Đến năm 2030, 100% cao tốc kết nối hệ thống quản lý giao thông bằng AI

Bộ Xây dựng đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% các tuyến cao tốc đang khai thác sẽ hoàn thành kết nối dữ liệu về Nền tảng quản lý hệ thống giao thông thông minh đường bộ. Ảnh minh họa

Bộ Xây dựng vừa ban hành kế hoạch xây dựng Nền tảng quản lý hệ thống giao thông thông minh đường bộ giai đoạn 2026-2030, hướng tới quản lý, điều phối giao thông trên toàn mạng lưới cao tốc và kết nối với các trung tâm điều hành giao thông đô thị.

Nền tảng này, có tên ITS Core, sẽ tiếp nhận và xử lý dữ liệu theo thời gian thực từ 100% trung tâm quản lý, điều hành giao thông tuyến cao tốc (TMC). Dữ liệu từ các hệ thống riêng lẻ được chuẩn hóa và đưa về một kho tập trung, phục vụ giám sát, phân tích và điều hành.

AI phát hiện sự cố, dự báo ùn tắc trên cao tốc

ITS Core gồm 5 nhóm phân hệ công nghệ: Tích hợp và chuẩn hóa dữ liệu; kho dữ liệu tập trung; xử lý AI và phân tích dự báo; giám sát, điều hành; chia sẻ dữ liệu và cung cấp dịch vụ số.

Kho dữ liệu sẽ lưu trữ dữ liệu thô Big Data, video, thông tin kết cấu hạ tầng và vòng đời tài sản đường bộ, dữ liệu kiểm soát tải trọng xe WIM và thu phí điện tử không dừng.

Trên cơ sở dữ liệu này, AI được sử dụng để phân tích hình ảnh, tự động phát hiện sự cố, dự báo lưu lượng và nguy cơ ùn tắc. Hệ thống cũng có thể đề xuất phương án phân luồng, điều phối giao thông theo thời gian thực để hỗ trợ cơ quan quản lý ra quyết định.

Bản đồ số GIS sẽ hiển thị trạng thái giao thông trên toàn mạng lưới cao tốc, thay vì theo dõi riêng từng tuyến như hiện nay. Một trục kết nối và chia sẻ dữ liệu liên ngành cũng được thiết lập, phục vụ liên thông với hệ thống của Bộ Công an, các trung tâm điều hành giao thông đô thị và cung cấp dữ liệu mở cho người dân, doanh nghiệp.

Theo Bộ Xây dựng, nền tảng sẽ được thiết kế để kết nối với NDXP/LGSP của Bộ Công an, tích hợp dịch vụ giao thông trên VNeID và chuẩn bị hạ tầng cho công nghệ giao tiếp giữa phương tiện với phương tiện, hạ tầng và môi trường xung quanh (V2X).

Hoàn thành kết nối toàn bộ cao tốc vào năm 2030

Kế hoạch xây dựng ITS Core được chia thành 4 giai đoạn.

Trong hai năm 2026-2027, Bộ Xây dựng sẽ rà soát, ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật về giao thức kết nối và cấu trúc dữ liệu giữa các trung tâm điều hành tuyến với ITS Core. Kiến trúc phần mềm tổng thể và phương án bảo đảm an toàn thông tin cũng được xây dựng trong giai đoạn này.

Đến năm 2028, các phân hệ lõi, hạ tầng số và kho dữ liệu sẽ được phát triển. Hệ thống dự kiến tích hợp dữ liệu về kết cấu hạ tầng đường bộ, kiểm soát tải trọng xe và thu phí điện tử không dừng.

Các mô hình AI phân tích sự cố qua hình ảnh cũng được đào tạo, kết hợp bản đồ số GIS để giám sát giao thông theo thời gian thực. Bộ Xây dựng dự kiến thí điểm kết nối dữ liệu với 3-5 tuyến cao tốc trọng điểm trên trục Bắc - Nam và tại các cửa ngõ Hà Nội, TP.HCM.

Năm 2029, hệ thống được kiểm thử tổng thể, tích hợp liên ngành và đưa vào vận hành chính thức. Dữ liệu sẽ được kết nối thử nghiệm với Trung tâm Chỉ huy giao thông của Bộ Công an, đồng thời phát triển ứng dụng dịch vụ số giao thông tích hợp VNeID.

Đến năm 2030, toàn bộ tuyến cao tốc đang khai thác phải hoàn thành kết nối dữ liệu về ITS Core. Phạm vi tích hợp sau đó được mở rộng tới các quốc lộ trọng điểm và trung tâm điều hành giao thông thông minh tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng và Cần Thơ.

Cục Đường bộ Việt Nam được giao chủ trì xây dựng phần mềm ITS Core thuộc Dự án đầu tư Trung tâm quản lý hệ thống giao thông thông minh đường bộ; ban hành quy chế quản lý, khai thác và vận hành nền tảng; phối hợp với các chủ đầu tư cao tốc kết nối dữ liệu theo tiến độ.

Vụ Khoa học công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng chịu trách nhiệm thẩm định, ban hành tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật về dữ liệu giao thông thông minh. Vụ Kế hoạch - Tài chính tham mưu nguồn vốn thực hiện kế hoạch.

Bạch Dương