Kỹ sư Đức nói gì về đường sắt cao tốc Trung Quốc?

Đường sắt cao tốc đang trở thành cuộc đua công nghệ giữa nhiều cường quốc, trong đó Nhật Bản, Pháp và Trung Quốc sở hữu những trường phái phát triển rất khác nhau. Nếu Shinkansen được nhắc đến với khả năng vận hành ổn định, TGV của Pháp gây chú ý bởi tốc độ, Trung Quốc lại tạo dấu ấn bằng quy mô mạng lưới và tốc độ mở rộng chưa từng có.

Theo ChinaNews, khi đánh giá ba hệ thống đường sắt cao tốc này, các chuyên gia Đức dành cho Nhật Bản lời nhận xét tích cực, đánh giá công nghệ Pháp ở mức “xuất sắc”, trong khi Trung Quốc được xem là một “ngôi sao đang lên”. Những cách mô tả này phần nào phản ánh sự khác biệt trong thế mạnh công nghệ của từng quốc gia.

Nhật Bản: Nền tảng của sự ổn định

Nhật Bản là quốc gia đặt nền móng cho kỷ nguyên đường sắt cao tốc hiện đại khi đưa tuyến Shinkansen Tokaido vào khai thác năm 1964. Tuyến đường kết nối Tokyo và Osaka không chỉ rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển mà còn trở thành biểu tượng cho năng lực công nghiệp Nhật Bản thời kỳ hậu chiến.

Tàu cao tốc Shinkansen của Nhật Bản nổi tiếng với độ chính xác và khả năng vận hành ổn định.

Sau nhiều thập kỷ, điểm khiến Shinkansen tiếp tục được đánh giá cao không đơn thuần là tốc độ. Hệ thống này nổi bật nhờ độ an toàn, tính chính xác và khả năng vận hành ổn định. Đây cũng là yếu tố khiến các chuyên gia Đức đánh giá công nghệ đường sắt cao tốc Nhật Bản là “hay”, dù hệ thống có chi phí xây dựng lớn và yêu cầu kỹ thuật phức tạp.

Đằng sau sự ổn định đó là cả một hệ thống công nghệ đồng bộ. Đường ray được thiết kế riêng cho hoạt động tốc độ cao, trong khi hệ thống cảm biến, định vị và điều khiển tự động liên tục theo dõi tình trạng đoàn tàu. Máy tính đảm nhiệm việc giám sát giao thông, duy trì khoảng cách an toàn và hỗ trợ kiểm soát tốc độ.

Nhược điểm của mô hình Nhật Bản nằm ở chi phí. Việc xây dựng hạ tầng đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật cao khiến công nghệ Shinkansen không phải lựa chọn dễ dàng đối với những quốc gia muốn nhanh chóng phát triển mạng lưới đường sắt cao tốc với ngân sách hạn chế.

Pháp: TGV và cuộc đua về tốc độ

Nếu Nhật Bản xây dựng danh tiếng dựa trên độ tin cậy thì đường sắt cao tốc Pháp lại nổi bật với khả năng chinh phục tốc độ. Năm 1981, Pháp đưa TGV vào khai thác, chính thức bước vào nhóm những quốc gia tiên phong về công nghệ tàu cao tốc.

Đỉnh cao về tốc độ đến vào năm 2007, khi một đoàn TGV đạt 574,8 km/h trong thử nghiệm. Thành tích này cho thấy năng lực của Pháp trong các lĩnh vực động cơ, vật liệu và khí động học.

Một điểm đáng chú ý của TGV là khả năng vận hành trên cả tuyến đường sắt cao tốc lẫn một số tuyến đường sắt thông thường. Cách tiếp cận này giúp đoàn tàu có thể tiếp cận nhiều khu vực hơn thay vì chỉ kết nối các thành phố nằm trên mạng lưới cao tốc chuyên biệt.

Bên cạnh tốc độ, TGV sử dụng điện và được xem là một trong những biểu tượng của giao thông đường sắt xanh tại châu Âu. Hệ thống tín hiệu, điều khiển tự động, cảm biến và các công nghệ xây dựng hạ tầng hiện đại cũng góp phần duy trì hiệu quả vận hành.

Tuy nhiên, mạng lưới TGV vẫn tập trung nhiều vào các thành phố lớn. Điều này khiến khả năng tiếp cận của đường sắt cao tốc tại những khu vực nông thôn không rộng như mô hình mà Trung Quốc đang triển khai.

Trung Quốc: “Ngôi sao đang lên” của đường sắt cao tốc

Điểm đáng chú ý nhất trong câu chuyện đường sắt cao tốc Trung Quốc là tốc độ phát triển. Từ đầu những năm 2000, nước này bắt đầu hợp tác với các tập đoàn quốc tế như Bombardier, Alstom, Siemens và Kawasaki, qua đó tiếp nhận công nghệ và từng bước phát triển năng lực sản xuất trong nước.

Năm 2008, tuyến cao tốc Bắc Kinh - Thiên Tân được đưa vào khai thác. Chỉ trong hơn một thập kỷ, Trung Quốc đã nhanh chóng xây dựng mạng lưới đường sắt cao tốc lớn nhất thế giới, với chiều dài được nguồn tin trong bài mô tả là hơn 40.000 km.

Đây chính là lý do các chuyên gia Đức gọi Trung Quốc là “ngôi sao đang lên”. Nước này không chỉ mở rộng mạng lưới với tốc độ rất nhanh mà còn từng bước làm chủ công nghệ, cải tiến thiết kế và hình thành các dòng tàu riêng như Fuxing Hao.

Trung Quốc nhanh chóng mở rộng mạng lưới đường sắt cao tốc và phát triển các dòng tàu nội địa như Fuxing Hao.

Những đoàn tàu này có thể vận hành ở tốc độ khoảng 350 km/h. Trung Quốc đồng thời phát triển hệ thống bán vé điện tử, điều hành thông minh và các giải pháp quản lý mạng lưới quy mô lớn, cho phép phục vụ lượng hành khách khổng lồ mỗi ngày.

Đáng chú ý, Trung Quốc không chỉ tập trung kết nối những đô thị lớn. Mạng lưới còn được mở rộng tới nhiều khu vực ngoài các trung tâm kinh tế, qua đó hỗ trợ kết nối vùng và thúc đẩy quá trình đô thị hóa. Từ một quốc gia từng phải tiếp nhận công nghệ nước ngoài, Trung Quốc hiện đã bắt đầu xuất khẩu công nghệ đường sắt cao tốc sang nhiều thị trường.

Ba hướng đi, ba lợi thế

Nhìn từ những đánh giá trên, rất khó nói quốc gia nào sở hữu công nghệ đường sắt cao tốc “tốt nhất” ở mọi tiêu chí. Nhật Bản nổi bật về độ an toàn và độ tin cậy sau hàng chục năm vận hành. Pháp tạo dấu ấn với tốc độ, khả năng kết hợp giữa đường cao tốc và mạng lưới đường sắt thông thường. Trong khi đó, Trung Quốc gây ấn tượng bởi quy mô, tốc độ xây dựng và khả năng nhanh chóng hoàn thiện hệ sinh thái công nghệ trong nước.

Điều đáng chú ý là cuộc cạnh tranh hiện nay không còn chỉ xoay quanh việc đoàn tàu chạy nhanh đến đâu. Một hệ thống đường sắt cao tốc hoàn chỉnh còn phụ thuộc vào đường ray, tín hiệu, điều khiển tự động, nhà ga, dữ liệu, bảo trì và khả năng vận hành hàng triệu lượt hành khách.

Chính ở khía cạnh này, sự trỗi dậy của Trung Quốc trở nên đáng chú ý. Từ vị thế đi sau, nước này đã xây dựng một mạng lưới có quy mô vượt xa các đối thủ và đang tìm cách biến lợi thế đó thành năng lực công nghệ có thể xuất khẩu. Vì vậy, cụm từ “ngôi sao đang lên” không chỉ nói về những đoàn tàu chạy nhanh, mà còn phản ánh tốc độ thay đổi của cả ngành đường sắt cao tốc Trung Quốc.

Thiên Trang (th)