Dệt may Việt Nam mở rộng cánh cửa CPTPP

Thị trường xuất khẩu trọng điểm

CPTPP luôn là khối thị trường chiếm vị trí quan trọng của ngành dệt may Việt Nam. Trong đó, có một số thị trường đặc biệt tiềm năng và quan trọng như: Nhật Bản, Canada, Vương Quốc Anh, Mexico…Đây cũng là những thị trường đang chiếm tỷ trọng xuất khẩu lớn trong khối của dệt may Việt Nam.

Nhìn lại giai đoạn 2020-2025, CPTPP là thị trường lớn thứ 2 của dệt may Việt Nam, chỉ xếp sau Hoa Kỳ. Cụ thể, năm 2020 đạt 5,288 tỷ USD; năm 2021 đạt 5,25 tỷ USD; năm 2022 đạt 6,878 tỷ USD; năm 2023 đạt 6,557 tỷ USD; năm 2024 đạt 7,079 tỷ USD. Mức tăng trưởng bình quân cả giai đoạn đạt 6,7%.

CPTPP là thị trường xuất khẩu lớn của ngành dệt may Việt Nam. Ảnh: Nguyễn Nam

Sang nửa đầu năm 2026, theo số liệu từ Cục Hải quan, Bộ Tài chính, 5 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu 349,8 triệu USD hàng dệt, may sang Anh; 462,1 triệu USD sang Canada; 1,62 tỷ USD sang Nhật Bản… Kim ngạch này đạt được theo nhận định của ông Hoàng Mạnh Cầm, Chánh văn phòng HĐQT Tập đoàn Dệt may Việt Nam là nỗ lực rất lớn.

Bởi lẽ, nửa đầu năm 2026 thị trường dệt may dệt may thế giới liên tục biến động theo chiều hướng không thuận cho doanh nghiệp. Chi phí sản xuất, logistics tăng cao, cùng đó đơn hàng ngày một có xu hướng nhỏ lại, thời gian giao hàng ngắn khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp ngày một co hẹp.

Trong khi đó, nền kinh tế của các quốc gia nhập khẩu chính hàng dệt may của Việt Nam, bao gồm một số nước trong khối CPTPP lạm phát có xu hướng tăng, kéo tiêu dùng giảm mạnh.

“Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã nâng lãi suất tham chiếu ngắn hạn nhằm kiểm soát lạm phát, nhiều nền kinh tế lớn cũng đang bước vào chu kỳ tăng lãi suất, hệ quả sẽ làm suy giảm tiêu dùng, kéo theo nhu cầu hàng dệt may giảm”, ông Hoàng Mạnh Cầm nhấn mạnh.

Theo dự báo của nhiều chuyên gia trong lĩnh vực dệt may, nửa cuối năm 2026 bối cảnh thị trường của ngành chưa có nhiều khởi sắc, với thị trường khối CPTPP cũng tương tự. Nhu cầu tiêu dùng dự báo giảm, chi phí sản xuất, logistic vẫn ở mức cao. Tuy nhiên, sự khởi sắc của ngành sợi trong nửa đầu năm được ghi nhận là điểm sáng, cũng đồng thời là bước tiến lớn trong quá trình chinh phục quy tắc xuất xứ từ sợi của CPTPP- một trong những quy định khó với ngành dệt may hiện nay.

Nỗ lực khắc phục điểm nghẽn thiếu nguyên phụ liệu

Trên thực tế, quy tắc xuất xứ từ sợi là một thách thức lớn của doanh nghiệp dệt may Việt Nam trong tận dụng C/O CPTPP. Do xuất phát điểm từ gia công, khâu thượng nguồn (nguyên phụ liệu) của ngành dệt may Việt Nam phát triển chậm hơn rất nhiều so với hạ nguồn (may). Do đó, dù luôn nằm trong top 5 nhóm ngành xuất khẩu lớn nhất cả nước nhưng giá trị gia tăng chưa cao, tỷ lệ nội địa hóa mới nằm trong khoảng 50%.

Doanh nghiệp trong nước đang tích cực chuyển đổi công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất sợi. Ảnh: Hải Linh

Tuy nhiên, cùng với nhiều chính sách khuyến khích của Nhà nước, những năm gần đây, ngành dệt may đã mạnh tay phát triển khâu thượng nguồn. Nhiều nhà máy sợi, dệt, nhuộm bao gồm của cả doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước đã được đầu tư mới và mở rộng.

Đơn cử, cuối tháng 6 vừa qua, Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh Khánh Hòa đã chấp thuận điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư Dự án Nhà máy Dệt nhuộm Ninh Thuận, cho phép Công ty TNHH Dệt nhuộm Ninh Thuận (thành viên của Tập đoàn Südwolle Group, Đức) triển khai giai đoạn 2 với tổng vốn đầu tư bổ sung 657,5 tỷ đồng. Nhà máy giai đoạn 1 được khánh thành và đưa vào vận hành trong năm 2025 với tổng vốn đầu tư hơn 21 triệu USD, công suất khoảng 1.450 tấn sản phẩm mỗi năm.

Đầu năm 2026, Công ty Unitex (thành viên của Công ty CP Sợi Thế Kỷ) đã chính thức hoàn thành Nhà máy Unitex giai đoạn 1 và đưa vào vận hành. Nhà máy chuyên sản xuất sợi tái chế, với các sản phẩm thân thiện môi trường, đáp ứng xu hướng tiêu dùng bền vững và yêu cầu khắt khe của khách hàng.

Không chỉ với các dự án mới, với các nhà máy sản xuất cũ, doanh nghiệp trong nước đã nỗ lực ứng dụng công nghệ, cải thiện năng suất, tăng chất lượng sản phẩm. Ông Đỗ Thanh Tùng, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Dệt 8/3 cho biết, doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống giám sát tại các máy sợi con, máy ống và hệ thống điều không. Toàn bộ dữ liệu được kết nối với phần mềm quản trị sản xuất trung tâm, cho phép theo dõi dây chuyền 24/24 giờ.

Nhờ đó, tiết giảm được nhân công, quan trọng hơn, dữ liệu luôn được cập nhật theo thời gian thực, giúp doanh nghiệp nhanh chóng phát hiện và xử lý các bất thường phát sinh trong sản xuất.

“Hiệu quả kinh tế do chuyển đổi số mang lại có thể đo đếm được, từ 6 tháng cuối năm 2025 đến 6 tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp giảm bình quân khoảng 1% mức tiêu hao nguyên liệu mỗi tháng, tương đương tiết kiệm khoảng 360 triệu đồng chi phí sản xuất/tháng”, ông Đỗ Thanh Tùng nói.

Có thể thấy, khâu thượng nguồn của ngành dệt may đang được đẩy mạnh tiến độ phát triển, giúp các doanh nghiệp chinh phục dần quy tắc xuất sứ từ sợi của CPTPP.

Ở góc độ chuyên gia, bà Nguyễn Thị Thu Trang, Chuyên gia về hội nhập, nguyên Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập (Liên đoàn thương mại và công nghiệp Việt Nam) nhìn nhận, cần xây dựng các vùng, khu công nghiệp tập trung cho dệt, nhuộm và công nghiệp phụ trợ, nhằm cung cấp nguyên liệu cho ngành dệt may.

“Phát triển công nghiệp phụ trợ không chỉ giúp doanh nghiệp trong nước đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan từ CPTPP hay các hiệp định thương mại tự do khác, về lâu dài còn tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn ngay tại Việt Nam, tránh rủi ro gian lận xuất xứ, bị trừng phạt và các tranh chấp pháp lý liên quan”, bà Trang nhận định.

Ngành dệt may Việt Nam đang tích cực thu hút đầu tư, chuyển đổi số nhằm phát triển khâu sản xuất nguyên phụ liệu, đáp ứng quy tắc xuất xứ từ sợi của CPTPP và truy xuất nguồn gốc từ các hiệp định thương mại tự do khác.

Hải Linh