngoạn mục.

Thử thách từ khối dị vật “tàng hình” bị bít chặt bởi mô viêm

Bệnh nhân là em L.T.H. (15 tuổi, ngụ xã Nhơn Mỹ, An Giang), nhập viện trong tình trạng khó thở kéo dài. Qua khai thác bệnh sử, khi em đang nằm võng ăn bánh hạnh nhân đậu phộng thì bất ngờ ho sặc sụa và nôn ói.

Dị vật bít kín phế quản bị mô viêm và giả mạch bao quanh, được gắp ra nhờ “dụng cụ tim mạch”, sau đó còn ½ được gắp ra bằng “dụng cụ hô hấp” - Ảnh: BVCC

Tuy nhiên, thay vì được đưa đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay lập tức, bệnh nhân chỉ được thăm khám tại một phòng khám tư ở địa phương vào ngày thứ 3 sau tai nạn với chẩn đoán viêm phế quản và được chích thuốc không rõ loại.

Đến ngày thứ 6, tình trạng mệt mỏi và khó thở của em tăng dần, gia đình mới đưa em nhập viện tại Bệnh viện Sản Nhi An Giang. Tại đây, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị viêm phổi, phải hỗ trợ thở oxy và điều trị kháng sinh.

Kết quả chụp CT scan ghi nhận có dị vật nằm trong phổi trái, nên bệnh nhân được chuyển viện khẩn cấp lên Bệnh viện Nhi đồng Thành Phố. Tại cơ sở y tế tuyến cuối, kết quả chụp CT scan đường thở chuyên sâu xác định dị vật nằm ở đoạn cuối phế quản gốc trái, gây biến chứng xẹp phân thùy đáy – lưng phổi trái kèm theo tràn khí trung thất.

Đây là tình trạng bệnh lý cực kỳ nguy hiểm, đòi hỏi can thiệp chính xác và kịp thời để tránh những tổn thương vĩnh viễn cho hệ hô hấp của bệnh nhân.

Khi tiến hành nội soi đường thở bằng ống soi mềm qua ngả mũi dưới gây mê tĩnh mạch, ê-kíp bác sĩ phải đối mặt với một thách thức lớn. Dị vật là hạt hạnh nhân đã nằm trong lòng phế quản suốt 7 ngày, kích thích phản ứng viêm dữ dội.

Niêm mạc xung quanh phế quản gốc trái không chỉ sung huyết mà còn hình thành mô hạt và giả mạc viêm bám chặt lấy dị vật.

Bên cạnh đó, phế quản chứa rất nhiều đàm trắng đục, khiến việc quan sát và tiếp cận trực tiếp bằng các dụng cụ nội soi hô hấp thông thường trở nên vô cùng khó khăn.

Thách thức lớn nhất là hạt hạnh nhân thuộc loại dị vật không cản quang, tức hoàn toàn “vô hình” dưới màn hình tăng sáng của hệ thống X-quang. Vì vậy, việc sử dụng kìm gắp hô hấp truyền thống tiềm ẩn nhiều rủi ro, do dị vật bị bít quá chặt và có thể gây tổn thương sâu hơn cho niêm mạc phổi vốn đã viêm nhiễm nặng.

Khi snare tim mạch “lấn sân” sang hô hấp

Trước tình thế bế tắc, các bác sĩ quyết định thực hiện một bước đi táo bạo: hội chẩn và phối hợp với ê-kíp thông tim can thiệp.

Một khó khăn kỹ thuật phát sinh là dây dẫn của dụng cụ tim mạch vốn không được thiết kế để luồn qua hệ thống nội soi hô hấp.

Để khắc phục việc dị vật không cản quang, các bác sĩ đã nảy ra sáng kiến bơm thuốc cản quang trực tiếp vào phế quản chứa dị vật thông qua hệ thống nội soi. Lúc này, thuốc cản quang đóng vai trò như “chất dẫn đường”, giúp các bác sĩ nhìn rõ cấu trúc đường thở và vị trí dị vật dưới màn hình tăng sáng.

Dựa trên “bản đồ” cản quang này, ê-kíp đã sử dụng bộ dụng cụ tim mạch chuyên dụng là thòng lọng 3 vòng (Atrieve Snare 4–8 mm) để lách qua phía sau khối dị vật.

Khi đã ở vị trí thuận lợi, thòng lọng được bung ra, ôm trọn hạt hạnh nhân và kéo được một nửa mảnh dị vật ra ngoài. Phần còn lại sau đó được gắp thành công bằng kìm cá sấu hô hấp truyền thống.

BSCK2 Nguyễn Minh Tiến cho biết, đây là ca can thiệp đặc biệt vì dị vật đã nằm lâu ngày trong đường thở, bị mô viêm và giả mạc bao bọc khiến việc tiếp cận bằng dụng cụ nội soi thông thường rất khó khăn.

Theo ông, việc linh hoạt sử dụng dụng cụ của chuyên ngành tim mạch can thiệp kết hợp với nội soi hô hấp là giải pháp sáng tạo trong tình huống cấp cứu.

“Đây là một kỹ thuật mang tính ‘lai’, tận dụng thế mạnh của nhiều chuyên khoa khác nhau để giải quyết một tình huống rất khó. Nhờ sự phối hợp giữa các ê-kíp và sự hỗ trợ của hệ thống chụp tăng sáng, chúng tôi có thể định vị và kéo dị vật ra ngoài một cách an toàn, tránh nguy cơ tổn thương thêm cho phế quản của bệnh nhân”, bác sĩ Tiến chia sẻ.

Ca thủ thuật kết thúc trong sự nhẹ nhõm của toàn bộ ê-kíp khi phổi bệnh nhân được làm sạch hoàn toàn đàm đục và không để lại tai biến.

Sau can thiệp, H. hồi phục rất nhanh: em tỉnh táo, hết khó thở và các thông số hô hấp trở lại bình thường.

Tuy nhiên, ca bệnh này cũng là hồi chuông cảnh tỉnh mạnh mẽ về nguy cơ hóc dị vật đường thở – tai nạn có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào.

Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần đặc biệt lưu ý khi cho trẻ dưới 5 tuổi chơi các đồ chơi nhỏ hoặc vật sắc nhọn. Đối với trẻ lớn và người trưởng thành, việc vừa ăn vừa nói chuyện, đùa giỡn hoặc la khóc là những thói quen nguy hiểm, dễ khiến thức ăn lọt vào đường thở, gây tắc nghẽn và đe dọa tính mạng.

Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời tại các bệnh viện có đầy đủ trang thiết bị cùng sự phối hợp đa chuyên khoa là yếu tố then chốt giúp cứu sống bệnh nhân trong những trường hợp dị vật đường thở phức tạp.

Hồ Quang